بۆ ناوەڕۆک بازبدە

ئاڵای فلیپین

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
کۆماری فلیپین
Nameسێ ئەستێرە و یەک خۆر
بەکارھێنانئاڵای نەتەوەیی و نیشانەی دەریایی.
ڕێژە1:2
بەکارھاتوو
  • ١٢ی حوزەیرانی ١٨٩٨؛ ١٢٨ ساڵ پێش ئێستا (وەشانی ڕەسەن کە لەلایەن یەکەم کۆماری فلیپینەوە بەکارهاتووە)
  • ١٩٣٦؛ ٩٠ ساڵ پێش ئێستا (نموونەی ستانداردی ئێستا)
  • ١٢ی شوباتی ١٩٩٨؛ ٢٨ ساڵ پێش ئێستا (وەشانی ئێستا کە بە یاسای کۆماری ژمارە ٨٤٩١ دووپاتکرایەوە)
دیزاییننەخشە: دوو ڕەنگێکی ئاسۆیی لە شین و سوور لەگەڵ سێگۆشەیەکی سپیی سێ‌لای یەکسان لە لای ستوونەکە کە سێ ئەستێرەی زێڕینی پێنج-خاڵی لەسەر گۆشەکانیەتی، و خۆرێکی زێڕینی هەشت-تیشکی لە ناوەڕاستدایە. [a]
دیزایین لەلایەنئیمیلیۆ ئاگویناڵدۆ
چەشنی ئاڵای
بەکارھێنانئاڵای جەنگ.
ڕێژە1:2
دیزایینهەروەک سەرەوە، بەڵام هێڵە شین و سوورەکان جێگۆڕکێیان پێکراوە بۆ ئاماژەدان بە دۆخی جەنگ.
دیزایین لەلایەنئیمیلیۆ ئاگویناڵدۆ

ئاڵای نەتەوەیی فلیپین (بە فلیپینی: Pambansang Watawat ng Pilipinas)، کە بە سێ ئەستێرە و یەک خۆر (بە فلیپینی: Tatlong Bituin at Isang Araw) ناسراوە، ئاڵایەکی دوو-ڕەنگی ئاسۆییە بە دوو هێڵی یەکسان لە شینی شاهانە و سووری قرمزی، لەگەڵ سێگۆشەیەکی سپیی سێ‌لای یەکسان لە لای ستوونەکە. لە ناوەڕاستی سێگۆشەکەدا خۆرێکی زەردی زێڕین هەیە کە هەشت تیشکی سەرەکیی لێوە دەرچووە، کە نوێنەرایەتی هەشت پارێزگا ڕەسەنەکە دەکەن کە لە کاتی شۆڕشی فلیپین لە ١٨٩٦ دژی ئیسپانییەکان ڕاپەڕین. [١][ئ] لە هەر گۆشەیەکی سێگۆشەکەدا ئەستێرەیەکی پێنج-خاڵیی زەردی زێڕین هەیە، کە هەر یەکێکیان نوێنەرایەتی یەکێک لە سێ کۆمەڵە دوورگە سەرەکییەکەی وڵاتەکە دەکەن—لوزۆن (Luzon)، ڤیسایاس (Visayas - هەرچەندە لە بنەڕەتدا ئاماژە بوو بۆ دوورگەی پانای)، [ا] و مینداناو (Mindanao). سێگۆشە سپییەکەی لای ستوونەکە نوێنەرایەتی ئازادی، یەکسانی، و برایەتی دەکات. تایبەتمەندییەکی ناوازەی ئەم ئاڵایە بەکارهێنانێتی بۆ ئاماژەدان بە دۆخی جەنگ ئەگەر بەو شێوەیە نمایش بکرێت کە بەشە سوورەکەی لە سەرەوە بێت، کە ئەمەش بە کرداری لە ڕێگەی پێچەوانەکردنەوەی (سەرەوخوارکردنەوەی) ئاڵاکە بەدەست دێت. [١٨]

ديزاين

[دەستکاری]

دروستکردن

[دەستکاری]

درێژیی ئاڵاکە دوو هێندەی پانییەکەیەتی، کە ڕێژەی دووریی ١:٢ پێدەبەخشێت. درێژیی سەرجەم لایەکانی سێگۆشە سپییەکە یەکسانە بە پانیی ئاڵاکە. هەر ئەستێرەیەک بە جۆرێک ئاراستە کراوە کە یەکێک لە نووکەکانی ئاماژە بۆ ئەو گۆشەیە دەکات کە تێیدا دانراوە. [١٩] سەرەڕای ئەوەش، گۆشەی بۆشایی نێوان دوو دراوسێ لە ٨ کۆمەڵە تیشکەکە هێندەی گۆشەی یەک کۆمەڵە تیشک گەورەیە (واتە ٢٢.٥ پلە)، کە هەر تیشکێکی گەورە دوو هێندەی ئەستووریی دوو تیشکە بچووکەکەیەتی. [٢٠] خۆرە زێڕینەکە بەتەواوی لە ناوەڕاستی سێگۆشەکەدا نییە بەڵکو کەمێک بەرەو ڕاست خزێنراوە. [٢١]

پەڕەی دروستکردنی ئاڵای فلیپین.

ڕەنگ

[دەستکاری]
گۆڕانکارییەکان لە تۆنی شینی ئاڵای فلیپین لە چەپەوە بۆ ڕاست: شینی تاریک (١٨٩٨)؛ شینی ئاڵای نەتەوەیی (١٩٥٥)؛ شینی ڕۆژهەڵاتی (١٩٨٥)؛ شینی ئاڵای نەتەوەیی (١٩٨٦)؛ و شینی شاهانە (١٩٩٨)
پەڕگە:Philippine Flag Color Change (Red).png
گۆڕانکارییەکان لە تۆنی سووری کاڵی ئاڵای فلیپین
ڕەنگی شینی شاهانەی نەریتی کە لە هەندێک دامەزراوە و قوتابخانەدا بەکاردەهێنرێت

ئەو تۆنە شینەی لە ئاڵاکەدا بەکارهاتووە بە تێپەڕبوونی کات گۆڕانکاری بەسەردا هاتووە، سەرەتا لە ڕەنگە ڕەسەنەکەیەوە کە وەک شینی تاریک (azul oscuro بە ئیسپانی) وەسف کرابوو. سروشتی وردی ئەم تۆنە جێگەی مشتومڕە، بەڵام ئەگەرێکی بەهێز بریتییە لەو شینەی کە لە ئاڵای کوبادا هەیە، کە بەپێی تیۆرییەک کاریگەریی لەسەر نەخشەی ئاڵای فلیپین هەبووە. [٢٢] ڕەنگەکانی ئاڵاکە بۆ یەکەمجار لەلایەن سەرۆک کۆمار ڕامۆن ماگسایسای (Ramón Magsaysay) لەسەر ڕاسپاردەی لیژنەی مێژوویی فلیپین (PHC) لە بەرواری ٢٤ی کانوونی دووەمی ١٩٥٥ ستاندارد کران. [٢٣] بە دیاریکراوی، ئەو ڕەنگانەی کە پەسەندکران بریتی بوون لە سووری کۆنی شکۆدار (کێبڵ ژمارە ٧٠١٨٠)، شینی ئاڵای نەتەوەیی (کێبڵ ژمارە ٧٠٠٧٧)، زەردی ئیسپانی (کێبڵ ژمارە ٧٠٠٦٨)، و سپی (٧٠٠٠١) بەپێی ڕێبەری سەرچاوەی کۆمەڵەی کارتی ڕەنگی قوماشی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. [٢٤] لە ساڵی ١٩٨٥، سەرۆک کۆمار فێردیناند ئی مارکۆس لە ڕێگەی فەرمانی جێبەجێکردنی ژمارە ١٠١٠، ساڵی ١٩٨٥ ڕێنمایی بە پەیمانگای مێژوویی نیشتمانی (NHI) دا کە "هەنگاوی پێویست بنێت بۆ گەڕاندنەوەی ڕەنگی ڕەسەنی یەکەمین ئاڵای فلیپین". لە کۆتایی مانگی ئایاردا، NHI شینی ڕۆژهەڵاتی (کێبڵ ژمارە ٨٠١٧٦) بۆ ئاڵا نەتەوەییە نوێیەکە پەسەند کرد، بەڵام ئەمە دواتر لەلایەن سەرۆک کۆمار کۆرازۆن سی ئاکینۆوە (Corazon C. Aquino) هەڵوەشێنرایەوە دوای شۆڕشی هێزی گەل لە ١٩٨٦ کە لە دەسەڵات دووریخستەوە لە بەرژەوەندی شینی ئاڵای نەتەوەیی پێش-١٩٨٥. [٢٤] بۆ ئاهەنگگێڕانی سەدەمین ساڵیادی سەربەخۆیی فلیپین لە ١٩٩٨، یاسای ئاڵا و نیشانەی فلیپین (یاسای کۆماری. ٨٤٩١، ساڵی ١٩٩٨) دەرچوو، کە شینی شاهانەی (کێبڵ ژمارە ٨٠١٧٣) وەک وەشانی فەرمی دیاریکرد بۆ بەکارهێنان لە ١٩٩٨ەوە تا ئێستا. [٢٥]

ڕەنگەکانی ئاڵاکە بەپێی یاسای کۆماری ٨٤٩١، ساڵی ١٩٩٨ کە لە ١٢ی شوباتی ١٩٩٨ واژۆکراوە، دیاریکراون و کۆدبەندی کراون بەپێی ژمارەی کێبڵیان لەو سیستەمەی کە لەلایەن کۆمەڵەی ڕەنگی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە پەرەی پێدراوە. [٢٦] ڕەنگە فەرمییەکان و نزیکراوەکانیان لە بۆشاییەکانی تری ڕەنگدا لە خوارەوە ئاماژەیان پێکراوە: [٢٧]

نەخشە شین سووری سوور سپی زێڕ
Cable No. 80173 80108 80001 80068
Pantone[٢٧] 286C 193C 122C
RGB 0–56–168 206–17–38 255–255–255 252–209–22
CMYK C99-M80-Y0-K0 C12-M100-Y87-K3 C0-M0-Y0-K0 C2-M17-Y91-K0
HEX #0038A8 #CE1126 #FFFFFF #FCD116

هێماخوازی

[دەستکاری]
نەخشەی فەرمیی خۆرە هەشت-تیشکییەکە
(بۆشایی -٣.٧٥ پلە)
نەخشەیەکی هەڵەی خۆرەکە
(بۆشایی -٥ پلە)
ئاڵای مانیلا (١٨٤٥-١٨٩٨)
ئاڵای ئیلۆیلۆ (١٨٨٦-١٨٩٨)

للە کۆتاییەکانی سەدەی ١٩دا، هەردوو شاری مانیلا و ئیلۆیلۆ، کە گەورەترین بەندەرەکانی ئەرخەپێلەکە (دوورگەکان) بوون، هەر یەکەیان ئاڵایەکی دەریاییان هەبوو کە بۆ کەشتیوانی لە دەریاکانی فلیپیندا بەکاریدەهێنا. هەردوو ئاڵا دەریاییەکە لە شێوەی کلکەمارملێ (swallowtail) بوون بە هێڵی سوور و شین، کە دواتر لە ئاڵای فلیپیندا بەکارهێنران. [٢٨] ئاڵای نەتەوەیی فلیپین نەخشەیەکی لاکێشەیی هەیە کە پێکدێت لە سێگۆشەیەکی سپیی سێ‌لای یەکسان، کە هێمایە بۆ ئازادی، یەکسانی و برایەتی؛ هێڵێکی ئاسۆیی شین بۆ ئاشتی، ڕاستی، و دادپەروەری؛ و هێڵێکی ئاسۆیی سوور بۆ نیشتمانپەروەری و ئازایەتی. لە ناوەڕاستی سێگۆشە سپییەکەدا خۆرێکی زێڕینی هەشت-تیشکی هەیە کە هێمایە بۆ یەکگرتوویی، ئازادی، دیموکراسی گەل، و سەروەری. هەر تیشکێک نوێنەرایەتی پارێزگا یان قەزایەک دەکات کە بەشدارییەکی بەرچاویان هەبووە لە شۆڕشی فلیپینی ١٨٩٦ دژی ئیسپانیا؛ ئەمانەش بریتین لە پارێزگاکانی بولاکان (Bulacan)، کاڤیتێ (Cavite)، پامپانگا (Pampanga)، لاگونا (Laguna)، باتانگاس (Batangas)، تارلاک (Tarlac)، و نویڤا ئێسیخا (Nueva Ecija) (هەندێک سەرچاوە پارێزگاکانی تر وەک جێگرەوەیەک بۆ هەندێک لەمانە دیاری دەکەن) و قەزای مۆرۆنگ (پارێزگای ڕیزاڵی ئەمڕۆ). [٩][١٠] بەڵام، بەپێی ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی و توێژینەوەیەکی پرۆفیسۆری زانکۆی ئاتێنیۆ دی مانیلا، ئامبێس ئۆکامپۆ (Ambeth Ocampo)، تیشکەکانی خۆرەکە هێما بوون بۆ یەکەمین هەشت پارێزگاکەی فلیپین کە یاسای سەربازییان تێدا ڕاگەیەندرا لە کاتی شۆڕشی فلیپیندا (باتانگاس، بولاکان، کاڤیتێ، مانیلا، لاگونا، نویڤا ئێسیخا، پامپانگا و تارلاک). [٢٩] سێ ئەستێرەی پێنج-خاڵی، یەکێک لە هەر گۆشەیەکی سێگۆشەکەدا، گوزارشت لە سێ کۆمەڵە دوورگە سەرەکییەکە دەکەن: لوزۆن، ڤیسایاس (کە لە بنەڕەتدا ئاماژە بوو بۆ دوورگەی پانای) و مینداناو. [٣٠]

