ئاڵای زامبیا
 | |
| بەکارھێنان | National flag and ensign   |
|---|---|
| ڕێژە | 2:3 |
| بەکارھاتوو | ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤ (دەستکاری کرا لە ١٩٩٦دا) |
| دیزایین | کێڵگەیەکی سەوز لەگەڵ هەڵۆیەکی پرتەقاڵی لە کاتی فڕیندا بەسەر بلۆکێکی لاکێشەیی لە سێ هێڵی ستوونی کە لە چەپەوە بۆ ڕاست بە ڕەنگەکانی سوور، ڕەش و پرتەقاڵی ڕەنگ کراون |
| دیزایین لەلایەن | گابریێل ئێلیسۆن |
.svg)
ئاڵای نیشتمانیی زامبیا لە کاتی بەدەستهێنانی سەربەخۆیدا لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٤دا، لەلایەن یەکەم سەرۆکی کۆماری، دکتۆر کێنێت دەیڤد کاوندا پەسەند کرا. پێش ئەوە، زامبیا لەژێر چاودێریی بەریتانیادا بوو بە ناوی ڕۆدیسیای باکوور و ئاڵای ئاڵای شینی دەریایی وەک ئاڵای خۆی بەکاردەهێنا.[٢]
ئاڵای ئێستا هەم وەک ئاڵای نیشتمانی[٣] وەک ئاڵای دەریایی بەکاردێت.[٤] ئەم ئاڵایە سەوزە و وێنەی هەڵۆیەکی ماسیگری ئەفریقی ڕەنگ پرتەقاڵی لە کاتی فڕیندا لەسەر بلۆکێکی لاکێشەیی لە سێ هێڵی ستوونی لەخۆدەگرێت، کە لە چەپەوە بۆ ڕاست بەم ڕەنگانەن: سوور، ڕەش و پرتەقاڵی. دانانی هەڵۆکە و بلۆکی هێڵەکان لە لای شەکاندنەوەی ئاڵاکەدا جێگەی سەرنجە، چونکە زۆربەی نیشانە و هێماکانی سەر ئاڵاکان لە ناوەڕاست یان لە لای هەڵدانی ئاڵاکەدا دادەنرێن. ڕەنگی سەوز گوزارشت لە کشتوکاڵ و سروشتی دەوڵەمەندی وڵاتەکە دەکات،[٥] سوور بۆ خەباتی نەتەوە لە پێناو ئازادیدا،[٥] ڕەش بۆ گەلی زامبیا و هەموو ئەفریقییە ڕەشپێستەکان،[٥] و پرتەقاڵی بۆ مس و سەرچاوە سروشتییەکان بە گشتی، و سامانی کانزایی. جگە لەوەش، فڕینی هەڵۆکە بەسەر هێڵە ڕەنگاوڕەنگەکاندا بە مەبەستی پیشاندانی ئازادی و توانای گەلە بۆ سەرکەوتن بەسەر کێشەکانی وڵاتدا.[٥]
ئاڵای زامبیا لە ساڵی ١٩٩٦دا کەمێک دەستکاری کرا. ئەو ڕەنگە سەوزە تۆخەی لە ئاڵای ١٩٦٤دا بەکاردەهат، بە سەوزێکی گەشتر و کاڵتر گۆڕدرا و شێوەی هەڵۆکەش کەمێک گۆڕدرا بۆ ئەوەی زیاتر لەوە بچێت کە لە نیشانی نیشتمانیی زامبیادا بەکاردێت.[٦]
دیزاین
[دەستکاری]دیزاینی ئاڵای نیشتمانیی زامبیا لە یاسای ئاڵای نیشتمانی و نیشانە فەرمییەکانی ٤ی حوزەیرانی ١٩٦٥دا وەسف کراوە.[٣]
سەوز لەگەڵ هەڵۆیەکی پرتەقاڵی لە کاتی فڕیندا بەسەر بلۆکێکی لاکێشەیی لە سێ هێڵی ستوونی کە لە چەپەوە بۆ ڕاست بە ڕەنگەکانی سوور، ڕەش و پرتەقاڵی ڕەنگ کراون؛ بە ڕەهەندی گشتیی ٣:٢؛ و بەپێی ئەم تایبەتمەندییە ڕەنگییانەی خوارەوە:
- "ڕەنگی سەوز (Spectrum Green)"، لایەن کونسوڵی ڕەنگی بەریتانی بە کۆدی ١٠٠
- "ڕەنگی سوور (Union Jack Red)"، لایەن کونسوڵی ڕەنگی بەریتانی بە کۆدی ٢١٠
