بۆ ناوەڕۆک بازبدە

ئاڵای ساوتۆمێ و پرینسیپی

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
ئاڵای ساوتۆمێ و پرینسیپی
بەکارھێنانNational flag and ensign Small vexillological symbol or pictogram in black and white showing the different uses of the flagSmall vexillological symbol or pictogram in black and white showing the different uses of the flagReverse side is mirror image of obverse side
ڕێژە1:2
بەکارھاتوو١٢ی تەممووزی ١٩٧٥؛ ٥١ ساڵ لەمەوبەر (١٩٧٥-٠٧-12)
دیزایینسێھێڵێکی ئاسۆیی لە سەوز، زەرد، و سەوز، لەگەڵ سێگۆشەیەکی هاولای سوور لە لای بەستنەوەکەدا و دوو ئەستێرەی پێنجپەڕی ڕەش لەسەر هێڵە زەردەکە
دیزایین لەلایەنمانوێل پینتۆ دا کۆستا (en)

ئاڵای نیشتمانیی ساوتۆمێ و پرینسیپ (en) سێھێڵێکی (en) ئاسۆیییە لە سەوز، زەرد، و سەوز، لەگەڵ سێگۆشەیەکی هاولای (en) سوور لە لای بەستنەوەکەدا و دوو ئەستێرەی پێنجپەڕی ڕەش لەسەر هێڵە زەردەکە. ڕێژەی دیمەنی ئاڵاکە ١:٢یە و ڕێژەی هێڵەکان ٢:٣:٢یە. ئاڵاکە لە کاتی سەربەخۆییی ساوتۆمێ و پرینسیپ لە پرتوگال (en) لە ١٢ی تەممووزی ١٩٧٥دا پەسەند کرا. دیزاینەکە لەسەر بنەمای یەکەم ئاڵای بزووتنەوەی رزگاریخوازی ساوتۆمێ و پرینسیپ (en) (MLSTP)یە و نزیکەی ڕێک ھاوشێوەیەتی، کە سەرکردایەتیی وڵاتەکەی کرد بۆ سەربەخۆیییەکەی.

دیزاین

[دەستکاری]

ئاڵاکە لەلایەن مانوێل پینتۆ دا کۆستا (en)، یەکەم سەرۆکی ساوتۆمێ و پرینسیپ (en)ەوە دیزاین کراوە. نزیکەی ڕێک ھاوشێوەی ئاڵای MLSTPیە بەدەر لەوەی پانیی هێڵەکانی بە ڕێژەی ٢:٣:٢ن، لە کاتێکدا لەسەر ئاڵای MLSTPدا یەکسانن. ڕەنگەکانی ئاڵاکە هاوبەشن لەگەڵ ئەو ئاڵانەی کە لە سەرەتادا لەلایەن دوو کۆلۆنیی پێشووی پرتوگالەوە پەسەند کرابوون، کە کیپ ڤەرد (en) و گینێ بیساون، و هر سێکیان ئەستێرەیەکی ڕەش پیشان دەدەن.[١]

ھێماگەرایی

[دەستکاری]