هێماخوازییە ڕەسەنەکەی ئاڵاکە لە دەقی ڕاگەیاندنی سەربەخۆییدا هاتووە، کە ئاماژە بۆ وێنەکێشانێکی هاوپێچکراو دەکات، هەرچەندە هیچ تۆمارێکی ئەو وێنەکێشانە دەرنەکەوتووە. [٣١] ڕاگەیاندنەکە ئاڵاکە بەم شێوەیە ڕووندەکاتەوە:

ئەو هێماخوازییەی لە ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی فلیپینی ساڵی ١٨٩٨دا هاتووە جیاوازە لە ڕوونکردنەوە فەرمییەکەی ئێستا. بەپێی بەڵگەنامەکە، سێگۆشە سپییەکە ئاماژەیە بۆ هێمای کاتیپونان (Katipunan)، ئەو کۆمەڵە نهێنییەی کە دژی دەسەڵاتی ئیسپانیا بوون. دەڵێت کە ڕەنگەکانی ئاڵاکە یادکردنەوەیەک بۆ ئاڵای ویلایەتە یەکگرتووەکان وەک دەربڕینی پێزانین بۆ یارمەتیی ئەمریکییەکان دژی ئیسپانییەکان لە کاتی شۆڕشی فلیپیندا. هەروەها دەڵێت کە یەکێک لە سێ ئەستێرەکە نوێنەرایەتی دوورگەی پانای دەکات، کە لێکدانەوە مێژووییەکانی ئەم دواییە دەڵێن "نوێنەرایەتی تەواوی ناوچەی ڤیسایاس"ی دەکرد. [٣٠] [٣٢]

مێژوو

[دەستکاری]

ئاڵا مێژووییەکانی شۆڕشی فلیپین

[دەستکاری]
نۆ لە ئاڵاکانی کاتیپونان کە زۆرجار بە هەڵە وەک بەشێک لە زنجیرەی "پەرەسەندنی ئاڵای فلیپین" ئاماژەیان پێدەکرێت

لە ساڵانی ١٩٦٠ەکانەوە باو بووە کە پەرەسەندنی ئاڵای فلیپین بگەڕێنرێتەوە بۆ ستانداردە جەنگییە جیاوازەکانی سەرکردە تاکەکەسییەکانی کاتیپونان، کە بزووتنەوەیەکی شۆڕشگێڕانەی نیمچە-ماسۆنی بوو کە دژی دەسەڵاتی ئیسپانیا بوو لە فلیپین و سەرکردایەتی شۆڕشی فلیپینی کرد. [٣١]بەڵام، لە کاتێکدا هەندێک هێمای هاوبەش بۆ ئاڵاکانی کاتیپونان لە ئایکۆنۆگرافیای (هێماسازی) شۆڕشەکەدا پەسەند دەکران، هێشتا یەکلاکەرەوە نییە کە ئایا ئەم ستانداردە جەنگییانە دەتوانرێت بە پێشەنگی ئاڵای ئێستای فلیپین دابنرێن. [٣١]

یەکەم ئاڵای کاتیپونان ئاڵایەکی لاکێشەیی سوور بوو کە ڕێکخستنێکی ئاسۆیی لە سێ پیتی Kی سپیی هەبوو (کە کورتکراوەی ناوی تەواوی کاتیپونانە، Kataas-taasang Kagalang-galangang Katipunan ng mga Anak ng Bayan – کۆمەڵەی باڵا و ڕێزدار بۆ منداڵانی نەتەوە). زەوییە سوورەکەی ئاڵاکە هێما بوو بۆ خوێن، چونکە ئەندامانی کاتیپونان بەڵگەنامەکانی ئەندامێتییان بە خوێنی خۆیان واژۆ دەکرد. [٣١]

سەرکردە جیاوازەکانی کاتیپونان، وەک ئاندرێس بۆنیفاسیۆ، ماریانۆ یانێرا، و پیۆ دێل پیلار، هەروەها ستانداردی جەنگیی تایبەت بە خۆیان هەبوو.

ئەو پەنجەوانەیەی کە لەلایەن دۆنیا مارسێلا مارینیۆ دێ ئاگۆنسیلۆ (Doña Marcela Mariño de Agoncillo)ەوە لە دروورینی یەکەمین ئاڵای فلیپیندا بەکارهاتبوو؛ لە مۆزەخانە و کتێبخانەی سەرۆکایەتیدا نمایش کراوە.
مێژووی ئاڵای مۆدێرنی فلیپین

ئاڵای نەتەوەیی فلیپین لەلایەن ئیمیلیۆ ئاگویناڵدۆوە نەخشێندراوە. [٣٣] [٣٤] [٣٥] لەلایەن دۆنیا مارسێلا مارینیۆ ئاگۆنسیلۆ، کچە پێنج ساڵانەکەی لۆرێنزۆ مارینیۆ ئاگۆنسیلۆ، و خاتوو دێلفینا هێربۆسا ناتیڤیداد، کە خوشکەزای دکتۆر خۆسێ ڕیزاڵ (José Rizal) بوو لە خوشکەکەیەوە بە ناوی لوسیا، درووراوە. [٣٦] [٣٧] [٣٨] بۆ یەکەمجار لە جەنگی ئالاپان لە ٢٨ی ئایاری ١٨٩٨ نمایش کرا، دوای ئەوەی ئیسپانییەکان تێکشکێنران و خۆیان ڕادەستی ئاگویناڵدۆ کرد. [٣٩] وتارێکی ڕۆژنامەی مانیلا تایمز لەلایەن ئۆگستۆ دێ ڤیانا، سەرۆکی توێژەرانی مێژوویی لە پەیمانگای مێژوویی نیشتمانی، ئاماژە بەو بانگەشانە دەکات لە کتێبەکانی مێژوو و ڕێوڕەسمە یادکردنەوەکاندا کە ئاڵاکە بۆ یەکەمجار لە ئالاپان، ئیموس، کاڤیتێ، لە ٢٨ی ئایاری ١٨٩٨ بەرزکراوەتەوە، بە پشتبەستن بە ڕاگەیاندنی سەرۆکایەتیی ژمارە ٣٧٤، کە لەلایەن سەرۆک کۆمار دیۆسدادۆ ماکاپاگال لە ٦ی ئازاری ١٩٦٥ دەرچووە. [٤٠] وتارەکە بەردەوام دەبێت لەسەر بانگەشەی ئەوەی کە تۆمارە مێژووییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە یەکەم نمایشکردنی ئاڵای فلیپین لە شاری کاڤیتێ ڕوویداوە، کاتێک جەنەڕاڵ ئاگویناڵدۆ لە کاتی یەکەمین شەڕی شۆڕشی فلیپیندا نمایشی کرد.

ئاڵاکە بە فەرمی کرایەوە لە کاتی ڕاگەیاندنی سەربەخۆییدا لە ١٢ی حوزەیرانی ١٨٩٨، لە ماڵەکەی ئاگویناڵدۆ لە کاویت، کاڤیتێ. [٤١]

ئەو توخمانەی کە ئاڵای فلیپین پێکدەهێنن و ماناکانی دواتریان

نەخشە ڕەسەنەکەی ئاڵاکە خۆرێکی ئەفسانەیی (خۆری ئایار) لەخۆگرتبوو کە ڕووخسارێکی هەبوو کە لە کۆمارەکانی ڕیۆ دێ لا پلاتا، ئەرژەنتین و ئۆرۆگوایەوە کاریگەری وەرگرتبوو، کە ئەوانیش لە بەرامبەردا نوێنەرایەتی خوداوەندی خۆری ئینکا ئینتی (Inti) دەکەن؛ سێگۆشەیەک، کە نوێنەرایەتی کاتیپونان دەکات کە ئیلهامی وەرگرتووە هەم لە چاوی گەردوونی (Eye of Providence) لە مۆری گەورەی ویلایەتە یەکگرتووەکان و هەم لە سێگۆشەی ماسۆنی و کە دروشمی ئازادی، یەکسانی، برایەتی (Liberté, Égalité, Fraternité)ی شۆڕشی فەڕەنسی لەخۆگرتبوو؛ هێڵەکان و ڕەنگەکانیش لە ئاڵای ئەمریکییەوە وەرگیراون. [٤٢] ئەو تۆنە شینە دیاریکراوەی ئاڵا ڕەسەنەکە بووەتە سەرچاوەی مشتومڕ. بە پشتبەستن بە بەڵگە لاوەکییەکان و ئەو چەند ئاڵایەی کە لەو سەردەمە ماونەتەوە، مێژوونووسان دەڵێن کە ڕەنگەکانی ئاڵا ڕەسەنەکە کاریگەریی ئاڵاکانی کوبا و پۆرتۆ ڕیکۆیان لەسەر بووە. [٣١]

لە کاتی دانیشتنی کۆنگرێسی مالۆلۆس (Malolos Congress)، ئاگویناڵدۆ هێماخوازیی ئاڵا فەرمییەکەی بەم شێوەیە پێشکەش بە ئەندامان، نوێنەران و نوێنەرانی ئەنجومەنەکە کرد: [٣٤]

 

ئاڵاکە سێ ڕەنگ، سێ ئەستێرە، و یەک خۆری لەسەرە، کە ماناکانیان بەم شێوەیەی خوارەوەن: سوورەکە هێمایە بۆ ئازایەتی فلیپینییەکان کە هاوتای نییە، و ئەو ڕەنگە بوو کە لە کاتی جەنگەکەدا لە پارێزگای کاڤیتێ بەکارهێنرا لە ٣١ی ئابی ١٨٩٦ەوە، تا ئاشتی بیاک-نا-باتۆ [لە ١٨٩٧]؛ شینەکە مانایەکی مەجازیی هەڵگرتووە کە هەموو فلیپینییەکان پێیان باشترە بمرن پێش ئەوەی خۆیان بەدەستەوە بدەن بۆ داگیرکەر، هەرکەسێک بێت؛ سپییەکە ئەو بیرۆکەیە دەگەیەنێت کە، وەک نەتەوەکانی تر، فلیپینییەکان دەزانن چۆن حوکمڕانی خۆیان بکەن، و کە ئەوان لە چاودێریکردنی زلهێزە بیانییەکان پاشەکشە ناکەن. خۆر و تیشکەکانی فلیپینییەکانیان جۆشدا و ڕووناکییان بەسەر جیهانەکەیاندا بڵاوکردەوە، و ئەو هەورانەیان بڕی کە دایپۆشیبوون؛ ئەوە ئێستا ئەو ڕووناکییەیە کە هەموو شوێنێکی دوورگەکانی فلیپین ڕووناک دەکاتەوە، و لەژێر کاریگەریی ئەودا ئیتاسەکان (Itas)، ئیگۆرۆتەکان (Igorots)، مانگیانەکان (Manguians)، و مۆرۆکان (Moros)، کە بڕوام وایە هەموویان لەسەر شێوەی خودا دروستکراون، و من وەک براکانمان دەیانناسم، ئێستا لە چیاکانەوە دێنە خوارەوە بۆ ئەوەی بێنە پاڵمان.

یەکێک لە ئاڵا سەرەتاییەکانی کۆمار، ١٨٩٨ [٤٣]

ئاڵا ڕەسەنەکە کە بۆ یەکەمجار لە ٢٨ی ئایاری ١٨٩٨ بەرزکرایەوە، و لە کاتی ڕاگەیاندنی سەربەخۆییدا لە ١٢ی حوزەیرانی ١٨٩٨ کرایەوە، بڕوا وایە لە مۆزەخانەی جەنەڕاڵ ئیمیلیۆ ئاگویناڵدۆ لە باگیۆ پارێزرابێت. پلان هەبوو بۆ نۆژەنکردنەوەی ئاڵاکە بە گۆڕینی ئەو بەشەی کە دڕابوو، بەڵام بیرۆکەکە وازی لێهێنرا چونکە دەزووی گونجاو نەدۆزرایەوە. ئاڵاکە ئاڵۆزترە لەم ئاڵایەی ئێستا: وشە نەخشێنراوەکانی Libertad, Justicia و Igualdad (ئازادی، دادپەروەری، و یەکسانی) لەسەر لایەکی ئاڵاکە و Fuerzas Expedicionarias del Norte de Luzon (هێزە هەڵمەتبەرەکانی باکووری لوزۆن) لەسەر لایەکەی تری هەڵگرتووە. [٤٤] لە وتارێکی ساڵی ٢٠١٢دا، کۆمیسیۆنی مێژوویی نیشتمانی فلیپین دانی بەوەدانا کە ئاڵاکەی ناو باگیۆ ڕەسەنە و هاوسەردەمی ئاڵا ڕەسەنەکەیە، بەڵام هەمان ئەو ئاڵایە نییە کە لە کاویت کراوەتەوە چونکە لە تێکەڵەیەک لە ئاوریشم و لۆکە دروستکراوە. [٤٥] بەپێی لێدوانەکەی ئاگۆنسیلۆ لە ڕۆژنامەی فلیپین هێرالد لە ١٩٢٩، ئەو ئاڵایەی کە دروویبوو لە ئاوریشمی نەرم دروستکرابوو. [٤٦] [٤٧]

شەڕانگێزییەکان لە نێوان فلیپین و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادا لە ساڵی ١٨٩٩ هەڵگیرسان. ئاڵاکە بۆ یەکەمجار لە ٤ی شوباتی ١٨٩٩ بە بەشە سوورەکەی لە سەرەوە هەڵکرا بۆ نیشاندانی ئەوەی کە دۆخی جەنگ بوونی هەیە. ئاگویناڵدۆ دوو ساڵ دواتر لەلایەن ئەمریکییەکانەوە دەستگیرکرا، و سوێندی دڵسۆزی بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکان خوارد.

