بۆ ناوەڕۆک بازبدە

ئاڵای سێنیگال

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
ئاڵای سێنیگال
بەکارھێنانNational flag and ensign Small vexillological symbol or pictogram in black and white showing the different uses of the flag
ڕێژە2:3
بەکارھاتوو٢٠ی ئابی ١٩٦٠؛ ٦٦ ساڵ لەمەوبەر (١٩٦٠-٠٨-20)
دیزایینسێڕەنگێکی (en) ستوونی لە سەوز، زەرد و سوور؛ ڕازێنراوە بە (en) ئەستێرەیەکی پێنجپەڕی سەوز لە ناوەڕاستدا.
تیمی سێنیگال (en) لە ڕێوڕەسمی کردنەوەی ئۆڵۆمپیادی زستانەی ٢٠١٠دا (en) بە ئاڵاوە
ئاڵای نیشتمانیی پێشنیارکراوی کۆماری سێنیگال (en)

ئاڵای نیشتمانیی سێنیگال (drapeau national du Sénégal) سێڕەنگێکە (en) کە لە سێ هێڵی ستوونیی سەوز، زەرد و سوور پێکھاتووە کە ڕازێنراوە بە (en) ئەستێرەیەکی پێنجپەڕی سەوز لە ناوەڕاستدا.[١] لە ساڵی ١٩٦٠دا پەسەند کرا بۆ جێگرتنەوەی ئاڵای فیدراسیۆنی مالی (en)، لەو کاتەوەی وڵاتەکە لەو ساڵەدا سەربەخۆییی بەدەستھێناوە ئاڵای کۆماری سێنیگال بووە. ئاڵای ئێستا و پێشووەکان ئیلھامیان لە سێڕەنگی فەڕەنسی وەرگرتووە، کە لەژێر سێبەری فەڕەنسیدا لەسەر سێنیگال (en) دەشەکایەوە تا ساڵی ١٩٦٠.

مێژوو

[دەستکاری]
ئاڵای فیدراسیۆنی مالی (en) (١٩٥٩–١٩٦٠).

لەژێر فەرمانڕەواییی کۆلۆنیالیی فەڕەنسیدا (en) بەسەر سێنیگالدا (en)، دەسەڵاتداران قەدەغەیان لە کۆلۆنییەکە کرد کە ئاڵای کۆلۆنیالیی دیاری خۆی بەکاربێنێت چونکە نیگەران بوون لەوەی ئەمە ڕەنگە ھەستی نەتەوەیی بەرز بکاتەوە و بێتە هۆی داواکاری بۆ سەربەخۆیی.[٢] بە سەرھەڵدانی بزووتنەوەی کۆلۆنیالیزمزداڕمان لە ئەفریقادا (en)، فەڕەنسییەکان ناچار بوون خۆبەڕێوەبەریی سنووردار بە سێنیگال ببەخشن وەک کۆمارێکی خۆبەڕێوەبەر لەناو کۆمەڵگەی فەڕەنسیدا (en). سێنیگال لە ٤ی نیسانی ١٩٥٩دا لەگەڵ سودانی فەڕەنسیدا (en) تێکەڵ کرا بۆ پێکھێنانی فیدراسیۆنی مالی (en).[٣] لەو ڕۆژەدا، ئاڵایەکی نوێ پەسەند کرا: سێڕەنگێکی ستوونیی سەوز، زەرد و سوور بە وێنەکێشانێکی شێوەدارکراوی (en) مرۆڤێکەوە (کە بە کاناگا ئاماژەی پێ دەکرا) لەسەر هێڵە ناوەڕاستەکەی.[٤][٥] فیدراسیۆنەکە لە ٢٠ی حوزەیرانی ١٩٦٠دا سەربەخۆییی لە فەڕەنسا بەدەستھێنا.[٣]

فیدراسیۆنی نێوان دوو کۆلۆنییە پێشوو دەوامێکی زۆری نەبوو و دوو مانگ دوای سەربەخۆیی کۆتایی ھات.[٤][٦] لە ٢٠ی ئابدا، سێنیگال لە فیدراسیۆنەکە جیا بووەوە و بووە وڵاتێکی سەربەخۆ.[٥] ئاڵای نەتەوە نوێیەکە ڕەنگەکان و هێڵەکانی ئاڵای فیدراسیۆنەکەی ھێشتەوە، بە تاقە گۆڕانکاری کە جێگرتنەوەی کاناگا بوو بە ئەستێرەیەکی سەوز.[٧]

لە نیسانی ٢٠٠٤دا، ئاڵاکە و دیزاینەکەی خسترانە ناو گفتوگۆی گشتی کاتێک موستەفا نیاس (en)، سەرکردەی ئەوکاتی ھاوپەیمانیی ھێزەکانی پێشکەوتن (en)، میوانداریی کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانیی کرد سەبارەت بە "دەستکاریکردنی یاسای ھەڵبژاردن و دروستکردنی کۆمیسیۆنێکی سەربەخۆ بۆ پشکنینی یاساییبوونی ھەڵبژاردنەکانی دادھاتووی یاسادانان و سەرۆکایەتی."

