ئاڵای بێنین
 | |
| بەکارھێنان | National flag and ensign    |
|---|---|
| ڕێژە | ٢:٣ |
| بەکارھاتوو | ١٦ی تشرینی دووەمی ١٩٥٩ (دووبارە پەسەندکرایەوە لە ١ی ئابی ١٩٩٠) |
| دیزایین | دوو شریتی ئاسۆیی بە ڕەنگەکانی زەرد و سوور لەگەڵ شریتێکی ستوونیی سەوز لە لای دارەکەیەوە. |
ئاڵای نیشتمانیی بێنین[١] (بە فەڕەنسی: بە فەڕەنسی: drapeau du Bénin) پێکھاتووە لە دوو شریتی ئاسۆیی بە ڕەنگەکانی زەرد و سوور لە بەشی شەکاوەی ئاڵاکە، لەگەڵ شریتێکی ستوونیی سەوز لە لای دارەکەیەوە. ئەم ئاڵایە بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٩٥٩دا بۆ جێگرتنەوەی ئاڵای سێ‌ڕەنگی فەڕەنسا پەسەند کرا و تا ساڵی ١٩٧٥ وەک ئاڵای فەرمیی کۆماری داھۆمی مایەوە. دواتر، کاتێک کۆماری گەلیی بێنین دامەزرا، ڕژێمە نوێیەکە ناوی وڵاتەکەی گۆڕی و ئاڵاکەشی گۆڕی بۆ گۆڕەپانێکی سەوز کە ئەستێرەیەکی سووری لە سووچی سەرەوەدا بوو. لە ساڵی ١٩٩٠ و لەگەڵ دووبارە گەڕانەوەی دیموکراسیی فرەپارتی کە ھاوکات بوو لەگەڵ شۆڕشەکانی ١٩٨٩، ئەم ئاڵا سەوزە ھەڵوەشێنرایەوە و حکوومەتی نوێ خێرا بڕیاریدا ھەمان ئاڵا ڕەسەنەکەی پێش ساڵی ١٩٧٥ بگەڕێنێتەوە.
مێژوو
[دەستکاری]لە سەردەمی دەسەڵاتی کۆلۆنیالیزمی فەڕەنسا بەسەر داھۆمیدا، دەسەڵاتداران ڕێگرییان دەکرد لەوەی کۆلۆنییەکە ئاڵایەکی ناوچەیی تایبەت بە خۆی ھەبێت، چونکە دەیانترسا ئەم کارە ھەستی نەتەوەیی بورووژێنێت و ببێتە ھۆی داواکردنی سەربەخۆیی.[٢] بەڵام کاتێک بزووتنەوەکانی دژە-کۆلۆنیالیزم لە ئەفریقا پەرەیان سەند، فەڕەنسییەکان ناچار بوون جۆرێک لە ئۆتۆنۆمیی سنووردار بدەنە داھۆمی تا وەک کۆمارێکی خۆبەڕێوەبەر لە چوارچێوەی "کۆمەڵگەی فەڕەنسی"دا بمێنێتەوە.[٣] ئەم مافە لە ٤ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٨ بەخشرا، و ھەر زوو دوای ئەوە گەڕان بۆ دیاریکردنی ئاڵایەکی نیشتمانی دەستی پێکرد.[٤]
لە ١٦ی تشرینی دووەمی ١٩٥٩ ئاڵا نوێیەکە دیاری کرا، و کاتێک داھۆمی نزیکەی ساڵێک دواتر لە ١ی ئابی ١٩٦٠ سەربەخۆیی تەواوی بەدەستھێنا، ھەمان ئاڵا بێ گۆڕانکاری بەکارھێنرا.[٥] پاشان لە ساڵی ١٩٧٢دا کودەتایەک لە وڵاتەکەدا ڕوویدا و حکوومەتێکی نوێ ھاتە سەر کار کە باوەڕی بە بنەماکانی مارکسی-لێنینیزم ھەبوو. بۆ بەرجەستەکردنی ئەم گۆڕانکارییە بنەڕەتییە، ناوی وڵاتەکە گۆڕدرا بۆ بێنین و سێ ساڵ دواتریش ئاڵایەکی نوێ پەسەند کرا.[٦] ئاڵا نوێیەکە تەنیا گۆڕەپانێکی سەوز بوو کە ئەستێرەیەکی پێنجپەڕی سووری لە سووچی سەرەوەی لای چەپیدا ھەبوو.[٧] جێگەی باسە ئەم ئاڵایە ھەرگیز بەپێی یاسا پەسەند نەکرا، بۆیە تەنیا وەک ئاڵای دیفاکتۆ (واقیعی)ی بێنین مامەڵەی لەگەڵ دەکرا.[١]
ئەم ئاڵا سەوزە تا ساڵی ١٩٩٠ مایەوە. لەو کاتەدا، بەھۆی داڕمانی ئابووری و لاوازبوونی ھەژموونی یەکێتیی سۆڤیەت لە ئەنجامی شۆڕشەکانی ١٩٨٩، کۆماری گەلیی بێنین ھەرەسی ھێنا. لە ١ی ئابی ١٩٩٠دا، بڕیاردرا ھەمان ئاڵا ڕەسەنەکەی ساڵی ١٩٥٩ بکرێتەوە بە ئاڵای فەرمیی وڵات.[٥]
دیزاین