پەڕگە:Amorsolo's The Making of the Philippine Flag.png
وردەکارییەک لە تابلۆکەی فێرناندۆ ئەمۆرسۆلۆ (Fernando Amorsolo) بە ناوی دروستکردنی ئاڵای فلیپین کە ئاگۆنسیلۆ و هاوڕێکانی نیشان دەدات کە بە دەست ئاڵاکە دەدوورن

بە شکستپێهێنانی کۆماری فلیپین، فلیپین کەوتە ژێر داگیرکاریی ئەمریکاوە و نمایشکردنی ئاڵای فلیپین و ئاڵا و دروشمەکانی تری پەیوەست بە کاتیپونانەوە بەپێی یاسای ئاڵای ساڵی ١٩٠٧ بە نایاسایی ڕاگەیەندران. ئەم یاسایە لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩١٩ هەڵوەشێنرایەوە. [٤٨] بە یاساییکردنی نمایشکردنی ئاڵای فلیپین، ئەو قوماشەی کە لە زۆربەی دوکانەکاندا بەردەست بوو ڕەنگی سوور و شینی ئاڵای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بوو، بۆیە ئاڵاکە لە ساڵی ١٩١٩ بەدواوە ڕەنگی "شینی ئاڵای نەتەوەیی"ی وەرگرت. لە ٢٦ی ئازاری ١٩٢٠، ئەنجومەنی یاسادانانی فلیپین یاسای ژمارە ٢٩٢٨ی تێپەڕاند لە ٢٦ی ئازاری ١٩٢٠، کە بە ڕووی یاساییەوە ئاڵای فلیپینی وەک ئاڵای فەرمیی دوورگەکانی فلیپین پەسەند کرد. [٤٨] تا سەروبەندی جەنگی جیهانیی دووەم، ڕۆژی ئاڵا ساڵانە لە ٣٠ی تشرینی یەکەمدا ئاهەنگی بۆ دەگێڕدرا، وەک یادکردنەوەیەک بۆ ئەو بەروارەی کە قەدەغەکردنی سەر ئاڵاکە هەڵگیرا.

کۆمۆنوێلسی فلیپین لە ١٩٣٥ دەستبەکاربوو. لە ٢٥ی ئازاری ١٩٣٦، سەرۆک کۆمار مانوێل ئێڵ. کویزۆن فەرمانی جێبەجێکردنی ژمارە ٢٣ی دەرکرد کە وەسفی تەکنیکی و تایبەتمەندییەکانی ئاڵاکەی دابین کرد. [٣١] لە نێو بڕگەکانی فەرمانەکەدا پێناسەکردنی سێگۆشەی لای ستوونەکە وەک سێگۆشەیەکی سێ‌لای یەکسان، پێناسەکردنی ڕێژەی دوورییەکە بە ١:٢، گۆشە دروستەکانی ئەستێرەکان، نەخشەی ئەندازەیی و جوانکاریی خۆرەکە، و بە فەرمی لابردنی ڕووخسارە ئەفسانەییەکەی سەر خۆرەکە بوون. بەڵام، تۆنە وردەکانی ڕەنگەکان بە تەواوی پێناسە نەکرابوون. ئەم تایبەتمەندییانە بەبێ گۆڕانکاری و کارپێکراوی ماونەتەوە تا ئەمڕۆ. لە ساڵی ١٩٤١، ڕۆژی ئاڵا بە فەرمی گوازرایەوە بۆ ١٢ی حوزەیران، وەک یادکردنەوەیەک بۆ ئەو بەروارەی کە سەربەخۆیی فلیپین لە ساڵی ١٨٩٨ تێیدا ڕاگەیەندرا.

ئاڵاکە جارێکی تر لەگەڵ داگیرکاری و دەسەڵاتی ژاپۆنییەکان لە فلیپین کە لە کانوونی یەکەمی ١٩٤١ەوە دەستی پێکرد قەدەغە کرا، بۆ ئەوەی جارێکی تر لەگەڵ دامەزراندنی کۆماری دووەمی فلیپیندا هەڵبکرێتەوە، کە دەوڵەتێکی بووکەڵەیی ژاپۆن بوو. لە ڕێوڕەسمێکدا کە لە تشرینی یەکەمی ١٩٤٣ بەڕێوەچوو، ئیمیلیۆ ئاگویناڵدۆ ئاڵاکەی بە گەڕاندنەوەی ڕەنگە شین و سوورە کوباییە ڕەسەنەکانی هەڵکرد. ئاڵاکە لە سەرەتادا بە هێڵە شینەکەیەوە لە سەرەوە هەڵکرا، تا سەرۆک کۆمار خۆسێ پی. لاورێل (José P. Laurel) هەبوونی دۆخی جەنگی لەگەڵ هێزە هاوپەیمانەکان لە ١٩٤٤ ڕاگەیاند. حکومەتی کۆمۆنوێلسی لە-تاراوگە لە واشنتن دی سی بەردەوام بوو لە بەکارهێنانی ئاڵاکە بە ڕەنگە ئەمریکییەکانەوە، و لە کاتی داگیرکارییە سەرەتاییەکەی ژاپۆنییەکانەوە بە هێڵە سوورەکەیەوە لە سەرەوە هەڵیکردبوو. بە هێزە یەکگرتووەکانی سەربازانی فلیپینی و ئەمریکی و ئازادکردنی فلیپین لە ١٩٤٤ بۆ ١٩٤٥، ئاڵاکە بە ڕەنگە ئەمریکییەکانەوە گەڕێنرایەوە، و ئەمە ئەو ئاڵایە بوو کە لە کاتی پێدانی سەربەخۆیی فلیپین لە ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە لە ٤ی تەممووزی ١٩٤٦ هەڵکرا.

هێڵی کاتی

[دەستکاری]
ئاڵا بەروار بەکارهێنان وەسف
ڕۆژهەڵاتی هیندستانی ئیسپانی (١٥٦٥-١٨٩٨)
١٥٦٥-١٧٦٢، ١٧٦٤-١٨٢١ ئەو ئاڵایەی بەکاردەهێنرا کاتێک دوورگەکانی فلیپین کۆلۆنییەکی ئیسپانیای نوێ بوون. خاچی بێرگندی: خاچێکی لاری سوور کە لە دوو لقی بڕدراوی یەکتربڕ دەچێت، لەسەر زەوییەکی سپی.
١٧٦٢-١٧٦٤ ئاڵا لە کاتی داگیرکارییە کورتەکەی بەریتانیا بۆ سەر مانیلا، وەک چۆن لە مانیلای داگیرکراو و کاڤیتێ بەکاردەهێنرا. ئاڵای کۆمپانیای ڕۆژهەڵاتی هیندستانی بەریتانی پێش ١٨٠١: ئاڵایەک بە هێڵی سوور و سپی کە ئاڵای یەکێتیی شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای مەزنی لە گۆشەیەکیدا (canton) هەبوو. ئاڵای یەکێتییەکە خاچێکی سووری لەسەر زەوییەکی سپی هەبوو، کە بەگشتی پێی دەوترێت خاچی سانت جۆرج، کە خرایە سەر خاچێکی لاری سپی لەسەر زەوییەکی شین، کە بە خاچی سانت ئەندرو ناسراوە. هەروەها بە "ڕەنگەکانی پاشا"ش ناسراوە.
١٨٢١-١٨٧٣ لە سەردەمی ڕۆژهەڵاتی هیندستانی ئیسپانیدا بەکارهاتووە. سێ هێڵی ئاسۆیی لە سوور، زەرد و سوور، هێڵی ناوەڕاست دوو هێندەی هەر هێڵێکی سوور پانترە کە نیشانەی دەوڵەتی لە سێیەکی یەکەمی هێڵە زەردەکەدایە. نیشانەکە تاجی لەسەرە و بە شێوەیەکی ستوونی دابەشکراوە، لایە سوورەکەی چەپ بە قەڵایەکەوە کە نوێنەرایەتی کاستیلیا دەکات، لایە سپییەکەی ڕاست بە شێرێکەوە کە نوێنەرایەتی لیۆن دەکات.
١٨٧٣-١٨٧٤ لەلایەن ڕۆژهەڵاتی هیندستانی ئیسپانییەوە لە سەردەمی کۆماری یەکەمی ئیسپانیادا بەکارهاتووە. سێ هێڵی ئاسۆیی: سوور، زەرد و سوور، هێڵە زەردەکە دوو هێندەی هەر هێڵێکی سوور پانترە کە نیشانەی دەوڵەتی لە سێیەکی یەکەمی هێڵە زەردەکەدایە. تاجی شاهانە لەسەر نیشانەکە لابراوە.
١٨٧٤-١٨٩٨ لە سەردەمی ڕۆژهەڵاتی هیندستانی ئیسپانی بەکارهاتووە دوای گەڕاندنەوەی پاشایەتیی ئیسپانی. ئاڵای شانشینی ئیسپانیا کە پێش کۆماری یەکەمی ئیسپانی بەکارهاتبوو گەڕێنرایەوە.
شۆڕشی فلیپین – یەکەمین کۆماری فلیپین
١٨٩٨-١٩٠١ نەخشەی ئاڵاکە لەلایەن سەرۆک کۆمار ئیمیلیۆ ئاگویناڵدۆوە بیرۆکەی بۆ دانرا. تۆنی وردی شینەکە جێی مشتومڕە؛ چەندین جۆری لەلایەن حکومەتەکانی دواترەوە بەکارهێنران. لەلایەن مارسێلا مارینیۆ دێ ئاگۆنسیلۆ، لۆرێنزا ئاگۆنسیلۆ، و دێلفینا هێربۆسا دێ ناتیڤیداد لە هۆنگ کۆنگ درووراوە و بۆ یەکەمجار لە ٢٨ی ئایاری ١٨٩٨ لە جەنگدا هەڵکرا. بە فەرمی کرایەوە لە کاتی ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی فلیپین و وەک ئاڵای یەکەمین کۆماری فلیپین، لە ١٢ی حوزەیرانی ١٨٩٨، لەلایەن سەرۆک کۆمار ئاگویناڵدۆوە. خۆرێکی ئەفسانەیی لەخۆدەگرێت (بە ڕووخسارێکەوە) کە هاوشێوەی خۆری ئایارە لە کۆلۆنییە پێشووەکانی تری ئیسپانیادا؛ سێگۆشەی فراماسۆنەری (Freemasonry)؛ هەشت تیشک کە نوێنەرایەتی هەشت پارێزگا یاخیبووەکەی فلیپین دەکەن کە بۆ یەکەمجار لەلایەن پارێزگاری گشتییەوە خرانە ژێر یاسای سەربازییەوە.[a] هەندێک ئاڵا دەقە ئیسپانییەکانیان لەسەرە: Fuerzas Expedicionarias del Norte de Luzon لەسەر دیوی پێشەوەی و Libertad Justicia e Ygualdad لەسەر دیوی پشتەوەی، کە بە ڕیزبەندی بە مانای "هێزە هەڵمەتبەرەکانی باکووری لوزۆن" و "ئازادی، دادپەروەری، و یەکسانی" دێن.
سەردەمی ئەمریکی و کۆمۆنوێلس (١٨٩٨-١٩٤٦)
١٨٩٨-١٩٠٨ بەکارهاتووە لە کاتێکدا لەژێر بەڕێوەبردنی ڕاستەوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکاندا بوو. کۆمیسیۆنی فلیپین، یاسای ژمارە ١٦٩٧ یان یاسای ئاڵای ساڵی ١٩٠٧ی تێپەڕاند، کە نمایشکردنی ئاڵاکانی کاتیپونان، دروشمەکان، هێماکان، یان نەخشەکانی لە دوورگەکانی فلیپینی ژێر کۆنترۆڵی ئەمریکادا قەدەغە کرد. [٤٩] هەمان یاسا لێدانی سروودی نیشتمانی قەدەغە کرد. [٥٠] سیانزە هێڵی ئاسۆیی لە سوور و سپیی یەک لە دوای یەک کە نوێنەرایەتی سیانزە کۆلۆنییە ڕەسەنەکە دەکەن؛ لە گۆشەکەیدا، ئەستێرەی سپی لەسەر زەوییەکی شین، ژمارەی ئەستێرەکان زیادیکرد بەپێی فراوانبوونی خاکی ویلایەتە یەکگرتووەکان.
١٩٠٨-١٩١٢ وەشانێک دوای ئەوەی ئۆکلاهۆما بوو بە ویلایەت
١٩١٢-١٩١٩ وەشانێک دوای ئەوەی ئەریزۆنا و نیو مەکسیکۆ بوون بە ویلایەت
١٩١٩-١٩٣٦ لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ١٩١٩ەوە، دوو ئاڵا لە فلیپین هەڵکران: ئاڵای ئەمریکا و ئەو ئاڵایەی کە لەلایەن ئیمیلیۆ ئاگویناڵدۆوە بیرۆکەی بۆ دانرابوو کە کرا بە ئاڵای نەتەوەیی فلیپین بە هەڵوەشاندنەوەی یاسای ژمارە ١٦٩٦. [٥١] ئاڵای ئەمریکا لە ساڵی ١٩١٩ەوە بەبێ گۆڕانکاری مایەوە. ئاڵای فلیپین بە فەرمی لە ٢٦ی ئازاری ١٩٢٠ پەسەند کرا. [٥٢][٥٣] نەخشەکە کە لەلایەن ئیمیلیۆ ئاگویناڵدۆوە بیرۆکەی بۆ دانرابوو مایەوە بەڵام تۆنەکانی شین و سوور لە ئاڵای ئەمریکییەوە وەرگیران. ڕووخساری خۆرەکە لابرا، بەڵام تیشکە ستایلیزکراوەکانی هێڵرانەوە. چەندین وەشانی ئاڵاکە هەبوون چونکە هیچ نەخشەیەکی فەرمی کۆدبەندی نەکرابوو.
١٩٣٦-١٩٤٦ تایبەتمەندییەکان ستاندارد کران؛ پێناسە کران لەژێر فەرمانی جێبەجێکردنی ژمارە ٢٣، ساڵی ١٩٣٦ کە لە ٢٥ی ئازاری ١٩٣٦ واژۆکرا. ئەو تۆنە شینەی کە لە پراکتیکدا (de facto) بەکاردەهێنرا کێبڵ ژمارە ٧٠٠٧٧ یان "شینی ئاڵای نەتەوەیی" بوو بەپێی ڕێبەری سەرچاوەی کۆمەڵەی کارتی ڕەنگی قوماشی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. [٢٣] سێگۆشەکە کرا بە سێ‌لای یەکسان و تیشکەکانی خۆرەکە زیاتر سادەکرانەوە، و گەیشتە شێوەی ئێستای. هەروەها لەلایەن حکومەتی کۆمۆنوێلسی لە-تاراوگە لە ١٩٤٢ تا ١٩٤٥ بەکارهێنرا.
سەردەمی ژاپۆنی (١٩٤٢-١٩٤٥)
١٩٤٢-١٩٤٣ لە کاتی داگیرکاریی ژاپۆنییەکاندا بەکارهاتووە. ئاڵای ژاپۆن وەک چۆن تا ساڵی ١٩٩٩ دەرکەوتووە: دیسکێکی خۆری سوور، بە ڕێژەی ١٪ بۆ چەپ لە ناوەڕاستەوە لادراوە، لەسەر زەوییەکی سپی
١٩٤٣-١٩٤٥ لە کاتی کۆماری دووەمدا بەکارهاتووە. ئاڵاکەی ئیمیلیۆ ئاگویناڵدۆ کە خۆرێکی شێوە مرۆڤی (anthropomorphic) تێدابوو، کە لە کاتی ڕاگەیاندنی کۆماری دووەمدا هەڵکرا. [٥٤]
١٣ کانوونی یەکەم ١٩٤٣ لە کاتی دەستبەکاربوونی کۆماری دووەمدا بەکارهاتووە. تایبەتمەندییە ڕەسەنەکانی ئاڵاکە وەک ئەوەی لەلایەن حکومەتی کۆمۆنوێلسەوە بەکاردەهێنرا دووبارە پەسەندکرایەوە [٥٤] بەپێی فەرمانی جێبەجێکردنی ١٧ کە لە ١٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٣ دەرچوو. [٥٥]
سەروەری (١٩٤٦-ئێستا)
١٩٤٦-١٩٨٥ دوای سەربەخۆیی، تایبەتمەندییە نەخشییەکانی ساڵی ١٩٣٦ کە لەلایەن سەرۆک کۆمار مانوێل ئێڵ. کویزۆنەوە ستاندارد کرابوون تۆنێکی شینیان پێوە بوو کە لە ئێستادا پێی دەوترێت شینی ئاڵای نەتەوەیی. لە سەرەتادا پێگەی دی فاکتۆی (پراکتیکی) هەبوو، لە ساڵی ١٩٥٥ بە فەرمی پەسەند کرا. لە ساڵی ١٩٨٥، تۆنی شینەکە نوێکرایەوە بۆ شینی ڕۆژهەڵاتی، ئەم گۆڕانکارییە دواتر لە بەرژەوەندی شینی ئاڵای نەتەوەیی پێش-١٩٨٥ هەڵوەشێنرایەوە. [٥٦] لە ساڵی ١٩٩٨، ئاڵاکە تۆنە یەکلاکەرەوە ئێستاییەکەی شینەکەی بەدەستهێنا کە لە ئێستادا پێی دەوترێت شینی شاهانە پێناسە کراوە لەژێر فەرمانی جێبەجێکردنی ژمارە ٢٣، ساڵی ١٩٣٦ بە بەرواری ٢٥ی ئازاری ١٩٣٦. ئەو تۆنە شینەی لێرەدا بەکارهاتووە کێبڵ ژمارە ٧٠٠٧٧ یان "شینی ئاڵای نەتەوەیی"یە بەپێی ڕێبەری سەرچاوەی کۆمەڵەی کارتی ڕەنگی قوماشی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. ئەو تۆنە شینە دیاریکراوە پێگەی دی فاکتۆی هەبوو تا ٢٤ی کانوونی دووەمی ١٩٥٥، کاتێک سەرۆک کۆمار ڕامۆن ماگسایسای لەسەر ڕاسپاردەی لیژنەی هێرالدیی فلیپین (PHC) بە فەرمی کێبڵ ژمارە ٧٠٠٧٧ یان "شینی ئاڵای نەتەوەیی" وەک تۆنی فەرمیی شین بۆ بەکارهێنان پەسەند کرد. [٥٧][٥٨]

