ئاڵای بووتان
 ئاڵای بووتان | |
| Name | འབྲུག་ཡུལ་རྒྱལ་དར |
|---|---|
| بەکارھێنان | National flag داڕێژە:FIAV داڕێژە:FIAV داڕێژە:FIAV |
| ڕێژە | ٢:٣ |
| بەکارھاتوو | ١٩٦٩ |
| دیزایین | دابەش بووە بە شێوەی تیرەیی لە گۆشەی خوارەوەی لای دارئاڵاکە بۆ گۆشەی سەرەوەی لای شەکاوە؛ سێگۆشەی سەرەوە زەردە و سێگۆشەی خوارەوە پرتەقاڵییە، لەگەڵ ئەژدیھایەکی سپی کە چوار گەوھەری لە چنگەکانیدا گرتووە لە ناوەڕاستی ھێڵی دابەشبوونەکەدا دانراوە و ڕووی لە لای دارئاڵاکە نییە[١] |
| دیزایین لەلایەن | مایوم چۆیینگ وانگمۆ دۆرجی و داشۆ شینگخار لام کوێنزانگ وانگچووک |
ئاڵای نەتەوەییی بووتان (زۆنگکایی: འབྲུག་ཡུལ་རྒྱལ་དར) یەکێکە لە ھێما نەتەوەیییەکانی بووتان. ئاڵاکە درووک لەخۆ دەگرێت، کە ئەژدیھایەکە لە میتۆلۆژیای بووتانیدا. ئەمەش ئاماژەیە بۆ ناوی وڵاتەکە بە زۆنگکایی کە بە Dzongkha: འབྲུག་ཡུལ་ Druk Yulە، بە واتای 'شانشینی ئەژدیھای ھەورەتریشقە'، ھەروەھا بۆ ڕێچکەی درووکپا لە بوودیزمی تیبەتی—کە ئایینی زاڵی بووتانە.
دیزاینە بنەڕەتییەکەی ئاڵاکە لەلایەن مایوم چۆیینگ وانگمۆ دۆرجییەوە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٤٧. وەشانێکی لە ساڵی ١٩٤٩ لە کاتی واژووکردنی پەیماننامەی ھیندستان-بووتاندا نمایش کرا. دووەم وەشان لە ساڵی ١٩٥٦دا ناسێندرا بۆ سەردانی درووک گیالپۆ جیگمێ دۆرجی وانگچووک بۆ ڕۆژھەڵاتی بووتان؛ دیزاینەکەی لەسەر بنەمای وێنەکانی پێشینەی ساڵی ١٩٤٩ بوو و لە بری ڕەنگی سەوزی ڕەسەن، درووکێکی سپیی تێدابوو. لە داشۆ شینگخار لام کوێنزانگ وانگچووک، سکرتێری پاشای سێیەم جیگمێ دۆرجی وانگچووک، داوا کرا سەرلەنوێ دیزاینی ئاڵاکە بکاتەوە. ئەو بەرپرسیارە لە دیزاینی ئێستا، کە لە ساڵی ١٩٦٩ەوە بێ گۆڕانکاری ماوەتەوە. ئەمە بۆ ئەوە بوو لەگەڵ پێوانەکانی ئاڵای ھیندستاندا بگونجێت، کە پێیان وابوو باشتر لە ئاڵاکەی خۆیان دەشەکێتەوە. گۆڕانکارییەکانی تر وەک گۆڕینی ڕەنگی پاشبنەمای سوور بۆ پرتەقاڵی بووە ھۆی دیزاینی ئێستا، کە لە ساڵی ١٩٦٩ەوە بەکاردێت. ئەنجومەنی نەتەوەییی بووتان لە ساڵی ١٩٧٢ کۆدێکی ھەڵسوکەوتی یاسایی کرد بۆ بەفەرمیکردنی دیزاینی ئاڵاکە و دامەزراندنی پرۆتۆکۆڵ سەبارەت بە قەبارە پەسەندکراوەکانی ئاڵا و مەرجەکانی ھەڵکردنی ئاڵاکە.