[دەستکاری]دیزاین و ڕەنگەکانی ئاڵاکە ھەڵگری مانای قووڵی کولتووری، سیاسی و ناوچەیین. وەک لە سروودی نیشتمانیی وڵاتەکەشدا ئاماژەی پێکراوە، ڕەنگی سەوز گوزارشت لە ھیوا دەکات بۆ دیموکراسییەکی نوێ. ڕەنگی سوور ھێمایە بۆ ئازایەتی و قوربانیدانی باوباپیران، و ڕەنگی زەردیش سیمبولی سامان و دەوڵەمەندییەکانی نەتەوەکەیە.[٨] لەسەر ئاستی کیشوەری ئەفریقاش، ئەم سێ ڕەنگە (زەرد، سەوز، سوور) نوێنەرایەتیی بزووتنەوەی پانا-ئەفریقیزم (یەکێتیی ئەفریقا) دەکەن؛[٩] ھەمان ئەو ڕەنگانە بوون کە لە سەردەمی ڕزگاربوون لە کۆلۆنیالیزمدا لەلایەن "گردبوونەوەی دیموکراسیی ئەفریقا"وە بەکاردەھێنران، کە پارتێک بوو نوێنەرایەتیی بەرژەوەندییەکانی ڕۆژاوای ئەفریقای فەڕەنسیی دەکرد لە پەرلەمانی فەڕەنسادا.[٥] لەپاڵ ئەوەشدا، ئەم ڕەنگانە ھاوشێوەی ڕەنگەکانی ئاڵای ئیتیۆپیان.[١٠] ئەمەش وەک ڕێزلێنانێکە بۆ ئیتیۆپیا کە کۆنترین وڵاتی سەربەخۆیە لە ئەفریقا و تاکە نەتەوە بوو (لەپاڵ لیبێریا) کە لە سەردەمی دابەشکردنی ئەفریقادا توانی سەربەخۆییەکەی بپارێزێت.[٥][١١]
نەخشەی پێکھاتەی ئاڵاکە
.svg)
سیستەمی ڕەنگەکان
[دەستکاری] |
|
سەوز | زەرد | سوور |
|---|---|---|---|
| پانتۆن | 341c | زەردی مامناوەند | 185c |
| CMYK | 100-0-41-47 | 0-17-94-1 | 0-96-82-9 |
| RGB | 0-136-80 | 252-210-15 | 233-9-41 |
| ھێکسادێسیمەڵ | #008850 | #FCD20F | #E90929 |
ئاڵا مێژووییەکان
[دەستکاری]| ئاڵا | ساڵانی بەکارھێنان | ڕێژە | حکوومەت | وەسف |
|---|---|---|---|---|
 |
١٨١٨–١٨٥٩ | شانشینی داھۆمی | ئاڵای پاشایەتیی پاشا گێزۆ. پێکھاتبوو لە گۆڕەپانێکی سپی بە چوارچێوەیەکی سوورەوە، لەگەڵ وێنەی فیلێکی جەنگیی ئەفریقی لە ناوەڕاستدا. | |
 |
١٨٥٩-نز. 1890 | نەزانراوە کە پاشا گلێلێ ھیچ ئاڵا یان دراوشەیەکی پاشایەتیی بەکارھێنابێت. | ||
 |
نز. 1890–١٨٩٤ | دراوشەی پاشایەتیی پاشا بێھانزین، کە پێکھاتبوو لە گۆڕەپانێکی شینی کاڵ لەگەڵ نیشانەی قەڵغانی پاشایەتی لە ناوەڕاستدا. | ||
.svg) |
١٨٩٤–١٩٥٩ | ٢:٣ | داھۆمیی فەڕەنسی | ئاڵای سێ‌ڕەنگی فەڕەنسا وەک ئاڵای فەرمیی داھۆمیی فەڕەنسی بەکاردەھێنرا. |
|
١٩٥٩–١٩٧٥ | ٢:٣ | کۆماری داھۆمی | یەکەم ئاڵای داھۆمی لە ١٦ی تشرینی دووەمی ١٩٥٩ ناسێنرا، دوای ئەوەی داھۆمی مافی ئۆتۆنۆمیی لە چوارچێوەی کۆمەڵگەی فەڕەنسیدا بەدەستھێنا. پێکھاتووە لە دوو شریتی ئاسۆیی زەرد و سوور لە لای شەکاوەکەی، و شریتێکی ستوونیی سەوز لە لای دارەکەیەوە. |
.svg) |
١٩٧٥–١٩٩٠ | ٢:٣ | کۆماری گەلیی بێنین | لە ساڵی ١٩٧٥ و دوای کودەتاکەی ١٩٧٢ و دامەزراندنی کۆماری گەلیی بێنین، ئاڵایەکی نوێ ناسێنرا. پێکھاتبوو لە گۆڕەپانێکی سەوز لەگەڵ ئەستێرەیەکی سووری پێنجپەڕ لە سووچی سەرەوەی لای چەپیدا. ئەمەش ھەڵگەڕاندنەوەی ڕەنگەکانی ئاڵای پارتی شۆڕشگێڕی گەلی بێنین بوو (کە پارتی دەسەڵاتدار بوو).  |
|
١٩٩٠–ئێستا | ٢:٣ | کۆماری بێنین | ئاڵاکەی پێش ساڵی ١٩٧٥ لە ساڵی ١٩٩٠دا و پاش گەڕانەوەی دیموکراسیی فرەپارتی، دووبارە وەک ئاڵای فەرمی پەسەند کرایەوە. |