 ١٩٨٥-١٩٨٦ فەرمانی جێبەجێکردنی ژمارە ١٠١٠، ساڵی ١٩٨٥ لەلایەن سەرۆک کۆمار فێردیناند ئی. مارکۆسەوە لە ٢٥ی شوباتی ١٩٨٥ دەرچوو، کە ڕێنمایی بە پەیمانگای مێژوویی نیشتمانی (NHI) دا "ڕەنگی ڕەسەنی یەکەمین ئاڵای فلیپین بگەڕێنێتەوە" لە ناوەڕاستی ئەو مشتومڕەی لەسەر ئەو تۆنەی لە ئاڵا ڕەسەنەکەدا بەکارهاتووە دروست ببوو. فەرمانە جێبەجێکارییەکە ڕایگەیاند کە "تۆنی ڕەنگی شینەکە کاڵتر بوو لە شینە تاریکەکەی ئێستا". فەرمانە جێبەجێکارییەکە هیچ تۆنێکی شینی دیاری نەکرد بۆ پەسەندکردن. وەشانێکی دی فاکتۆی ئاڵاکە کە شینێکی کاڵی تێدابوو لە نیسانی ١٩٨٥ بەکارهێنرا سەرەڕای ئەوەی کە NHI ڕاسپاردەکەی خۆی ڕانەگەیاندبوو. NHI لە ئایاری ١٩٨٥دا، کێبڵ ژمارە ٨٠١٧٦ یان "شینی ڕۆژهەڵاتی" بۆ ئاڵا نەتەوەییە نوێیەکە پەسەند کرد. [٥٩]
١٩٨٦-١٩٩٨ وەشانی ١٩٣٦ی ئاڵاکە دوای شۆڕشی هێزی گەل لە ١٩٨٦ گەڕێنرایەوە. سەرۆک کۆمار کۆرازۆن سی ئاکینۆ تایبەتمەندییەکانی شینی ئاڵای نەتەوەیی پێش-١٩٨٥ی بۆ ئاڵاکە گەڕاندەوە لە ڕێگەی فەرمانی جێبەجێکردنی ژمارە ٢٩٢، ساڵی ١٩٨٧ کە لە ٢٥ی تەممووزی ١٩٨٧ واژۆکرا. [٥٧]
١٩٩٨-ئێستا کۆدی ئاڵا و هێرالدیی فلیپین (یاسای کۆماری. ٨٤٩١، ساڵی ١٩٩٨) ڕەنگەکان دیاری دەکات بۆ زەوییە شینەکە کێبڵ ژمارە ٨٠١٧٣؛ زەوییە سپییەکە، کێبڵ ژمارە ٨٠٠٠١؛ زەوییە سوورەکە، کێبڵ ژمارە ٨٠١٠٨؛ و ئەستێرە و خۆرە زەردە زێڕینەکە، کێبڵ ژمارە ٨٠٠٦٨. ڕەنگەکان لە هەمان ساڵدا ناسێنران کە ئاهەنگەکانی سەدەمین ساڵیاد تێیدا بەڕێوەدەچوون. [٦٠][٦١][٦٢]

پێشنیارەکان

[دەستکاری]

کەللەسەر و ئێسکی یەکتربڕ

[دەستکاری]
پێشنیارە تەنزئامێزەکەی مارک توەین

لە ساڵی ١٩٠١، مارک توەین (Mark Twain) وتارێکی تەنزئامێزی بە ناوی بۆ ئەو کەسەی لە تاریکیدا دانیشتووە (To the Person Sitting in Darkness) نووسی، کە تێیدا تێڕوانینێکی بەهێزی دژە-ئیمپریالیستی دەربڕی بەرامبەر هەندێک ململانێی بەردەوامی وەک جەنگی فلیپین و ئەمریکا. لە خاڵێکدا، توەین بە گاڵتەجاڕییەوە وەسفی ئەوەی کرد کە ئاڵای فلیپینێکی ژێر-کۆنترۆڵی ئەمریکا دەبێت چۆن بێت؛ "و سەبارەت بە ئاڵایەک بۆ پارێزگای فلیپین، بە ئاسانی جێبەجێ دەکرێت. دەتوانین یەکێکی تایبەتمان هەبێت—ویلایەتەکانمان ئەوە دەکەن: تەنها دەتوانین ئاڵا ئاساییەکەی خۆمانمان هەبێت، کە هێڵە سپییەکانی بە ڕەش بۆیەکرابن و ئەستێرەکان جێگەیان گیرابێتەوە بە کەللەسەر و ئێسکی یەکتربڕ." [٥٩]

تیشکی نۆیەم بۆ خۆری ئاڵاکە

[دەستکاری]
ئاڵای فلیپین بە تیشکی نۆیەمی پێشنیارکراوەوە.

پێشنیارەکان بۆ زیادکردنی تیشکی نۆیەم بۆ خۆری ئاڵای فلیپین دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتای ساڵی ١٩٦٩، کاتێک بزووتنەوەی چاکسازی مێژوویی تیشکی نۆیەم (Ninth Ray historical reform movement) لە زانکۆی فلیپین لە دیلیمان، شاری کویزۆن دەستی پێکرد. [٦٠] هێماخوازی تیشکی نۆیەم بەپێی پێشنیارکارەکان دەگۆڕێت.