ئاڵای نەتەوەییی ئێستا
[دەستکاری]دیزاین
[دەستکاری]ئاڵای ئێستا بە شێوەیەکی تیرەیی لە گۆشەی خوارەوەی لای دارئاڵاکە دابەش بووە، کە سێگۆشەی سەرەوەی زەردە و سێگۆشەی خوارەوەشی پرتەقاڵییە. لە ناوەڕاستی ھێڵی دابەشبوونەکەدا ئەژدیھایەکی گەورەی ڕەش و سپی ھەیە کە ڕووی لە لای دارئاڵاکە نییە.[١] ئەژدیھاکە نۆربو، یان گەوھەرێکی لە ھەر یەکێک لە چنگەکانیدا گرتووە.[١] ڕەنگەکانی پاشبنەمای ئاڵاکە، زەرد و پرتەقاڵی، بە ڕیزبەندی وەک پانتۆن 116 و 165 ناسێنراون.[٢] ھاوتای ئەم ڕەنگانە و سپییەکەی درووک بە چەندین کۆدی تر بەپێی سیستەمی گونجاندنی دیاریکراو دیاری کراون وەک ئەوەی لە خوارەوە ئاماژەی پێکراوە.
| نەخشەی ڕەنگەکان | زەرد | پرتەقاڵی | سپی | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| RAL | RAL 1023 زەرد |
RAL 2008 پرتەقاڵی |
RAL 9003 سپی | |||
| CMYK | 0.20.100.0 | 0.74.95.0 | 0.0.0.0 | |||
| پانتۆن | 116 | 165 | بەردەست نییە (سپی) | |||
| HTML Hexadecimals | #FFCD00 | #FF691D | #FFFFFF | |||
| HTML Decimals | 255,205,0 | 255.105.29 | 255.255.255 | |||
ڕەھەندەکانی ئاڵاکە دەبێت ڕێژەی ٣:٢ بپارێزن.[٢][٣] ئەم قەبارانەی خوارەوە لەلایەن حکومەتی بووتانەوە بە ستاندارد ناسێنراون:[٤]
- ٢١ پێ × ١٤ پێ (٦٫٤ m × ٤٫٣ m)
- ١٢ پێ × ٨ پێ (٣٫٧ m × ٢٫٤ m)
- ٦ پێ × ٤ پێ (١٫٨ m × ١٫٢ m)
- ٣ پێ × ٢ پێ (٠٫٩ m × ٠٫٦ m)
- ٩ in × ٦ in (٢٣ cm × ١٥ cm)، بۆ ئاڵای سەر ئۆتۆمبێل.
ھێماکاری
[دەستکاری]
بەپێی حووکمە یاسایییەکانی ئاڵای نەتەوەییی شانشینی پاڵدێن درووکپا وەک ئەوەی لە بڕیاری ٢٨ی دانیشتنی ٣٦ەمی ئەنجومەنی نەتەوەیی کە لە ٨ی حوزەیرانی ١٩٧٢ بەڕێوەچوو پەسەند کراوە، و وەک ئەوەی لە دەستووری ساڵی ٢٠٠٨دا دووپات کراوەتەوە، زەردەکە ئاماژەیە بۆ نەریتی مەدەنی و دەسەڵاتی کاتی وەک ئەوەی لە درووک گیالپۆدا بەرجەستە بووە، پاشای ئەژدیھای بووتان، کە پۆشاکی شاھانەی بە شێوەیەکی نەریتی کابنییەک (شال)ی زەرد لەخۆ دەگرێت.[٥] نیوە پرتەقاڵییەکە ئاماژەیە بۆ نەریتی ڕۆحیی بوودیزمی تیبەتی، بەتایبەتی قوتابخانەکانی درووکپا کاگیو و نینگما.[٥] ئەژدیھاکە بە یەکسانی بەسەر ھێڵی نێوان ڕەنگەکاندا بڵاو بووەتەوە. جێگیربوونی لە ناوەڕاستی ئاڵاکە لەسەر ھێڵی دابەشبوونی نێوان دوو ڕەنگەکەی ئاڵاکە ئاماژەیە بۆ گرنگیی یەکسانی ھەردوو نەریتی مەدەنی و دەروێشی لە شانشینی درووک (بووتان) و ھێزی پەیوەندییە پیرۆزەکەی نێوان سەروەر و گەل دەورووژێنێت. ڕەنگی سپیی ئەژدیھاکە ئاماژەیە بۆ پاکیی بیر و کردەوە ناوەکییەکان کە ھەموو گەلە جۆراوجۆرەکانی بووتان لە ڕووی نەتەوەیی و زمانەوانییەوە یەکدەخات.[٣][٥] ئەو گەوھەرانەی لە چنگەکانی درووکدا گیراون نوێنەرایەتیی سامانی بووتان و ئاسایش و پاراستنی گەلەکەی دەکەن،[٦] لە کاتێکدا دەمی کراوە و تووڕەی ئەژدیھاکە ھێمایە بۆ پابەندبوونی خوداوەندەکانی بووتان بە بەرگریکردن لە بووتان.[٧]