ڕەنگەکان و ھێماکانی ئاڵاکە گرنگیی کلتووری و سیاسییان ھەیە؛ بەڵام، سەرچاوەکان لەسەر واتاکانی جیاوازن. نوسینگەی سەرۆکی ساوتۆمێ گرنگیی خوارەوە دەبەخشێت بە ڕەگەزەکانی ئاڵاکە: سەوز، زەرد، و سوور ڕەنگەکانی سەرانسەری ئەفریقان (en) و نوێنەرایەتیی بزووتنەوەی سەربەخۆییی ساوتۆمێ دەکەن؛ سێگۆشەکە نوێنەرایەتیی یەکسانی دەکات؛ و دوو ئەستێرە ڕەشەکە نوێنەرایەتیی دوو دوورگە ھاوناوەکەی وڵاتەکە، ساوتۆمێ (en) و پرینسیپ (en) دەکەن.[٢] ئاڵاناسی ئەمریکی ویتنی سمیپ (en) واتای زێدەتر بە ئاڵاکە دەبەخشێت؛ بەپێی ئەو، سەوز نوێنەرایەتیی ڕووەکە شینایییەکانی دوورگەکان دەکات، زەرد نوێنەرایەتیی خۆری تڕۆپیکاڵ دەکات، سێگۆشە سوورەکە نوێنەرایەتیی یەکسانی و بزووتنەوەی سەربەخۆیی دەکات، و دوو ئەستێرە ڕەشەکە بە تایبەتی نوێنەرایەتیی دانیشتووانی ئەفریقیی دوو دوورگەکە دەکەن.[١] لە ھەمان کاتدا، World Factbook (en)ی ئاژانسی زانیاریی ناوەندی (en)ی ئەمریکا ڕایدەگەیەنێت کە زەرد نوێنەرایەتیی کاکاو (en) دەکات، کە داهاتی سەرەکیی کشتوکاڵیی وڵاتەکەیە (en).[٣]

دروستکردن

[دەستکاری]

حکوومەتی ساوتۆمێ ئەندازە، ڕەنگەکان، و پێوەرەکانی دروستکردنی دیاری کردووە کە دەبێت ئاڵاکەی تێدا دروست بکرێت. دروستکردنی ئاڵاکە لە بەشی I، ماددەی ١٤ی دەستووری ساوتۆمێ و پرینسیپدا (en) (دەستکاریکردنی ٢٠٠٢) ڕوون کراوەتەوە. ئاڵاکە لە سێ هێڵی ئاسۆیی پێکھاتووە: دوو هێڵی سەوز بە پانیی یەکسان لە سەرەوە و خوارەوە، و هێڵێکی زەرد لە ناوەڕاستدا کە یەک و نیو بەرامبەری پانیی هێڵە سەوزەکانە. هێڵە زەردەکە دوو ئەستێرەی پێنجپەڕی ڕەشی تێدایە. لە لای بەستنەوەکەدا سێگۆشەیەکی سوور ھەیە کە بەرزییەکەی یەکسانە بە نیوەی بنکەکەی (سێگۆشەیەکی هاولا).[٣][٤]

نەخشەی دروستکردنی ئاڵای ساوتۆمێ و پرینسیپ

بەکارھێنان

[دەستکاری]
ئاڵاکە کە لە برازیلیای برازیلدا (en) لەسەر نیوە-داری دەشەکێتەوە

قەدەغەکردنی سوکایەتیکردن

[دەستکاری]

بەپێی ماددەی ٤٠٢ی یاسای سزادانی ساوتۆمێ، بە ئاشکرا بێڕێزیکردن یان سوکایەتیکردن بە ئاڵای نیشتمانی یان ئاڵای ناوچەی خۆبەڕێوەبەریی پرینسیپ (en) سزادراوە بە تا دوو ساڵ زیندانیکردن، یان سزای داراییی ڕۆژانە بۆ زیاتر لە ٢٠٠ ڕۆژ.[٥]

ئاڵای ئاسانکاری

[دەستکاری]