وەک نوێنەرایەتیکردنی پارێزگای نۆیەم

[دەستکاری]

پێش ئاهەنگەکانی سەدەمین ساڵیادی سەربەخۆیی لە ١٩٩٨، حکومەتی پارێزگای زامبالێس (Zambales) لۆبیان کرد کە نەخشەی تیشکەکانی خۆرەکە تیشکی نۆیەم لەخۆبگرێت، بە پاساوی ئەوەی کە پارێزگاکەی ئەوانیش لە دۆخی یاخیبووندا بووە لە ساڵی ١٨٩٦. بەڵام کۆمیسیۆنی سەدەمین ساڵیاد ئەم گۆڕانکارییەی ڕەتکردەوە، بە پشتبەستن بە توێژینەوەیەک لەلایەن پەیمانگای مێژوویی نیشتمانییەوە. [٦١] لە ئابی ٢٠٠٣، وەزیری دەرەوەی ئەوکات بلاس ئۆپلێ (Blas Ople) هەروەها لۆبی بۆ تیشکی نۆیەم کرد، و گوتی کە دەبێت کویزۆن (Quezon) زیاد بکرێت. ئەو هۆکاری ئەوە دەهێنێتەوە کە یەکەم ڕاپەڕین دژی ئیسپانییەکان لە قەدپاڵی چیای باناهەو (Mount Banahaw) ڕوویدا کە لەلایەن هێرمانۆ پولێ (Hermano Pule)وە سەرکردایەتی کرا لە ساڵی ١٨٤١. [٦٢]

وەک نوێنەرایەتیکردنی گرووپێکی نەتەوەیی

[دەستکاری]

لە کانوونی یەکەمی ١٩٨٧، ئەندام کۆنگرێس ئالاڤادین باندۆنی کوڕ (Alawadin Bandon Jr.) لە تاوی-تاوی (Tawi-Tawi) پێشنیاری زیادکردنی تیشکی نۆیەمی بۆ خۆری ئاڵای فلیپین کرد بۆ نوێنەرایەتیکردنی "بەشداری موسڵمانان" لە شۆڕشی فلیپیندا، بە پاساوی ئەوەی کە "وەک موسڵمانێک هەست بە نامۆبوون دەکەم لەوەی کە لە گێڕانەوەی هێمایی مێژووە گەورەکەی وڵاتەکە دەرکراوم." [٦٣] سیناتۆر ئاکویلینۆ پیمێنتێلی کوڕ (Aquilino Pimentel Jr.) دواتر هەمان بۆچوونی دەربڕی، و پڕۆژەیاسایەکی ئەنجومەنی پیرانی پێشکەش کرد بۆ داواکردنی زیادکردنی تیشکی نۆیەم کە نوێنەرایەتی موسڵمانانی فلیپین دەکات لە ئازاری ١٩٨٨. [٦٤]

لە ساڵی ٢٠٠٨، سیناتۆر ڕیچارد گۆردۆن (Richard Gordon) پڕۆژەیاسای ئەنجومەنی پیرانی ژمارە ٢٥٩٠ی پێشکەش کرد کە ئامانجی هەموارکردنەوەی کۆدی ئاڵا و هێرالدیی فلیپین بوو. ئەم ڕێوشوێنە دواتر جێگەی گیرایەوە بە پڕۆژەیاسای ئەنجومەنی پیرانی ژمارە ٣٣٠٧ کە لەلایەن سیناتۆر فرانسیس ئێسکودێرۆ (Francis Escudero)وە سپۆنسەر کرابوو و لە ئەیلوولی ٢٠٠٩ پەسەند کرا. پڕۆژەیاساکە نێردرا بۆ ئەنجومەنی نوێنەران بۆ ڕەزامەندبوون [٦٥][٦٦] لەگەڵ پڕۆژەیاسای ئەنجومەنی نوێنەران ژمارە ٦٤٢٤. هەردوو S.B. No. 3307 و H.B. 6424 لەلایەن لیژنەی کۆنفرانسی دوو-ئەنجومەنییەوە لە ئەیلوولی ٢٠٠٩ یەکخران. [٦٧] بەڵام، سەرۆک کۆمار گلۆریا ماکاپاگال ئارۆیۆ (Gloria Macapagal-Arroyo) ڕێوشوێنەکەی ڤیتۆ کرد. [ژێدەر پێویستە]

تا ساڵی ٢٠١٤، پێشنیارێک لە بزووتنەوەی تیشکی نۆیەمەوە مەبەستیەتی کە تیشکە زیادکراوەکە نوێنەرایەتی خەڵکی موسڵمان و ڕەسەنی وڵاتەکە بکات، لەوانەش گەلی مۆرۆ (Moro people)، کە داگیرکەرانیان لە خاکەکانیان دوورخستەوە. [٦٠]

لە حوزەیرانی ٢٠١٨، گۆردۆن کەمپینەکەی نوێکردەوە بۆ ئەوەی پێشنیارەکەی بکرێتە یاسا.

ئەستێرەی چوارەم

[دەستکاری]
پێشنیارەکەی ئۆسۆریۆ

ئیمانوێل ئێڵ. ئۆسۆریۆ (Emmanuel L. Osorio)، یەکێک لە دامەزرێنەرانی بزووتنەوەی تیشکی نۆیەم، هەروەها پێشنیارێکی خستەڕوو کە نەک تەنها تیشکی نۆیەم بۆ خۆری ئاڵاکە زیاد دەکات بەڵکو ئەستێرەی چوارەمیش بۆ ئاڵاکە زیاد دەکات، کە نوێنەرایەتی باکووری بۆرنیۆ دەکات (سەبای ئێستا - Sabah)، کە خاکێکە فلیپین داوای دەکات بەڵام لە ئێستادا لەژێر سەروەریی مالیزیادایە. سێگۆشەکەی ئاڵاکە دەگۆڕدرێت بۆ لاکێشەیەک بۆ ئەوەی جێگەی ئەستێرەی چوارەم ببێتەوە. بەپێی وتەی ئۆسۆریۆ، ئەو ئەستێرەیەی کە نوێنەرایەتی سەبا دەکات لە ئاڵا پێشنیارکراوەکەیدا "لە بنەڕەتدا" زیاد کراوە و گوتی کە پێشنیارەکەی ئاڵاکە هەوڵدەدات بۆچوونی بزووتنەوەی تیشکی نۆیەم دەرببڕێت کە "ئەگەر ئێمە سەبا بەدەست بهێنین، ئەوا دەکرێت بەو ئەستێرەیە نوێنەرایەتی بکرێت". [٦٠]

مانگی نیوە

[دەستکاری]

پێشنیارێک هەبوو بۆ زیادکردنی مانگێکی نیوە لە سەردەمی بەڕێوەبەرایەتی سەرۆک کۆمار فیدێل ڤی ڕامۆس (Fidel V. Ramos) لە ئامادەکاری بۆ سەدەمین ساڵیادی فلیپین لە ١٩٩٨. ڕامۆس لە ساڵی ١٩٩٥ ڕێنمایی بە وەزیری پەروەردە ڕیکاردۆ گلۆریا (Ricardo Gloria) دا کە کۆمیسیۆنێک لە زانایان پێکبهێنێت بۆ توێژینەوە لەسەر گۆڕانکارییەکی ئەگەری لە ئاڵاکەدا. مەبەست لە مانگە نیوەکە ئەوە بوو کە نوێنەرایەتی کۆمەڵگەی مۆرۆ بکات. [٦٨]

بەکارهێنان

[دەستکاری]

نمایشکردن

[دەستکاری]
ئاڵای فلیپین لەسەر ستوونی ئاڵای سەربەخۆیی مێژوویی دەشەکێتەوە

دەبێت ئاڵاکە لە هەموو باڵەخانەکانی حکومەت، شوێنی نیشتەجێبوونی فەرمی، گۆڕەپانە گشتییەکان، و قوتابخانەکاندا هەموو ڕۆژێک بە درێژایی ساڵ نمایش بکرێت. هەموو شوێنەکانی تر وەک ئەوەی لەلایەن کۆمیسیۆنی مێژوویی نیشتمانی فلیپینەوە دیاری دەکرێت. [٦٩] ڕۆژەکانی ٢٨ی ئایار (ڕۆژی ئاڵای نەتەوەیی) و ١٢ی حوزەیران (ڕۆژی سەربەخۆیی) وەک ڕۆژی ئاڵا دیاریکراون، کە تێیدا سەرجەم فەرمانگەکان، ئاژانسەکان و دامەزراوەکانی حکومەت، دامەزراوە بازرگانییەکان، دامەزراوەکانی فێربوون و ماڵە تایبەتەکان هاندەدرێن ئاڵاکە نمایش بکەن. لە ساڵانی دواییدا، ڕۆژەکانی ئاڵا درێژکراونەتەوە بۆ هەموو ڕۆژەکان لە ٢٨ی ئایارەوە تا ٣٠ی حوزەیران بە بەردەوامی، بۆ بەرەوپێشبردنی نیشتمانپەروەری و ئاهەنگگێڕانی سەربەخۆیی. نمایشکردنی ئاڵای فلیپین لەلایەن خەڵکەوە لەسەر موڵکەکانیان، لە کاتی یارییە وەرزشییەکاندا، هتد، یاسایی و باوە لە کاتەکانی تری ساڵیشدا.

نمایشکردنی ئاڵای فلیپین نایاساییە لە گۆڕەپانەکانی شەڕە کەڵەشێر، گازینۆکان، و دامەزراوەکانی تری قومارکردن؛ یانەکانی سەما، یانەکانی شەوانە و ڕۆژانە؛ یانەکانی داماڵینی جلوبەرگ، ساڵۆنەکانی مەساج، و ماڵەکانی لەشفرۆشی؛ ناوچەکانی بەکارهێنانی مێسئەمفیتامین، نۆرینگەکانی مێسادۆن، و "شوێنەکانی خراپەکاری یان ئەو شوێنانەی کە سووکایەتی تێدا زاڵە". [٧٠]

کاتێک ئاڵای فلیپین لەگەڵ ئاڵایەکی تردا لە دۆخێکی یەکتربڕدا (crossed) نمایش دەکرێت، پێویستە ئاڵای یەکەم لە لای چەپی بینەرەوە هەڵبواسرێت و ستوونەکەی لەسەر ستوونی ئاڵای دووەم نمایش بکرێت. نمایشکردنی دوو ئاڵای فلیپینی یەکتربڕ ڕێگەپێدراو نییە. لە حاڵەتی نمایشکردنی ئاڵای فلیپین لەسەر شانۆ یان سەکۆیەک وەک لە کاتی وتارێکدا، ستوونی ئاڵاکە دەبێت لە لای ڕاست و لە پێشەوەی وتاربێژەکە جێگیر بکرێت و هەموو ئاڵا لاوەکییەکانی تر لە لای چەپی وتاربێژەکە نمایش بکرێن. [٧١]

نمایشکردنی هەمیشەیی

[دەستکاری]
شوێنە ناو لێنراوە ڕەسەنەکان
[دەستکاری]

بەپێی یاسا، دەبێت ئاڵای فلیپین بە شێوەیەکی هەمیشەیی هەڵبکرێت و لە شەودا ڕووناک بکرێتەوە لەم شوێنانەی خوارەوە:

شوێنەکانی نمایشکردنی هەمیشەیی ئاڵای فلیپین بەپێی یاسای کۆماری ژمارە ٨٤٩١
شوێن شوێن وێنە تێبینی
کۆشکی مالاکانانگ مانیلا پەڕگە:Malacañang Palace (local img).jpg شوێنی نیشتەجێبوونی فەرمی سەرۆکی فلیپین
بینای کۆنگرەی فلیپین



( کۆمەڵگەی باتاسانگ پامبانسا )		 کویزۆن سیتی پەڕگە:Batasan front qc.jpg لە لیستی "بینا کۆنگرەی فلیپین" سەرەڕای ئەوەی کۆنگرێس هەردوو ئەنجومەنی پیران و ئەنجومەنی نوێنەران دەگرێتەوە.
بینای دادگای باڵا مانیلا
مۆنۆمێنتی ڕیزال مانیلا
مەزارگەی ئەگویناڵدۆ کاویت، کاڤیتێ
مەزارگەی باراسۆئاین مالۆلۆس، بولاکان
گۆڕی سەربازە نەناسراوەکە تاگویگ شوێنی تایبەت لە Libingan ng mga Bayani (گۆڕستانی پاڵەوانەکان). بڕیارنامەی دەستەی NHI ژمارە ٢ (٢٠٠٤)، وەسفی شوێنی شوێنەکەی لە ماکاتییەوە گۆڕی بۆ تاگویگ.
<i id="mwA9s">ماوسۆلیۆ دی لۆس ڤێتێرانۆس دی لا ڕیڤۆلیۆشن</i>



(گۆڕستانی پێشمەرگە دێرینەکانی شۆڕش)		 مانیلا
هەموو بەندەرەکانی چوونە ژوورەوەی نێودەوڵەتی هەمەجۆر



(لیستی بەندەرەکانی دەریایی / فڕۆکەخانەکان )
شوێنەکانی تر
[دەستکاری]

کۆمیسیۆنی مێژوویی نیشتمانی فلیپین (پێشتر پەیمانگای مێژوویی نیشتمانی) بەپێی یاسای کۆماری ژمارە ٨٤٩١ هەروەها دەتوانێت شوێنی تریش دیاری بکات کە دەبێت ئاڵای فلیپینی تێدا بە شێوەیەکی هەمیشەیی نمایش بکرێت. [٧٢]

شوێنەکانی تری نمایشی هەمیشەیی ئاڵای فلیپین وەک لەلایەن کۆمیسیۆنی مێژوویی نیشتمانی فلیپین دیاری کراوە
شوێن شوێن وێنە بنەما تێبینی
بینای ئەنجومەنی پیرانی فلیپین



( بینای GSIS )		 پاسای پەڕگە:GSIS Building (Pasay; 12-13-2020).jpg بڕیارنامەی دەستەی NHI ژمارە 2 (2004)
مۆنۆمێنتی بۆنیفاسیۆ کالۆکان
مارسێلا ئاگۆنسیلۆ هێمای مێژوویی تاال، باتانگاس
شەڕی ئەلاپان ئیموس، کاڤیت بڕیارنامەی دەستەی NHCP ژمارە 17 (2015) دوای ڕووداوە مێژووییەکە ڕیزبەندی کراوە؛ شەڕی ئەلاپان
سانتا باربارا پلازا سانتا باربارا، ئیلۆیلۆ ئەو شوێنەی کە یەکەم هەڵکردنی ئاڵای نیشتمانی لە دەرەوەی شاری لوزۆن لە ١٧ی تشرینی دووەمی ١٨٩٨.
دەسەڵاتی شارە گەورەکانی سوبیک بەی ئۆلۆنگاپۆ بڕیارنامەی دەستەی NHCP ژمارە 8 (2017) بینای کارگێڕی دەسەڵاتی شارە گەورەکانی سوبیک بەی لە بەندەری ئازادی سوبیک بەی [٧٣] وەک بەندەرێکی نێودەوڵەتی هاتنە ژوورەوە شایستەی هەیە. [٧٤]
بینای یاسایی کۆن مانیلا شوێنی دەستبەکاربوونی کۆمۆنوێڵتی فلیپین و مانوێل ئێڵ کویزۆن وەک سەرۆک. [٧٤]
ناوچەی میراتی ئەنجلۆس ئەنجلۆس سیتی وەک شوێنی یەکەم ساڵیادی ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی فلیپین کە لە ساڵی ١٨٩٩ بەڕێوەچوو بە تایبەتی هۆڵی کڵێسای پەرستگای تەسبیحی پیرۆز و کۆشکی پامینتوان کە لەو کاتەدا وەک کۆشکی سەرۆکایەتی کاری دەکرد. [٧٤]
مەزارگەی ئازادی لاپو-لاپو سیتی بڕیارنامەی دەستەی NHCP ژمارە 10 (2020) مۆنۆمێنتی لاپو-لاپو و یادکردنەوەی سەرکەوتنی هێزەکانی سەرۆک لە شەڕی ماکتان لە ساڵی ١٥٢١. ئاڵای نمایشی هەمیشەیی لە ١٧ی ژانویەی ٢٠٢١ەوە.