پەرەسەندنی مێژوویی
[دەستکاری]سەنتەری لێکۆڵینەوەکانی بووتان و توێژینەوەی GNH، کە سەنتەرێکی توێژینەوەی سەربەخۆی بووتانییە،[٨] لە ساڵی ٢٠٠٢دا پەڕەیەکی (لەمەودوا "بەڵگەنامەی CBS") بڵاوکردەوە[٤] کە تاکە سەرچاوەی بەردەستە لە بووتان سەبارەت بە پەرەسەندنی مێژووییی ئاڵای نەتەوەیی. بەڵگەنامەکە بە توندی پشت بەو گێڕانەوانە دەبەستێت کە لە ڕێگەی چاوپێکەوتن لەگەڵ ئەو کەسانە بەدەست ھاتوون کە کەسایەتییانە بەشدار بوون لە دروستکردن و گۆڕینی ئاڵاکە لە بووتان، لە کۆتایییەکانی ١٩٤٠ەکانەوە تا پەسەندکردنی ئاڵای ئێستا لە دەوروبەری ١٩٧٠. بۆیە ئەم ڕاپۆرتە سەرچاوەیەکی سەرەکیی گرنگە بۆ زانیاری سەبارەت بە مێژووی ئاڵای بووتان. بەڵام لە وەسفکردنی ئاڵاکە لە ساڵی ١٩٤٩دا، بەڵگەنامەکە بە تەواوی لەگەڵ وێنەکانی ئاڵاکە ناگونجێت (وەک لە خوارەوە باسی لێوە دەکرێت)، ئەمەش وای کردووە لێکدانەوە بۆ ھەندێک لە بانگەشەکانی بەڵگەنامەکە قورس بێت. بەڵام وەک تۆمارێک بۆ ئەو چەند سەرچاوە سەرەتایییەی ماونەتەوە – واتە ئەو کەسانەی لە مێژووی ئاڵاکەدا بەشدار بوون و ئەو چەند تۆمارە حکومییانەی کە ھەن – نوێنەرایەتیی سەرچاوەیەکی بەنرخی زانیاری دەکات لەسەر پەرەسەندنی ئاڵای بووتان کە بە شێوەیەکی تر بەڵگەنامەی کەمی لەسەرە.
یەکەم ئاڵای نەتەوەیی (١٩٤٩)
[دەستکاری].svg)
بەڵگەنامەی CBS باس لەوە دەکات کە یەکەم ئاڵای نەتەوەیی لەسەر داوای جیگمێ وانگچووک، دووەم درووک گیالپۆی شانشینی بووتانی سەدەی بیستەم دیزاین کراوە، و لە ساڵی ١٩٤٩ لە کاتی واژووکردنی پەیماننامەی ھیندستان-بووتاندا ناسێندراوە.[٤] لەکاتێکدا بەڵگەنامەکە وێناکردنێکی دیزاینە ڕەسەنەکە نادات، بەڵام وێنە ڕەش و سپییەکان کە لەم ڕووداوە مێژوویییەدا گیراون وێنەی یەکەم ئاڵای بووتانی لە مەراسیمەکەدا دەردەخەن.[٩][١٠]
دیزاینی ئاڵاکە دەگەڕێتەوە بۆ مایوم چۆیینگ وانگمۆ دۆرجی لە ساڵی ١٩٤٧.[٦] دەوترێت کە لھاریپ تاو تاو، کە یەکێک بووە لەو چەند وێنەکێشە کەمەی لەو کاتەدا بۆ دەرباری شاھانە بەردەست بوون، ئاڵاکەی چنیوە. درووک بە ڕەنگی سەوز ڕەنگ کرابوو بەپێی ئاماژە نەریتی و ئایینییەکان بۆ یو درووک نگۆن ما (بە Dzongkha: གཡུ་འབྲུག་སྔོནམ)، یان "درووکی پیرۆزە".[٤] ئەمڕۆ، بەرھەمھێنانەوەیەکی مۆدێرنی ئەم ئاڵا مێژوویییە ڕەسەنە (لەگەڵ چەندین گۆڕانکاریی گرنگ کە لەژێر کاریگەریی ئاڵا مۆدێرنەکەدان) لە پشت تەختەکە لە ھۆڵی ئەنجومەنی نەتەوەیی لە تیمفوو نمایش دەکرێت.[٤][١١]