لە کۆتاییی کۆنفرانسەکەدا، نیاس لێکۆڵینەوەی لەوە کرد کە هەستی دەکرد "بەرگریکردن لە ھێماکانی کۆمار دژی مەترسیی دابەشبوون و دەستدرێژی دژی یەکێتیی نیشتمانی"یە، و "[جێگرتنەوەیەکی] دیار، لەسەر هەندێک بەڵگەنامەی فەرمی، بۆ ئەستێرە سەوزەکەی هێڵە زەردە ناوەڕاستەکەی ئاڵای نیشتمانی بە درەختی باوبابێکی (en) زێڕین" ڕاگەیاند، لە تەنیشت ئەوەی وەک "ئەنجامندانی سروودی نیشتمانی لە کاتی ڕێوڕەسمە فەرمییەکاندا" وەسفی کرد.[٨][٩]

ڕۆژنامەی WalFadjri (en) ڕاپۆرتی لەسەر ھەمان کۆنفرانسی ڕۆژنامەوانی دا بە جەختکردنەوە لەسەر گۆڕانی ئیدیعاکراوی ھێماکاریی نیشتمانی، تەنانەت تا ڕادەیەک ناونیشانی بەشەکەی نا بە "سەرۆک کۆمار عەبدوڵڵا واد (en) ئاڵایەکی نوێ دروست دەکات". نیاس جارێکی تر ئەوەی بە شانازییەوە پێشاندایەوە کە "بەڵگەنامەیەکی فەرمیی ئیمزاکراو لەلایەن سەرۆکی دەوڵەتەوە... بە باوبابێکی زێڕینەوە لەجێگەی ئەستێرە سەوزەکە." نیاس خۆی ڕایگەیاند "تەنھا گەلی سێنیگال سەروەرە بۆ بڕیاردان لەسەر هر دەستکاریکردنێکی ھێماکانی کۆمارمان".[٩]

دیزاین

[دەستکاری]

ھێماگەرایی

[دەستکاری]

زۆرێک لە ھێماگەرایی و واتاکان بەستراونەتەوە بە هێڵەکان و تاقە ئەستێرەکەی ئاڵای سێنیگالەوە. لە ڕوانگەیەکی نیشتمانییەوە، سەوز زۆر ھێمادارییە لەناو سەرجەم ئایینە سەرەکییەکانی وڵاتەکەدا. لە ئیسلامدا، کە ئایینی زۆربەی وڵاتەکەیە بە ٩٧٪ی دانیشتووان،[١٠] سەوزی ھەردوو هێڵی یەکەم و ئەستێرەکە نوێنەرایەتیی ڕەنگی پێغەمبەر (en) دەکەن،[١١][١٢] مەسیحییەکان بوونی سەوز وەک مژدەی ھیوا دەبینن، و ئەنیمستەکان (یان پەیڕەوانی ئایینە نەریتییەکانی ئەفریقا (en)) سەوز وەک نوێنەری بەپیتی (en) دەبینن.[٥]

حکوومەتی سێنیگال شیکردنەوە بۆ بوونی زەرد و سووریش پێشکەش دەکات، زەرد "ھێمای سەروەت و سامانە؛ نوێنەرایەتیی بەرهەمی کار دەکات، بۆ نەتەوەیەک کە ئامانجی سەرەکیی پێشکەوتنی ئابوورییە، کە ڕێگە بە بەرزبوونەوەی ئاستی کلتووری دەدات، کە دووەم ئامانجی نیشتمانییە." جگە لەوەش، زەرد وەک "ڕەنگی ھونەر، ئەدەبیات، و ڕۆشنبیری" ئاماژەی پێ دەکرێت، بە پلەی یەکەم چونکە مامۆستایانی ئەدەبیات لە سێنیگالدا ناسراون بە پۆشینی قەمیسی زەرد. سوور "ڕەنگی خوێن یاد دەخاتەوە، بۆیە ڕەنگی ژیان و قوربانیی قبووڵکراوە لەلایەن نەتەوەکەوە، و ھەروەھا بڕیاری بەھێز بۆ شەڕکردن دژی دواکەوتوویی."[٥][٩][١٣]