لە نیوەی ستوون

[دەستکاری]
ئاڵای فلیپین لە پارکی ڕیزاڵ، لە نیوەی ستوون هەڵکراوە لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥، لە کاتی ڕۆژی نیشتمانی ماتەمینیدا لە دوای پێکدادانەکانی ماماساپانۆ

دەکرێت ئاڵاکە لە نیوەی ستوون هەڵبکرێت وەک نیشانەیەک بۆ ماتەمینی. لە کاتی ڕاگەیاندنی فەرمی مردنی سەرۆک کۆمار یان سەرۆک کۆمارێکی پێشوو، دەبێت ئاڵاکە بۆ ماوەی دە ڕۆژ لە نیوەی ستوون هەڵبکرێت. دەبێت ئاڵاکە بۆ ماوەی حەوت ڕۆژ لە نیوەی ستوون هەڵبکرێت دوای مردنی جێگری سەرۆک کۆمار، سەرۆکی دادوەران، سەرۆکی ئەنجومەنی پیران یان سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەران.

هەروەها ڕەنگە داوا بکرێت ئاڵاکە لە نیوەی ستوون هەڵبکرێت لە کاتی مردنی کەسانی تردا کە لەلایەن پەیمانگای مێژوویی نیشتمانییەوە دیاری دەکرێت، بۆ ماوەیەکی کەمتر لە حەوت ڕۆژ. ئاڵاکە دەبێت لە نیوەی ستوون هەڵبکرێت لەسەر سەرجەم ئەو باڵەخانە و شوێنانەی کە کەسی کۆچکردوو پۆستی تێدا هەبووە، لە ڕۆژی مردنییەوە تا ڕۆژی بەخاکسپاردنی ئەندامێکی لەسەرکاربووی دادگای باڵا، کابینە، ئەنجومەنی پیران یان ئەنجومەنی نوێنەران، و کەسانی تری لەو شێوەیە کە لەوانەیە لەلایەن کۆمیسیۆنی مێژوویی نیشتمانییەوە دیاری بکرێن.

کاتێک لە نیوەی ستوون هەڵدەکرێت، دەبێت ئاڵاکە بۆ ساتێک تا لوتکەی ستوونەکە بەرزبکرێتەوە پاشان دابەزێنرێت بۆ پێگەی نیوەی ستوون. دەبێت پێش ئەوەی بۆ کۆتایی ڕۆژەکە دابگیرێت جارێکی تر تا لوتکەکە بەرزبکرێتەوە.

پڕۆژەیاسایەک لە ساڵی ٢٠١٤ پێشکەش کرا بۆ ناچارکردنی هەڵکردنی ئاڵاکە لە نیوەی ستوون بۆ مامۆستایەکی مردووی قوتابخانەی گشتی. بەپێی پێشنیارەکە، ئاڵاکە دەبێت بۆ ماوەی لانی کەم پێنج ڕۆژ لە نیوەی ستوون هەڵبکرێت لەو قوتابخانە یان نووسینگەی قەزایەی کە مامۆستا مردووەکەی لێ دامەزرابوو.[٧٩]

لە پرسە و بەخاکسپاردنەکاندا

[دەستکاری]

ئاڵاکە هەروەها دەکرێت وەک داپۆشەرێک (pall) لەسەر تابووتی بەرپرسێکی گشتی مردوو یان فەرمانبەرێکی حکومەت بەکاربهێنرێت، هەروەها هاوڵاتیانی مەدەنی هەڵکەوتوو کە لەلایەن دەوڵەتەوە بەو شێوەیە دەناسرێن. لە حاڵەتەکانی لەو شێوەیەدا، دەبێت ئاڵاکە بە جۆرێک دابنرێت کە سێگۆشە سپییەکە لە سەرەوە بێت و بەشە شینەکەش لای ڕاستی تابووتەکە دابپۆشێت. ئاڵاکە هەرگیز ناخرێتە ناو گۆڕەکەوە و ڕێگەی پێنادرێت بەر زەوی بکەوێت، بەڵکو دەبێت بە شێوەیەکی شکۆمەندانە بچەمێنرێتەوە (قەد بکرێت) و بدرێتە دەست میراتگرانی کەسی مردوو.

ڕێگەپێدراوە کە شتومەکی ئایینی بخرێتە سەر ئاڵای فلیپین ئەگەر داپۆشەری تابووتێک بێت (بۆ نموونە تەزبیح، ئینجیل، قورئان، خاچ، هتد) وەک بەشێک لە ڕێوڕەسمەکانی پرسە و بۆ ڕەنگدانەوەی گەرەنتی دەستووریی ئازادی ئایینی.

وەک نیشانەیەکی جەنگ

[دەستکاری]
پۆستەرێکی پڕوپاگەندەی جەنگی جیهانی دووەمی لایەنگری هاوپەیمانان کە سەربازێکی فلیپینی نیشان دەدات کە ئاڵای نەتەوەیی بە بەشە سوورەکەیەوە بەرەو سەرەوە هەڵگرتووە

فلیپین ئاڵایەکی جیاوازی جەنگ بەکارناهێنێت؛ لەبری ئەوە، خودی ئاڵای نەتەوەیی بۆ ئەم مەبەستە بەکاردەهێنرێت. بۆ ئاماژەدان بە دۆخی جەنگ، بەشە سوورەکە لە سەرەوە هەڵدەکرێت و لە لای ڕاست دادەنرێت (واتە، لای چەپی بینەرەکە) کاتێک بە شێوەی ستوونی هەڵدەواسرێت. بەڵام لە کاتی ئاشتیدا، بەشە شینەکە بەشە باڵاکەیە. لەم حاڵەتەدا، ئاڵای فلیپین تاکە ئاڵای وڵاتی فەرمییە لە جیهاندا کە دەتوانرێت پێچەوانە (سەرەوخوار) بکرێتەوە کاتێک وڵاتەکە لە جەنگدایە. [٧٥][ب][٧٦][پ] ئاراستەی لای سوور-بۆ-سەرەوەی ئاڵاکە لەلایەن یەکەم کۆماری فلیپینەوە لە کاتی جەنگی فلیپین و ئەمریکا لە ١٨٩٩ تا ١٩٠١ بەکارهێنرا، [٧٧] لەلایەن کۆمۆنوێلسی فلیپینەوە لە کاتی جەنگی جیهانیی دووەمدا لە ١٩٤١ تا ١٩٤٥، لەلایەن کۆماری فلیپینی پاڵپشتیکراو لەلایەن ژاپۆنەوە کاتێک جەنگی دژی شانشینی یەکگرتوو و ویلایەتە یەکگرتووەکان ڕاگەیاند لە ١٩٤٤، [٧٨] لەلایەن سەربازان و هاوڵاتیانی مەدەنییەوە لە کاتی هەوڵەکانی کودەتا دژی بەڕێوەبەرایەتی سەرۆک کۆمار کۆرازۆن ئاکینۆ، و لەلایەن چەکداران و بەشداربووانی گردبوونەوەکانەوە لە کاتی EDSA III. [٧٩] هەروەها ئاڵای نیشانەی جەنگ بینرا لە کاتی هێرشەکەی ٦ی کانوونی دووەم بۆ سەر کۆشکی کاپیتۆڵی ویلایەتە یەکگرتووەکان و ناڕەزایەتییەکانی کاروانی کەنەدا لەلایەن ئەمریکییە فلیپینییەکان و کەنەدییە بەشداربووەکانەوە.

نیشانەی دابەشکارییەکان

[دەستکاری]

بەکارهێنانی ئاڵای فلیپین وەک توخمێک لە مۆری یەکەیەکی حکومەتی ناوخۆییدا (LGU؛ پارێزگاکان، شارەکان، و شارەوانییەکان) هان نادرێت بەپێی بڕیارنامەی گشتگیری یاداشتی 92-30ی وەزارەتی ناوخۆ و حکومەتی خۆجێیی. بەکارهێنانی ئاڵاکە ڕێگەپێدراوە ئەگەر خودی ئاڵاکە بەشێک بووبێت لە مێژووی LGUیەکە وەک لە حاڵەتی کاویت، کاڤیتێ، کە شوێنی ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی فلیپینە. [٨٠]

لە خاوەندارێتی فیکریدا

[دەستکاری]

ئاڵای فلیپین خۆی شایستە نییە ببێتە نیشانەی بازرگانی (trademarked) بەپێی نووسینگەی خاوەندارێتی فیکریی فلیپین (IPOPHIL) چونکە ئاڵاکە "خاوەندارێتییەکەی دەگەڕێتەوە بۆ گەل" لە گونجاندن لەگەڵ قەدەغەکردنەکانی سەر بەکارهێنانی ئاڵاکە کە لە یاسای کۆماری ٨٤٩١دا هاتوون. ڕێککەوتننامەی پاریس بۆ پاراستنی خاوەندارێتی پیشەسازی، کە فلیپین ئەندامە تێیدا، هەروەها قەدەغەی تۆمارکردنی ئاڵای دەوڵەتی ئەندامەکانی دەکات وەک نیشانەی بازرگانی. بەڵام هەم کارسازییە بچووکەکان و هەم گەورەکان لە فلیپین توخمەکانی ئاڵای فلیپینیان بۆ خاوەندارێتی فیکریی خۆیان بەکارهێناوە. کاتێک دێتە سەر ئەم کێشەیە، IPOPHIL ڕێگەی داوە بە کارسازییەکان توخمەکانی ئاڵاکە بەکاربهێنن بۆ ئاماژەدان بە هێما نەتەوەییەکە بەو مەرجەی خاوەندارێتی فیکرییەکە نە "نوێنەرایەتیکردنێکی ڕاستەقینە"ی ئاڵای فلیپین بێت نە "گۆڕانکارییەک کە بگاتە ئاستی شێواندنی ئاڵاکە". [٨١]

کردارە قەدەغەکراوەکان

[دەستکاری]
بەشی ١٠ی RA 8491 دەڵێت کاتێک ئاڵاکە لەسەر دیوارێک لە کاتی ئاشتیدا نمایش دەکرێت، بەشە شینەکە دەکەوێتە لای چەپی بینەرانەوە، وەک لێرەدا نیشان دراوە.