- "ڕەنگی ڕەش (Jet Black)"، لایەن کونسوڵی ڕەنگی بەریتانی بە کۆدی ٢٢٠
- "ڕەنگی پرتەقاڵی (Spectrum Orange)"، لایەن کونسوڵی ڕەنگی بەریتانی بە کۆدی ٥٧
نەخشەی دروستکردنی ئاڵای زامبیا
.svg)
ڕەنگەکان
[دەستکاری]ڕێژەی نزیکەیی ڕەنگەکان لە سیستمەکانی تری ڕەنگدا لە خوارەوە نیشان دراوە:
| شێوازی ڕەنگەکان | سەوز | سوور | ڕەش | پرتەقاڵی/هەڵۆ |
|---|---|---|---|---|
| RGB [٧] | 20, 127, 85 | 212, 8, 41 | 0, 0, 0 | 249, 152, 21 |
| شازدەیی (Hex)[٧] | #147F55 | #D40829 | #000000 | #F99815 |
| CMYK[٧] | 84, 0, 33, 50 | 0, 86, 93, 13 | 0, 0, 0, 100 | 0, 39, 92, 2 |
ڕەنگی سەوزی تۆخ لە ساڵی ١٩٩٦دا بۆ سەوزێکی کاڵتر و گەشتر گۆڕدرا.[٨] لە ساڵی ٢٠١٢دا، لێژنەی ڕێکخەری یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد و پارالۆمپیادی لەندەن داوای ڕاوێژی لە هەر وڵاتێکی بەشداربوو کرد بۆ دیاریکردنی ڕەنگە فەرمییەکانی پانتۆن بۆ ئاڵاکانیان. دوای پشتڕاستکردنەوە، ئەنجامەکان لە ڕێبەرێکدا بڵاوکرانەوە.[٩] ئەو ڕەنگانەی درابوون بریتین بوون لە:
داڕێژە:Color swatch داڕێژە:Color swatch داڕێژە:Color swatch داڕێژە:Color swatch
.svg)
هێماکان
[دەستکاری]ڕەنگەکان و هێماکانی سەر ئاڵاکە دەوڵەمەندن بە مانا. هەر یەک لە چوار ڕەنگەکە نوێنەرایەتیی لایەنێکی زامبیا دەکەن: سەوز بۆ سەرچاوە سروشتییەکان و ڕووەکی وڵاتەکە؛ سوور بۆ خەباتەکەی لە پێناو ئازادیدا; ڕەش بۆ گەلەکەی و پرتەقاڵی بۆ سامانی کانزایی (بە تایبەتی مس). هەڵۆکەش لە جۆری هەڵۆی ماسیگری ئەفریقییە، کە لە نیشانی نیشتمانیی وڵاتەکەشدا هەیە و نوێنەرایەتیی توانای گەل دەکات بۆ زاڵبوون بەسەر کێشەکانی نەتەوەدا.[١٠]
پڕۆتۆکۆلی ئاڵا
[دەستکاری]
بەپێی یاسا، پێویستە ئاڵای زامبیا تەنیا لە نێوان کاتەکانی خۆرهەڵاتن و خۆراوابووندا هەڵبکرێت و دەکرێت لەم شوێنانەدا بشەکێنرێتەوە:
- لەو باڵەخانە یان شوێنانەی کە لەلایەن حکوومەتەوە خاوەندارێتی دەکرێن یان بەکاردەهێنرێن؛
- لەو باڵەخانە یان شوێنانەی کە لەلایەن دەسەڵاتدارانی حکوومەتی ناوخۆیییەوە خاوەندارێتی دەکرێن یان بەکاردەهێنرێن؛
- لەو باڵەخانە یان شوێنانەی کە لەلایەن هەر دەستەیەکی یاسایی یان کۆمپانیایەکی یاسایییەوە خاوەندارێتی دەکرێن یان بەکاردەهێنرێن؛
- لەو قوتابخانانەی کە لەلایەن دەوڵەتەوە یارمەتی دەدرێن؛
- لەسەر هەر ئۆتۆمبێل، بەلەم یان کەشتییەک کە وەزیرێکی حکوومەت لەو کاتەدا پێی گەشت دەکات؛[٣]
- لەسەر هەر کەشتییەک کە وەک زامبیایی تۆمار کرابێت.[٤]