لە ڕووی مێژوویییەوە، سێ ڕەنگەکە نوێنەرایەتیی سێ پارتی سیاسی دەکەن کە تێکەڵ بوون بۆ پێکھێنانی یەکێتیی پێشکەوتووخوازی سێنیگالی (یانەی پێشکەوتووخوازی سێنیگالی، ئێستا پارتی سۆشیالیستی سێنیگال (en)، پارتیی لیۆپۆڵد سێنگۆر (en)): سەوز بۆ بەرەی دیموکراتیی سێنیگالی (بەرەی دیموکراتیی سێنیگالی (en))، زەرد بۆ بزووتنەوەی جەماوەریی سێنیگالی و سوور بۆ پارتی سێنیگالیی کرداری کۆمەڵایەتی (پارتی سێنیگالیی کرداری سۆشیالیستی (en)).[٩]

سەوز، زەرد و سوور ڕەنگەکانی بزووتنەوەی سەرانسەری ئەفریقاییگەرایی (en)ن.[٧] ئەو نەخشەیە لەسەر ئاڵای سێنیگالدا دووبارە کرایەوە وەک نیشانەی یەکێتی لە نێوان وڵاتانی ئەفریقیدا.[١٢] دەوترێت پێنج پەڕەکەی ئەستێرەکە ئایا "ایدیاگرامی مرۆڤ یاد دەخەنەوە کە لە ناوەڕاستی ئاڵای فیدراسیۆنی مالیی پێشووپدا پیشان درابوو"[٩] یان پەسەندکردنی ئەستێرەی گەردوونناسی (en) و ئایینیی سێرێرەکان Yooniir (en) ― ھێمای کۆمەڵەی گەردوون لە ڕۆحییەت (en) و گەردوونناسیی سێرێردا،[١٤][١٥] کە ھەروەھا ھێمای "بەختی باش و چارەنووس"ە لە ڕوانگەی جیهانیی سێرێردا.[١٤] ھێماکە بە ئەستێرەیەکی ڕەشی پێنجپەڕ نوێنەرایەتی دەکرێت کە ھەروەھا لە ڕووی ڕۆحی یان خوازەیییەوە ئاماژەیە بۆ "پیاوی ڕەشپێست (en) کە بە سەری بەرزەوە وەستاوە، دەستە بەرزکراوەکان نوێنەرایەتیی کار و نوێژ دەکەن. نیشانەی خودا: وێنەی مرۆڤ."[١٦] یەکەم سەرۆک کۆماری سێنیگال (en)―لیۆپۆڵد سێدار سێنگۆر (en) کە لە نەژادی سێرێر (en) بوو، ئەندامێکی دامەزرێنەری بزووتنەوەی نیگریتود (en) بوو، و مێژوویەکی ھەبوو لە بەکارھێنانی (ئەوانی تر دەڵێن "جەژنگێڕان بۆ") ھێما ئایینییەکان، ئەفسانەناسی، و ئاماژە ڕۆحییەکانی سێرێر لە بەرهەمەکانیدا سەرباری ئەوەی مەسیحییەکی کاتۆلیک بوو،[١٧] بە ئەگەری زۆرەوە ئەستێرە ئایینییەکەی سێرێری پەسەند کردووە ڕێک وەک ئەوەی لە ساڵی ١٩٧٨دا کردى کاتێک فڕۆکەی سەرۆکایەتیی وڵاتەکەی کڕی و ناوی نا "Point de Sangomar" بە ئاماژەدان بۆ شوێنی پیرۆزی سێرێر پۆینت دی سانگۆمار (en) - کە لە زمانی سێرێردا بە واتای "لادێی سێبەرەکان" دێت.[١٨][١٩]

ئاڵا مێژووییەکان

[دەستکاری]
ئاڵاماوەبەکارھێنانوەسف
١٩٥٨–١٩٥٩ئاڵای کۆماری سێنیگال (en)زەمینەیەکی سەوز بە ئەستێرەیەکی زەردەوە لە ناوەڕاستدا.
١٩٥٩–١٩٦٠ئاڵای فیدراسیۆنی مالی (en) لەناو کۆمەڵگەی فەڕەنسیدا (en)سێڕەنگێکی ستوونی لە سەوز، زەرد و سوور کە وێنەکێشانێکی شێوەدارکراوی مرۆڤێکی (کە بە کاناگا ئاماژەی پێ دەکرێت) لەسەر هێڵە ناوەڕاستەکەدا ھەڵگرتووە

ڕەنگە ھاوشێوەکان

[دەستکاری]