بەپێی خودی یاسای کۆماری ٨٤٩١، ئەم کارانەی خوارەوە قەدەغە دەکرێن:

ا) بڕین، شێواندن، پیسکردن، پێشێلکردن یان سووکایەتیکردن یان ئەنجامدانی هەر کردارێک یان کەمتەرخەمییەک کە ببێتە هۆی بێڕێزیکردن یان گاڵتەپێکردن بە ئاڵاکە یان بەسەر ڕووەکەیدا؛ ب) دابەزاندنی ئاڵاکە بۆ هەر کەسێک یان شتێک وەک جۆرێک لە پێزانین یان سڵاو؛ ج) بەکارهێنانی ئاڵاکە:
  1. وەک پەردە، ڕازاندنەوە، سفره؛
  2. وەک داپۆشەر بۆ بنمیچ، دیوار، پەیکەر یان شتەکانی تر؛
  3. وەک پێنانتێک (pennant) لەسەر سندوق، تەنیشت، دواوە و سەقفەی ئۆتۆمبێلەکان؛
  4. وەک گۆچان یان قامچی؛
  5. بۆ پەردەلادان لەسەر مۆنۆمێنتەکان یان پەیکەرەکان؛ و
  6. وەک نیشانەی بازرگانی، یان بۆ لێبێڵ یان نەخشەی پیشەسازی، بازرگانی یان کشتوکاڵی. د) نمایشکردنی ئاڵاکە:
  7. لەژێر هەر تابلۆیەک یان وێنەیەکدا؛
  8. بە شێوەی ئاسۆیی و ڕووەو سەرەوە. دەبێت هەمیشە بە بەرزی هەڵبکرێت و ڕێگەی پێبدرێت بە سەربەستی بکەوێتە خوارەوە؛
  9. لە خوار هەر سەکۆیەکەوە؛ یان
  10. لە یانەکانی سەما، گۆڕەپانەکانی شەڕە کەڵەشێر، یانەکانی شەوانە و ڕۆژانە، گازینۆکان، شوێنەکانی قومارکردن و شوێنەکانی خراپەکاری یان ئەو شوێنانەی کە سووکایەتی تێدا زاڵە.
  11. لەبەرکردنی ئاڵاکە بەتەواوی یان بەشێکی وەک جلوبەرگ یان یەکپۆشی؛ و) زیادکردنی هەر وشەیەک، شێوەیەک، نیشانەیەک، وێنەیەک، نەخشەیەک، وێنەکێشانێک، ڕیکلامێک، یان مۆرێک لە هەر جۆرێک بێت بۆ سەر ئاڵاکە; ز) چاپکردن، بۆیەکرن یان لکاندنی وێنەی ئاڵاکە لەسەر دەستەسڕ، کلینێکس، سەرین، و کاڵا بازرگانییەکانی تر؛ ح) نمایشکردنی هەر ئاڵایەکی بیانی لە شوێنی گشتیدا، جگە لە باڵیۆزخانەکان و دامەزراوە دیپلۆماتییەکانی تر، و لە نووسینگەی ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکاندا؛ ط) بەکارهێنان، نمایشکردن یان بوون بە بەشێک لە هەر ڕیکلامێک یان بەرنامەیەکی ڕیکلامی؛ و ی) نمایشکردنی ئاڵاکە لە بەردەم باڵەخانە یان نووسینگەکان کە لەلایەن بیانییەکانەوە داگیرکراون.

یاساکە مەرجی ئەوە دادەنێت کە سەرپێچیکاران دەبێت، لە کاتی سەلماندنی تاوانەکەیاندا، سزای پێبژاردن یان زیندانیکردنیان بەسەردا بسەپێنرێت.

بەڵام، هەندێک بەکارهێنان ڕێگەی پێدەدرێت وەک بەکارهێنانی ئاڵای فلیپین وەک پارچەی دوراو (patches) لە یەکپۆشی وەرزشواناندا. حاڵەتێکی تر بریتییە لە بەرپرسانی گشتی و فەرمانبەرانی حکومەت وەک سیاسەتمەدارەکان کە زۆرجار دەرزییەکی یەخە (pins) لەبەردەکەن کە ئاڵاکە وەک مۆتیفێکی لەسەرە. [٨٢]

نەریتە پەیوەندیدارەکان

[دەستکاری]

سوێندخواردن

[دەستکاری]
فەرمانبەران و بەرپرسانی حکومەت دەستی ڕاستیان بەرزدەکەنەوە بۆ سوێندی دڵسۆزی بۆ ئاڵای فلیپین
ئاڵای فلیپین لەسەر ستوونی ئاڵایەک دەشەکێتەوە

دەبێت سوێندی دڵسۆزی بۆ ئاڵای فلیپین (کە جیاوازە لە سوێندی دڵسۆزیی نیشتمانپەروەری) بوترێتەوە لە کاتێکدا بە پێوە وەستاون و دەستی ڕاستیان بە لەپی کراوەیی بەرزکردووەتەوە بۆ ئاستی شان. ئەو کەسانەی کە باوەڕ یان بیروباوەڕی ئایینییان ڕێگەیان پێنادات سوێندێکی لەو شێوەیە بخۆن هەروەها سروودی نیشتمانی بڵێنەوە، ڕێگەیان پێدەدرێت خۆیان ببوێرن، بەڵام بەپێی یاسا داوایان لێدەکرێت ڕێزی تەواو نیشان بدەن کاتێک سوێندەکە دەخوێنرێتەوە بە وەستان بە ئامادەباشییەوە.

یاساکە هیچ لێدوانێک نادات سەبارەت بەو زمانەی کە دەبێت سوێندەکەی پێ بخوێنرێتەوە، بەڵام سوێندەکە بە زمانی فلیپینی نووسراوە (و بۆیە پێی دەخوێنرێتەوە).

سروودی ئاڵا

[دەستکاری]

وەشانەکانی ئیسپانی، تاگالۆگ و ئینگلیزیی سروودی نیشتمانی پێگەی فەرمییان پێدراوە لە سەرانسەری مێژووی فلیپیندا. بەڵام، تەنها نوێترین و ئێستاییترین وەشانی "فلیپینی" بە فەرمی لەلایەن یاساوە ناسێنراوە. کۆدی ئاڵا و هێرالدی، کە لە ١٢ی شوباتی ١٩٩٨ پەسەند کرا، دیاری دەکات، بۆ لوپانگ هینیرانگ، "سروودی نیشتمانی دەبێت هەمیشە بە زمانی نەتەوەیی بوترێتەوە لە ناوەوە یان دەرەوەی وڵات"؛ پێشێلکردنی یاساکە سزای پێبژاردن و زیندانیکردنی هەیە.

ڕۆژی ئاڵای نەتەوەیی

[دەستکاری]
ئاڵای فلیپین بە شێوەیەکی ستوونی هەڵواسراوە لەسەر پەنجەرەی دوکانێکی جۆلیبی لە کاتی ڕۆژەکانی ئاڵای نەتەوەیی لە ساڵی ٢٠٢٦

ڕۆژی ئاڵای نەتەوەیی لە فلیپین هەموو ساڵێک لە ٢٨ی ئایاردا ئاهەنگی بۆ دەگێڕرێت، کە خودی ڕۆژی جەنگی ئالاپانی ١٨٩٨ە. ماوەی فەرمیی هەڵکردنی ئاڵای نەتەوەیی لە ٢٨ی ئایارەوە دەست پێدەکات و لە ڕۆژی سەربەخۆیی، ١٢ی حوزەیران، هەموو ساڵێک کۆتایی دێت، هەرچەندە ماوەی هەڵکردنی ئاڵاکە لە ماڵەکان، کارسازییەکان و دامەزراوە گشتییەکاندا دەکرێت لە ڕۆژێکی دیاریکراوی مانگی ئایاردا دەست پێبکات (کە لەلایەن کۆمیسیۆنی مێژوویی نیشتمانی فلیپینەوە دیاری دەکرێت) و لەوانەیە تا ٣٠ی حوزەیران بەردەوام بێت.

تێبینی

[دەستکاری]
  1. ↑ The eight provinces symbolized by the rays are provinces which had significant early involvement in the Philippine Revolution. Identification of the eight provinces symbolized and descriptions of their early involvement vary between sources. Sources containing assertions regarding this include the following:
    Lists of provinces
    • Batangas, Bulacan, Cavite, Laguna, Manila–Morong, Nueva Ecija, Pampanga, Tarlac.[٢]
    • Batangas, Bulacan, Cavite, Laguna, Manila, Nueva Ecija, Pampanga, Tarlac.[٣][٤][٥]
    • Batangas, Bulacan, Cavite, Laguna, Nueva Ecija, Pampanga, Rizal, Tarlac.[٦]
    • Bataan, Batangas, Bulacan, Cavite, Laguna, Manila, Nueva Ecija, Pampanga.[٧][٨][٩][١٠][١١]
    Early involvement
    • Eight provinces which revolted first against the Spanish government during the revolution of 1896.[٤][١١][١٢][١٣]
    • Placed under martial law on August 30, 1896.[٢][٦]
  2. ↑ Visayans or Bisaya were originally referred to the people from the island of Panay, whereas those from the islands of Cebu, Bohol, Samar, and Leyte were referred to as Pintados by the Spaniards.[١٤][١٥] Hence, Panay Island was recognized as the mainland of the Visayan Islands during the Spanish era. It was the representative of the entire Visayan region.[١٦] Iloilo, a province on the island of Panay, was also the first province outside of Luzon to have raised the Philippine flag.[١٧]
  3. ↑ Section 1, Paragraph 4. The Flag, if flown from a flagpole, should have its blue field on top in time of peace and the red field on top in time of war; if in a hanging position, the blue field should be to the right (left of the observer) in time of peace, and the red field to the right (left of observer) in time of war.
  4. ↑ Section 10. The flag, if flown from a flagpole, shall have its blue field on top in time of peace and the red field on top in time of war; if in a hanging position, the blue field shall be to the right (left of the observer) in time of peace, and the red field to the right (left of the observer) in time of war.