ئاڵاکانی تر
[دەستکاری]سەربازی
[دەستکاری]
٢:٣ ئاڵای ھێزە چەکدارەکانی بێنین، دیوی پێشەوە
٢:٣
ئاڵای ھێزە چەکدارەکانی بێنین، دیوی پشتەوە
٢:٣ ئاڵای پۆلیسی کۆماریی، دیوی پێشەوە
٢:٣ ئاڵای پۆلیسی کۆماریی، دیوی پشتەوە
نیشانەی بازنەییی ھێزی ئاسمانیی بێنین
نیشانەی بازنەییی مێژوویی ھێزی ئاسمانیی گەلی بێنین (١٩٧٥–١٩٩٠)
.svg)
.svg)
.svg)
پێشانگا
[دەستکاری]
دیواربەندێکی کاڵبووەوە کە ئاڵای نیشتمانیی لەسەر کێشراوە لە لیسێگازون (٢٠٢١)
شەکاندنەوەی ئاڵاکان لە کاتی ئاھەنگگێڕانی ڕۆژی ڤۆدون لە ویدا (٢٠١٧)
پیاوانی بێنین ئاڵای نیشتمانی دەشەکێننەوە لە ڕۆژی سەربەخۆییدا (٢٠١٦)
ئاڵاکان لە دەرەوەی باڵیۆزخانەی بێنین لە تۆکیۆ، ژاپۆن (٢٠١٣)
ئاڵاکانی بێنین لە دەرەوەی کۆشکی کۆنگرە لە کۆتۆنۆ دەشەکێنەوە (٢٠٠٩)
ئاڵای بێنین و نەتەوە یەکگرتووەکان کە لەلایەن ھێزەکانی بێنینەوە لە ئەرکی مۆنوسکا (MONUSCO) بەرزکراونەتەوە (٢٠٠٠)
.jpg)
.jpg)
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- 1 2 «National Flag of Benin». World Flags 101. Tsavo Media Canada Inc. لە ڕەسەنەکە لە ٢٦ی ئایاری ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٩ی ئایاری ٢٠١٣ ھێنراوە.
- ↑ Smith، Whitney. «Gabon, flag of». Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica, Inc. لە May 19, 2013 ھێنراوە. (خۆتۆمارکردن پێویستە)
- ↑ Houngnikpo، Mathurin C.؛ Decalo، Samuel (١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢). Historical Dictionary of Benin. Scarecrow Press. ژپنک ٩٧٨-٠٨١٠٨٧٣٧٣٥. لە ١٩ی ئایاری ٢٠١٣ ھێنراوە.
- ↑ Background Notes: West Africa, June 2011. U. S. Department of State. ١ی تەممووزی ٢٠١١. ژپنک ٩٧٨-١٥٩٢٤٣١٣٠٤. لە ١٩ی ئایاری ٢٠١٣ ھێنراوە.
- 1 2 3 4 Smith، Whitney. «Benin, flag of». Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica, Inc. لە May 19, 2013 ھێنراوە. (خۆتۆمارکردن پێویستە)
- ↑ «History of Benin». Lonely Planet. لە ١٩ی ئایاری ٢٠١٣ ھێنراوە.
- ↑ Olukun، Omo (١٣ی کانوونی دووەمی ١٩٧٦). «Why did Dahomey change its name to Benin?». Washington Afro-American. لە ١٩ی ئایاری ٢٠١٣ ھێنراوە.
- ↑ «Le Drapeau». Government du Benin. لە ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ ھێنراوە.
- ↑ Shaw، Carol P. (٢٠٠٤). Flags. HarperCollins UK. لاپەڕە ٤٦. ژپنک ٩٧٨٠٠٠٧١٦٥٢٦١. لە ٢٠ی ئایاری ٢٠١٣ ھێنراوە.
- ↑ Philip، George and Son (٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٢). Encyclopedic World Atlas. Oxford University Press. لاپەڕە ٥٤. ژپنک ٩٧٨٠١٩٥٢١٩٢٠٣. لە ٢٠ی ئایاری ٢٠١٣ ھێنراوە.
- ↑ Jeffery، Simon (٢٧ی نیسانی ٢٠٠٤). «Colouring the outcome». The Guardian. لە ٢٠ی ئایاری ٢٠١٣ ھێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
[دەستکاری]