ڕێگە بە هیچ کەس یان دامەزراوەیەکی تر نادرێت ئاڵاکە هەڵبکات بەبێ مۆڵەتی نووسراوی ڕوون لەلایەن وەزیرەوە، جگە لەم بۆنانەی خوارەوە:
- لە کاتی ئەم پشووە فەرمییانەدا، وەک: ڕۆژی ئازادیی ئەفریقا، ڕۆژی پاڵەوانان، ڕۆژی یەکگرتوویی، و ڕۆژی سەربەخۆیی؛
- لەو ڕۆژ یان بۆنانەی تری کە وەزیر بۆ ئەم مەبەستە ڕایان دەگەیەنێت.[٣]
ئاڵا مێژووییەکان
[دەستکاری]| ئاڵا | ساڵ | بەکارهێنان | وەسف |
|---|---|---|---|
 | 1864–1891 | ئاڵای بارۆتسێلاند / شانشینی بارۆتسێلاند | کێڵگەیەکی سوور بە هێڵێکی لاری سپییەوە. |
 | 1864–1891 | ئاڵای شاهانەی بارۆتسێلاند | کێڵگەیەکی سوور لەگەڵ دیسکێکی سپی و فیلێکی ڕەش لە ناو دیسکەکەدا. |
 | 1891–1924 | ئاڵای کۆمپانیای بەریتانیی باشووری ئەفریقا | ئاڵای یونیۆن جاک بە نیشانەی کۆمپانیاکە لە ناوەڕاستیدا. |
.svg) | 1924–1964 | ئاڵای شانشینی یەکگرتوو | لێکدانی ئاڵاکانی ئینگلتەرا و سکۆتلەندا لەگەڵ خاچی سانت پاتریک (بۆ نوێنەرایەتیکردنی ئێرلەندا). |
.svg) | 1939–1964 | ئاڵای ڕۆدیسیای باکوور | ئاڵای شینی دەریایی لەگەڵ نیشانی ڕۆدیسیای باکوور. |
.svg) | 1939–1964 | ئاڵای فەرماندەی ڕۆدیسیای باکوور | ئاڵای یونیۆن جاک بە نیشانی ڕۆدیسیای باکوور لە ناوەڕاستیدا. |
.svg) | 1953–1964 | ئاڵای فیدراسیۆنی ڕۆدیسیا و نیاسالاند | ئاڵای شینی دەریایی لەگەڵ نیشانی فیدراسیۆنەکە. |
.svg) | 1953–1963 | ئاڵای فەرماندەی گشتیی فیدراسیۆنی ڕۆدیسیا و نیاسالاند | ئاڵایەکی شینی تۆخ کە نیشانەی شاهانەی لەسەرە، لە ژێریدا ناوی فیدراسیۆنەکە هاتووە. |
.svg) | 1953–1963 | ئاڵای هێزی ئاسمانیی شاهانەی ڕۆدیسیا | ئاڵای شینی کاڵ بە ئاڵای یونیۆن جاک لە کانتۆنەکەیدا و نیشانەی هێزی ئاسمانیی شاهانەی ڕۆدیسیا لە لای شەکاندنەوەیدا. |
.svg) | 1963–1964 | ئاڵای هێزی ئاسمانیی شاهانەی ڕۆدیسیا | ئاڵای شینی کاڵ بە ئاڵای یونیۆن جاک لە کانتۆنەکەیدا و نیشانەی هێزی ئاسمانیی شاهانەی ڕۆدیسیا لە لای شەکاندنەوەیدا. |
.svg) | 1964–1996 | ئاڵای زامبیا | کێڵگەیەکی سەوزی تۆخ لەگەڵ هەڵۆیەکی پرتەقاڵی لە کاتی فڕیندا بەسەر بلۆکێکی لاکێشەیی لە سێ هێڵی ستوونی کە لە چەپەوە بۆ ڕاست بە ڕەنگەکانی سوور، ڕەش و پرتەقاڵی ڕەنگ کراون. |
ئاڵاکانی تر
[دەستکاری]ئاڵاکانی سەرۆکایەتی
[دەستکاری]| ئاڵا | ساڵ | بەکارهێنان | وەسف |
|---|---|---|---|
 | 1964–ئێستا | ئاڵای سەرۆکایەتیی زامبیا | کێڵگەیەکی پرتەقاڵی بە نیشانی نیشتمانیی وڵاتەکە لە ناوەڕاستیدا. |
ئاڵاکانی شارەوانی
[دەستکاری]| ئاڵا | ساڵ | بەکارهێنان | وەسف |
|---|---|---|---|