سەرچاوەکان

[دەستکاری]
  1. ↑ «The Philippines - Philippine Consulate General in San Francisco» (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣. لە ٧ی ئایاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.
  2. 1 2 Lone، Stewart (٢٠٠٧). Daily Lives of Civilians in Wartime Asia: From the Taiping Rebellion to the Vietnam War. Greenwood Publishing Group. لاپەڕە ٥٠. ژپنک ٩٧٨-٠-٣١٣-٣٣٦٨٤-٣.
  3. ↑ Eleanor D. Antonio؛ Emilia L. Banlaygas؛ Jean B. Borlagdan؛ Roel G. Lodronio؛ Evangeline M. Dallo. Side by Side 5' (چاپی 2002). Rex Bookstore, Inc. لاپەڕە ٢٦. ژپنک ٩٧٨-٩٧١-٢٣-٣٣٠٠-٢.
  4. 1 2 Ocampo، Ambeth R. (١٩٩٣). Aguinaldo's breakfast & more Looking back essays. Anvil Publishing. لاپەڕە ٦٥. ژپنک ٩٧٨-٩٧١-٢٧-٠٢٨١-٥.
  5. ↑ Benjamin R. Beede (١٩٩٤). The War of 1898, and U.S. Interventions, 1898–1934: An Encyclopedia. Taylor & Francis. لاپەڕە ٤١٨. ژپنک ٩٧٨-٠-٨٢٤٠-٥٦٢٤-٧.
  6. 1 2 Myrna O. Carpio؛ Amparo C. Sunga. My Country and My People 5. Rex Bookstore, Inc. لاپەڕە ١٣٩. ژپنک ٩٧٨-٩٧١-٢٣-٢٢٥٤-٩.
  7. ↑ President Emilio Aguinaldo, Acta de la Proclamacion de la Independencia del Pueblo Filipino, Kawit, Cavite: June 12, 1898, "...triángulo blanco como distintivo de la célebre Sociedad "Katipunan" que por medio de pacto de sangre empujó a las masas a insurreccionarse; representando las tres estrellas las tres principales Islas de este Archipiélago, Luzon, Mindanao y Panay en que estalló este movimento insurreccional; indicando el sol los agigantados pasos que han dado los hijos de este país en el camino del progreso y civilización, simbolizando los ocho rayos de aquél las ocho provincias: Manila, Cavite, Bulacan, Pampanga, Nueva Ecija, Tarlac, Laguna y Batangas, declarando en estado de guerra apenas se inició la primera insurrección; conmemorando los colores azul, rojo y blanco los de la bandera de los Estados Unidos de la América del Norte, como manifestación de nuestro profundo agradecimiento hacia esta Gran Nación por la desinteresada protección que nos presta y seguirá prestando.", quoted from «Design of the Philippine Flag». Symbolisms/Meanings in the Philippine Flag. National Commission for Culture and the Arts of the Philippines. ١٨ی ئایاری ٢٠١٥. لە ٧ی شوباتی ٢٠١٧ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە.
  8. ↑ «FULL TEXT: Pres. Benigno Aquino III's Independence Day speech». Sun.Star. ١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٥. لە ١٥ی ئابی ٢٠١٥ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥ ھێنراوە.
  9. 1 2 Philippine Declaration of Independence
  10. 1 2 «Origins of the Symbols of the National Flag». لە ١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٣ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە.
  11. 1 2 A. P. Samest Blaustein؛ Jay Adrian Sigler؛ Benjamin R. Beede (١٩٧٧). Independence documents of the world. 2. Brill Archive. لاپەڕە ٥٧٠. ژپنک ٠-٣٧٩-٠٠٧٩٥-٩.
  12. ↑ Zaide، Sonia M. (١٩٩٩). The Philippines: A Unique Nation. All-Nations Pub. لاپەڕە ٢٥٩. ژپنک ٩٧٨-٩٧١-٦٤٢-٠٧١-٥.
  13. ↑ Zaide، Sonia M. (١٩٩٤). The Philippines: A Unique Nation. All-Nations Publishing Co. لاپەڕە ٢٥٩. ژپنک ٩٧١-٦٤٢-٠٧١-٤.
  14. ↑ G. Nye Steiger, H. Otley Beyer, Conrado Benitez, A History of the Orient, Oxford: 1929, Ginn and Company, pp. 122–123.
  15. ↑ "... and because I know them better, I shall start with the island of Cebu and those adjacent to it, the Pintados. Thus I may speak more at length on matters pertaining to this island of Luzon and its neighboring islands..." BLAIR, Emma Helen & ROBERTSON, James Alexander, eds. (1903). The Philippine Islands, 1493–1803, Volume 05 of 55 (1582–1583), p. 35.
  16. ↑ «Origin of the Symbols of our National Flag | Presidential Museum and Library». لە ڕەسەنەکە لە ١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١ ھێنراوە.
  17. ↑ «Iloilo remembers first PH flag-raising outside Luzon». Philippine News Agency. ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩. لە ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ ھێنراوە.
  18. ↑ Jerry E. Esplanada (٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠). «RP flag blooper in New York not intentional—US embassy». Philippine Daily Inquirer. لە ڕەسەنەکە لە ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٠ ئەرشیڤ کراوە.
  19. ↑ داڕێژە:Cite PH act.
  20. ↑ داڕێژە:Cite PH act
  21. ↑ «The Philippine National Flag» (PDF). Monuments and Heraldry division, National Historical institute. National Commission for Culture and the Arts. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ ئەرشیڤ کراوە.
  22. ↑ «Origin of the Symbols of our National Flag». malacanang.gov.ph. لە ڕەسەنەکە لە ١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ ھێنراوە.
  23. 1 2 Agbayani، Eufemio III (٢٩ی ئایاری ٢٠٢١). «1985: A Year of Three Shades of Blue». National Historical Commission of the Philippines. لە ڕەسەنەکە لە ١٥ی ئابی ٢٠٢١ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٤ی ئابی ٢٠٢١ ھێنراوە.
  24. 1 2 Agbayani، Eufemio III (٢٩ی ئایاری ٢٠٢١). «Construction Sheet: Philippine Republic Flag». National Historical Commission of the Philippines. لە ڕەسەنەکە لە ١٤ی ئابی ٢٠٢١ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٤ی ئابی ٢٠٢١ ھێنراوە.
  25. ↑ Quezon III، Manuel L. (١٢ی نیسانی ٢٠٠٢). «Philippines: the shade of blue». Flags of the World. لە ڕەسەنەکە لە ١٨ی ئابی ٢٠١١ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ ھێنراوە.
  26. ↑ «Dictionary of Vexillology: C (Cable Number – Campaign)». لە ڕەسەنەکە لە ٢٩ی ئایاری ٢٠٠٧ ئەرشیڤ کراوە. لە ٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٧ ھێنراوە.
  27. 1 2 «Philippines». Vexilla Mundi. لە ٢٩ی ئایاری ٢٠٠٨ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٧ ھێنراوە.
  28. ↑ «The Philippine flag | GOVPH». Official Gazette of the Republic of the Philippines (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ڕەسەنەکە لە ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ ھێنراوە.
  29. ↑ Philippine Readers and Writers Festival 2016 – Independence x 6 (via YouTube). National Bookstore. ١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦. لە ٢٨ی نیسانی ٢٠١٨ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٨ی نیسانی ٢٠١٨ ھێنراوە.
  30. 1 2 «Presidential Museum and Library is under construction» (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ڕەسەنەکە لە ١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١ ھێنراوە.
  31. 1 2 3 4 5 6 Quezon، Manuel L. III (٢ی نیسانی ٢٠٠٢). «History of the Philippines Flag». Flags of the World. لە ٥ی شوباتی ٢٠٠٨ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٧ ھێنراوە.
  32. ↑ «[English] Speech of President Aquino at the celebration of Independence Day | GOVPH». Official Gazette. ١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٥.
  33. ↑ «The Philippine flag | GOVPH». لە ڕەسەنەکە لە ٦ی نیسانی ٢٠٢٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ ھێنراوە.
  34. 1 2 Ocampo، Ambeth (١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨). «Flag unites archipelago into one nation». Inquirer.net.
  35. ↑ «The Philippine Flag: Symbol of our Sovereignty and Solidarity - National Historical Commission of the Philippines». National Historical Commission of the Philippines (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ٦ی ئەیلوولی ٢٠١٢. لە ڕەسەنەکە لە ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ ھێنراوە.
  36. ↑ Agoncillo، Teodoro A. (١٩٧٤)، Introduction to Filipino History، Quezon City, Philippines: GAROTECH Publishing، ژپنک ٩٧١-١٠-٢٤٠٩-٨
  37. ↑ de Viana، Augusto V. (١٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٧). «The Manila Times Internet Edition | OPINION >». The Sunday Times. لە ڕەسەنەکە لە ٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ ئەرشیڤ کراوە. لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ ھێنراوە.
  38. ↑ Hornedo، Florentino H. «filipinoheritage.com». لە ڕەسەنەکە لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ ھێنراوە.
  39. ↑ «Imus City marks 121st 'Battle of Alapan' Day | Philippine News Agency». pna.gov.ph. ٢٨ی ئایاری ٢٠١٩. لە ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ ھێنراوە.
  40. ↑ de Viana، Augusto (٢٨ی ئایاری ٢٠٠٨). «The Manila Times Internet Edition | OPINION > Where was the Filipino Flag first unfurled?». لە ڕەسەنەکە لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٨ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٨ی ئایاری ٢٠٠٨ ھێنراوە.
  41. ↑ Perdon، Renato (٢٠١٠). Footnotes to Philippine History. Universal-Publishers. لاپەڕە ٣٨. ژپنک ٩٧٨-١-٥٩٩٤٢-٨٤٢-٠.
  42. ↑ «Philippine Government Official Gazette». لە ڕەسەنەکە لە ٦ی نیسانی ٢٠٢٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ ھێنراوە.
  43. ↑ «The Rocky Mountain News (Daily) January 12, 1901 — Colorado Historic Newspapers Collection». www.coloradohistoricnewspapers.org. لە ١٤ی ئابی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  44. ↑ «Want to see PH flag first flown in 1898? Go to Baguio!». Rappler. ١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٣. لە ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٦ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە.
  45. ↑ Cabreza، Vincent (١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٤). «Historical recognition eyed for 'first PH flag' in Baguio». INQUIRER.net (بە ئینگلیزی). لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
  46. ↑ «The mysteries surrounding the first Philippine flag». FlipScience - Top Philippine science news and features for the inquisitive Filipino. (بە ئینگلیزی). ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠. لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
  47. ↑ «Fun Facts about Philippine Independence - UP Cebu TLRC». tlrc.upcebu.edu.ph (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢. لە ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
  48. 1 2 «The Declining Reverence for the Philippine Flag». National Historical Commission of the Philippines. لە ڕەسەنەکە لە ٢٦ی نیسانی ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٥ی شوباتی ٢٠١٣ ھێنراوە..
  49. ↑ داڕێژە:Cite PH act
  50. ↑ Pomeroy، William J. (١٩٩٢). The Philippines: Colonialism, Collaboration, and Resistance. International Publishers Co. لاپەڕە ١٠. ژپنک ٠-٧١٧٨-٠٦٩٢-٨. لە ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨ ھێنراوە. Philippines flag law.; excerpted quote: "In 1909 an entire band was sent to prison for playing the Philippine National Anthem at a festival in Quiapo, Manila.", citing Agoncillo، Teodoro A. (٢٠٠٥). The Revolt of the Masses: The Story of Bonifacio and the Katipunan. Quezon City: University of the Philippines Press.
  51. ↑ «Act No. 2928, March 26, 1920». Official Gazette. Supreme Court Library. ٢٦ی ئازاری ١٩٢٠. لە ڕەسەنەکە لە ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٨ی شوباتی ٢٠٢١ ھێنراوە.
  52. ↑ «Act No. 2928, March 26, 1920». ٢٦ی ئازاری ١٩٢٠. لە ڕەسەنەکە لە ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٢ی شوباتی ٢٠٢١ ھێنراوە – لەڕێگەی Official Gazette of the Philippine Government.
  53. ↑ «Today in History». Presidential Museum and Library. ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣. لە ڕەسەنەکە لە ١٠ی ئایاری ٢٠١٦ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٦ ھێنراوە.
  54. 1 2 «Second Philippine Republic». Presidential Museum and Library. ٢٠١٥. لە ڕەسەنەکە لە ١٥ی ئازاری ٢٠١٥ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
  55. ↑ «Executive Order No. 17, s. 1943». Presidential Museum and Library. لە ڕەسەنەکە لە ٧ی ئابی ٢٠٢٠ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
  56. ↑ Agbayani، Eufemio III (٢٩ی ئایاری ٢٠٢١). «1985: A Year of Three Shades of Blue». National Historical Commission of the Philippines. لە ڕەسەنەکە لە ١٥ی ئابی ٢٠٢١ ئەرشیڤ کراوە. لە ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ ھێنراوە.
  57. 1 2 Agbayani، Eufemio III (٢٩ی ئایاری ٢٠٢١). «1985: A Year of Three Shades of Blue». National Historical Commission of the Philippines. لە ڕەسەنەکە لە ١٥ی ئابی ٢٠٢١ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٤ی ئابی ٢٠٢١ ھێنراوە.
  58. ↑ Agbayani، Eufemio III (٢٩ی ئایاری ٢٠٢١). «Construction Sheet: Philippine Republic Flag». National Historical Commission of the Philippines. لە ڕەسەنەکە لە ١٤ی ئابی ٢٠٢١ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٤ی ئابی ٢٠٢١ ھێنراوە.
  59. 1 2 Agbayani، Eufemio III (٢٩ی ئایاری ٢٠٢١). «1985: A Year of Three Shades of Blue». National Historical Commission of the Philippines. لە ڕەسەنەکە لە ١٥ی ئابی ٢٠٢١ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٤ی ئابی ٢٠٢١ ھێنراوە.
  60. 1 2 3 4 داڕێژە:Cite PH act.
  61. 1 2 «The Philippine National Flag» (PDF). Monuments and Heraldry division, National Historical institute. National Commission for Culture and the Arts. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ ئەرشیڤ کراوە.
  62. 1 2 «Flag of the Philippines». Encyclopedia Britannica. لە ١٩ی شوباتی ٢٠٢١ ھێنراوە.
  63. ↑ Atadero، Arnold (٢٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٧). «Ninth ray sought in Philippine flag». Manila Standard. Standard Publications, Inc. لاپەڕە ٧. لە ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١ ھێنراوە.
  64. ↑ «Wanted: 9th ray for flag». Manila Standard. Standard Publications, Inc. ١٥ی ئازاری ١٩٨٨. لاپەڕە ٨. لە ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
  65. ↑ Ventura، Dinah (١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨). «One more ray, the way to unity». Daily Tribune. لە ڕەسەنەکە لە ٦ی ئازاری ٢٠٢٠ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
  66. ↑ Ubac، Michael Lim (٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٩). «RP flag to have 9th ray to the sun». Philippine Daily Inquire. لە ڕەسەنەکە لە ١ی حوزەیرانی ٢٠١٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨ ھێنراوە.
  67. ↑ Legaspi، Amita (٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٩). «Senate-House panels OK bill adding 9th ray to RP flag». GMA News. لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨ ھێنراوە.
  68. ↑ Fel V. Maragay (١١ی حوزەیرانی ١٩٩٥). «Crescent moon in flag soon?». Manila Standard.
  69. ↑ On May 12, 2010, President Gloria Macapagal Arroyo signed Republic Act No. 10086 reverting the National Historical Institute into its original form as the National Historical Commission of the Philippines.
  70. ↑ Acosta، Persida (٤ی شوباتی ٢٠١٧). «Improper display of the Philippine flag». Manila Times. لە ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨ ھێنراوە.
  71. ↑ Sumayao، Marco (٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩). «Everything You Need to Know About Philippine Flag Etiquette». Esquire Magazine. لە ٢٩ی ئایاری ٢٠٢١ ھێنراوە.
  72. ↑ The Flag and Heraldic Code of the Philippines Illustrated (چاپی Revised). Manila: National Historical Commission of the Philippines. ٢٠١٨. ژپنک ٩٧٨-٩٧١-٥٣٨-٣٢٣-٣.
  73. ↑ «Honors for Subic Bay as NHCP allows zone to fly Philippine flag | Politiko Central Luzon». Politko Central Luzon. ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧. لە ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ ھێنراوە.
  74. 1 2 3 «NHCP Board Resolution no. 8, s. 2017.pdf». ٢٠١٧. لە ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ ھێنراوە.
  75. ↑ داڕێژە:Cite PH act
  76. ↑ داڕێژە:Cite PH act.
  77. ↑ E.A. Baja, Our Country's Flag and Heritage, 1930, Manila, p. 52
  78. ↑ Manuel Quezon III, November 10, 2002
  79. ↑ File:EDSAIII.png
  80. ↑ «English: Department of the Interior and Local Government (DILG) Memorandum Circular 1992-30 – Policy Guidelines on the Creation, Modification, Change and Registration of Corporate Seals of Local Government Units» (PDF) (بە ئینگلیزی). ٨ی حوزەیرانی ١٩٩٢. لە ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ ھێنراوە.
  81. ↑ «The Philippine Flag as a trademark». Intellectual Property Office of the Philippines. ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٤. لە ڕەسەنەکە لە ٢٨ی ئابی ٢٠١٨ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨ ھێنراوە.
  82. ↑ «What you can and can't do to the PH flag». Lifestyle.INQ. ٢٧ی ئازاری ٢٠٢٥. لە ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.

بەستەری دەرەکی

[دەستکاری]
ویکیمیدیا کامنز میدیای پەیوەندیداری بە ئاڵای فلیپین تێدایە.
  1. ↑ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی نادروستی <ref>؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری "rays" نەدراوە
ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگەکانی <ref> بۆ گرووپێک بەناوی «lower-alpha» ھەن، بەڵام ھیچ تاگێکی ھاوتای <references group="lower-alpha"/> نەدۆزرایەوە
وەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ئاڵای_فلیپین&oldid=1632566»