ڕەنگەکانی سەرانسەری ئەفریقا (en)ی ئاڵای سێنیگال هاوبەشن لەگەڵ چەندین وڵاتی تری ناوچەکەدا، لەوانە کامیرۆن (en)، گینێ و مالی.[١]

سەرچاوەکان

[دەستکاری]
  1. 1 2 «Flag Similarity Tends to Confuse». The Spokesman-Review. ٤ی ئازاری ١٩٦٢. لە ٢٤ی ئایاری ٢٠١٣ ھێنراوە.
  2. ↑ Smith، Whitney. «Gabon, flag of». Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica, Inc. لە May 24, 2013 ھێنراوە. (خۆتۆمارکردن پێویستە)
  3. 1 2 «Mali Federation (African history)». Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica, Inc. لە May 24, 2013 ھێنراوە. (خۆتۆمارکردن پێویستە)
  4. 1 2 Kindersley، Dorling (٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨). Complete Flags of the World. Dorling Kindersley Ltd. لاپەڕە ٧٦. ژپنک ٩٧٨١٤٠٥٣٣٣٠٢٣. لە ٢٤ی ئایاری ٢٠١٣ ھێنراوە.
  5. 1 2 3 4 Smith، Whitney. «Senegal, flag of». Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica, Inc. لە May 24, 2013 ھێنراوە. (خۆتۆمارکردن پێویستە)
  6. ↑ «History of Senegal». Lonely Planet. لە ٢٤ی ئایاری ٢٠١٣ ھێنراوە.
  7. 1 2 Shaw، Carol P. (٢٠٠٤). Flags. HarperCollins UK. لاپەڕە ٢٠٣. ژپنک ٩٧٨٠٠٠٧١٦٥٢٦١. لە ٢٤ی ئایاری ٢٠١٣ ھێنراوە.
  8. ↑ http://fr.allafrica.com/stories/200404160128.html Niasse Press Conference
  9. 1 2 3 4 5 http://flagspot.net/flags/sn.html#mean Flagspot-Senegalese Flag
  10. ↑ «The World's Muslims: Unity and Diversity». The Pew Forum: On Religion and Public Life. ٩ی ئابی ٢٠١٢. لە ڕەسەنەکە لە ١٠ی ئازاری ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢ی ئایاری ٢٠١٣ ھێنراوە.
  11. ↑ Philip، George and Son (٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٢). Encyclopedic World Atlas. Oxford University Press. لاپەڕە ١٩٨. ژپنک ٩٧٨-٠-١٩-٥٢١٩٢٠-٣. لە ٢٤ی ئایاری ٢٠١٣ ھێنراوە.
  12. 1 2 The Report: Senegal 2009. Oxford Business Group. ٢٠٠٩. لاپەڕە ١٠. ژپنک ٩٧٨١٩٠٢٣٣٩٢١٤. لە ٢٤ی ئایاری ٢٠١٣ ھێنراوە.
  13. ↑ Streissguth، Thomas (٢٠٠٩). Senegal in Pictures. Twenty-First Century Books. لاپەڕە ٦٩. ژپنک ٩٧٨١٥٧٥٠٥٩٥١٨. لە ٢٤ی ئایاری ٢٠١٣ ھێنراوە.
  14. 1 2 Madiya, Clémentine Faïk-Nzuji, Canadian Museum of Civilization, Canadian Centre for Folk Culture Studies, "International Centre for African Language, Literature and Tradition", (Louvain, Belgium), pp. 27, 155, ISBN 0-660-15965-1
  15. ↑ Gravrand, Henry, La civilisation sereer, vol. II : "Pangool", Nouvelles éditions africaines, Dakar, 1990, p 20, ISBN 2-7236-1055-1
  16. ↑ Gravrand, Henry, La civilisation sereer, vol. II : "Pangool", Nouvelles éditions africaines, Dakar, 1990, p 21, ISBN 2-7236-1055-1
  17. ↑ Harney, Elizabeth, "In Senghor's Shadow: Art, Politics, and the Avant-Garde in Senegal, 1960–1995", Duke University Press (2004), p. 278, ISBN 9780822333951 (retrieved 25 August 2023).
  18. ↑ Jeune Afrique, "Avions présidentiels – Sénégal : Abdoulaye, Karim et Viviane sont dans un avion…" (3 July 2014). By Mehdi Ba (retrieved 25 August 2023).
  19. ↑ Gravrand, Henry, "Visage africain de l'Église", Orante, Paris, 1961, p. 285
ویکیمیدیا کامنز میدیای پەیوەندیداری بە ئاڵای سێنیگال تێدایە.
وەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ئاڵای_سێنیگال&oldid=1658736»