 | 1936–ئێستا | ئاڵای کیتوێ | دووڕەنگێکی ئاسۆیی لە قاوەیی و شین بە ٧ هێڵی سپی لۆلۆیی لەگەڵ ٣ نیشانەی ڤینۆس لە هێڵە قاوەیییەکەدا و هەڵۆیەک لە هێڵە شینەکەدا. |
ئاڵا سەربازییەکان
[دەستکاری]| ئاڵا | ساڵ | بەکارهێنان | وەسف |
|---|---|---|---|
 | 1964–ئێستا | ئاڵای هێزەکانی پۆلیسی زامبیا | کێڵگەیەکی شین لەگەڵ ئاڵای نیشتمانی لە کانتۆنەکەیدا و نیشانەی پۆلیس. |
 | 1964–ئێستا | ئاڵای هێزی ئاسمانیی زامبیا | کێڵگەیەکی شینی کاڵ بە نیشانەی هێزی ئاسمانیی زامبیا لە ناوەڕاستیدا. |
 | 1964–ئێستا | ئاڵای فڕۆکەوانیی سڤیلی زامبیا | کێڵگەیەکی شینی کاڵ بە نیشانەی فڕۆکەوانیی سڤیلی زامبیا لە ناوەڕاستیدا. |
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ «Coat of Arms». Republic of Zambia: State House. لە ڕەسەنەکە لە ١٧ی نیسانی ٢٠١٩ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی ئایاری ٢٠١٩ ھێنراوە.
- ↑ «Republic of Zambia, e-pamozi portal». E-pamozi portal. لە ڕەسەنەکە لە ٦ی حوزەیرانی ٢٠١٩ ئەرشیڤ کراوە. لە ٣٠ی ئایاری ٢٠٢٠ ھێنراوە.
- 1 2 3 4 «National Flag and Armorial Ensigns Act» (PDF). Zambia: Ministry of Legal Affairs, Government of the Republic of Zambia. ٤ی حوزەیرانی ١٩٦٥. لە ١٣ی تەممووزی ٢٠١٥ ھێنراوە.
- 1 2 «Merchant Shipping (Temporary Provisions) Act» (PDF). Ministry of Legal Affairs, Government of the Republic of Zambia. ٤ی ئایاری ١٩٦٩. لە ١٣ی تەممووزی ٢٠١٥ ھێنراوە.
- 1 2 3 4 Smith، Whitney (١٦ی شوباتی ٢٠٠١). «flag of Zambia» (بە ئینگلیزی). Encyclopedia Britannica. لە ٣ی ئایاری ٢٠٢٣ ھێنراوە.
- ↑ «Zambia Flag (Download SVG, PNG)». worldpopulationreview.com. لە ٢٣ی ئایاری ٢٠٢٢ ھێنراوە.
- 1 2 3 «The BCC (British Colour Council) Colour Standard».
- ↑ «Defaced Zambian flags should be replaced». Times of Zambia. ٤ی شوباتی ٢٠١٤. لە ڕەسەنەکە لە ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٣ی تەممووزی ٢٠١٥ ھێنراوە.
- ↑ «Flags and Anthems Manual» (PDF). London Organising Committee of the Olympic and Paralympic Games. ٢٠١٢. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٣ی تەممووزی ٢٠١٥ ھێنراوە.
- ↑ «The World Factbook -Africa:Zambia - Flag» (PDF). CIA. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ١٣ی تەممووزی ٢٠١٥ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٣ی تەممووزی ٢٠١٥ ھێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
[دەستکاری]
میدیای پەیوەندیدار بە National flag of Zambia لە ویکیمیدیا کۆمنز