ئاڵای ساوتۆمێ و پرینسیپ یەکێکە لە چەندین ئاڵای نیشتمانی کە وەک ئاڵای ئاسانکاری (en) لەلایەن کەشتییە بازرگانییە (en) بێگانەکانەوە دەشەکێنرێنەوە.[٦] حکوومەتی ساوتۆمێ ھانی ئەم کردارە دەدات چونکە داهاتێکی زۆر پێویست بۆ وڵاتەکە دێنێت.[٧] سی و نۆ کەشتیی گەورە ئاڵاکەیان لە ساڵی ٢٠٠٢دا دەشەکاندەوە، سەرباری ئەوەی کە ساوتۆمێ و پرینسیپ هیچ بەندەرێکی ئاوی قووڵی نییە بۆ ئەوەی تێیدا بوەستن.[٧] ئاڵای ساوتۆمێ پێشتر لەسەر پێڕستی ڕەشی پاریس بوو بۆ ئاڵا بازرگانییەکان بەھۆی خراپیی کۆنترۆڵی دەوڵەتی بەندەر (en)ەوە، بەڵام لە ساڵی ٢٠٠٤دا لادرا بەھۆی نەبوونی لێکۆڵینەوە لەسەر ئەو کەشتییانەی ئاڵاکە دەشەکێننەوە.[٨] لە ساڵی ٢٠٢٣دا، ئاڵاکە لە دەرەوەی پێڕستە ڕەشەکەدا دەمێنێتەوە.[٩]

مێژوو

[دەستکاری]

پرتوگالیییەکان دەستیان کرد بە کۆلۆنیکردنی دوورگە چۆڵەکانی ساوتۆمێ و پرینسیپ لە سەدەی ١٦دا.[١٠] چوار سەدە دواتر، کۆمەڵکوژیی باتێپا (en) لە ساڵی ١٩٥٣دا ھەستی نەتەوەیی بەرز کردەوە و خەباتی بۆ سەربەخۆیی ڕێکخست.[١١] بزووتنەوەی MLSTP حەوت ساڵ دواتر دامەزرا و ژێر زەوی مایەوە تا شۆڕشی مێخەک (en) لە پرتوگال لە ساڵی ١٩٧٤دا. حکوومەتی نوێی پرتوگال MLSTPی وەک "تاقە نوێنەری ڕەوا"ی گەلی ساوتۆمێ دانی پێدا نا، و دوو لایەنەکە دانوستانیان کرد لەسەر نەخشەڕێگایەک بۆ سەربەخۆییی ساوتۆمێ.[١٢]

ھەشت دیزاین بۆ ئاڵای نیشتمانیی ساوتۆمێ پێشنیار کران و پێداچوونەوەیان بۆ کرا، کە ھەموویان ڕەنگەکانی سەرانسەری ئەفریقایان بەکاردەھێنا.[١][١٣] ڤێرژنێکی دەستکاریکراوی ئاڵای MLSTP، دیزاینکراو لەلایەن یەکەم سەرۆکی ساوتۆمێ مانوێل پینتۆ دا کۆستاوە، لە کۆتاییدا ھەڵبژێردرا. لە کاتی سەربەخۆییی ساوتۆمێ و پرینسیپ لە ١٢ی تەممووزی ١٩٧٥دا پەسەند کرا.[١]

سەرچاوەکان

[دەستکاری]

پەراوێزەکان

[دەستکاری]
  1. 1 2 3 4 Smith 2013.
  2. ↑ Government of São Tomé and Príncipe 2020.
  3. 1 2 Central Intelligence Agency 2024.
  4. ↑ Constitution of São Tomé and Príncipe 2002, Part I, Article 14.
  5. ↑ Penal Code of São Tomé and Príncipe 2012, Title V, Chapter I, Section IV, Article 402.
  6. ↑ Braw 2024.
  7. 1 2 Frynas, Wood & Soares de Oliveira 2003، لاپەڕەکانی 57–58.
  8. ↑ Mansell 2009، لاپەڕە 185.
  9. ↑ Paris MoU 2023.
  10. ↑ BBC News 2018.
  11. ↑ Seibert 2006، لاپەڕە 88.
  12. ↑ Seibert 2006، لاپەڕەکانی 100–101.
  13. 1 2 Usachev 1984.

سەرچاوەکان

[دەستکاری]

بەستەرە دەرەکییەکان

[دەستکاری]
ویکیمیدیا کامنز میدیای پەیوەندیداری بە ئاڵای ساوتۆمێ و پرینسیپی تێدایە.
وەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ئاڵای_ساوتۆمێ_و_پرینسیپی&oldid=1658814»