بەپێی بەڵگەنامەی CBS، ئاڵا ڕەسەنەکەی بووتان ئاڵایەکی چوارگۆشەی دووڕەنگ بووە کە بە شێوەیەکی تیرەیی لە بەشی خوارەوەی لای دارئاڵاکەوە بۆ بەشی سەرەوەی لای شەکاوە دابەش بووە. پاشبنەما زەردەکە لە دارئاڵاکەوە بۆ بەشی سەرەوەی لای شەکاوە درێژ دەبووەوە، و پاشبنەما سوورەکە لە کۆتاییی لای شەکاوەکەوە بۆ بەشی خوارەوەی لای دارئاڵاکە درێژ دەبووەوە. لە ناوەڕاستی ئاڵاکەدا، لە خاڵی بەیەکگەیشتنی پاشبنەما زەرد و سوورەکاندا، درووکێکی سەوز ھەیە، کە بە ھاوتەریبی لێواری خوارەوە دانراوە و ڕووی لە لای شەکاوەیە.[٤]
بەڵام، بەڵگەنامەی CBS وەشانی سەرەتاییی ئاڵاکە وێنا ناکات و وەسفەکەی بۆ ئاڵای ساڵی ١٩٤٩ بە تەواوی لەگەڵ ئەو وێنانە ناگونجێت کە لە ساڵی ١٩٤٩ەوە ماونەتەوە. ئاڵاکە بە "چوارگۆشە" وەسف دەکات، لەکاتێکدا ڕێژەی ئاڵاکە لە وێنەکاندا نزیکترە لە ٤:٥. بەڵگەنامەکە ئەژدیھاکە وا وەسف دەکات کە "ڕووی لە لای شەکاوەیە"، لەکاتێکدا ئەو ئەژدیھایەی لە وێنەکاندا دیارە ڕووی لە دارئاڵاکەیە. ئەژدیھاکە بە "ھاوتەریب لەگەڵ لای شەکاوە" وەسف کراوە (بە واتای، بەپێی ھێڵکارییەکی ناو بەڵگەنامەکە، ھاوتەریب لەگەڵ درێژیی بە درێژاییی لێواری خوارەوەی ئاڵاکە)، لەکاتێکدا ئەژدیھاکەی ناو وێنەکان وادیارە لارییەکی ستوونیی کەمێک بەرەو سەرەوەی ھەبێت. ئەژدیھاکە بە "سەوز" وەسف کراوە، بەڵام ئەو ڕەنگەی لە وێنەکاندا ھەیە، ئەگەر بەڕاستی سەوز بێت، دەبێت زۆر کاڵ بێت.[٤]
پەڕتووکەکانی ئاڵای ڕۆژاوایی تا دوای ساڵی ١٩٧٠ بەگشتی ئاڵای بووتان پیشان دەدەن کە زۆر لە وێنەکانی ساڵی ١٩٤٩ دەچێت.[١٢][١٣][١٤][١٥]
گۆڕانکارییەکانی ١٩٥٦
[دەستکاری]دووەم وەشانی ئاڵای نەتەوەیی لە ساڵی ١٩٥٦دا بۆ سەردانی سێیەم درووک گیالپۆ جیگمێ دۆرجی وانگچووک بۆ ڕۆژھەڵاتی بووتان پەرەی پێدرا. لە کاتی گەشتەکەدا، سکرتارییەتی درووک گیالپۆ دەستیان کرد بە بەکارھێنانی ئاڵایەکی دیزاین نوێ لەسەر بنەمای وێنەیەکی یەکەم ئاڵای نەتەوەییی ساڵی ١٩٤٩، کە ڕەنگی ئەژدیھاکە تێیدا لە سەوزەوە بۆ سپی گۆڕدرابوو. یاوەرانی درووک گیالپۆ کاروانێکی لەخۆ دەگرت کە لە زیاتر لە سەد ئەسپ پێکھاتبوو؛ وەشانێکی بچووکی ئاڵاکە لەسەر کورتانی ھەر دە ئەسپ جارێک دانرابوو، و ئاڵایەکی گەورە بە قەبارەی نزیکەی ٦ sq ft (٠٫٥٦ m2) ھەموو ئێوارەیەک لە کەمپەکەدا ھەڵدەکرا، کە لەگەڵ دەنگی بۆڕییەکدا بەرز دەکرایەوە.[٤]
گۆڕانکارییەکانی دوای ١٩٥٦
[دەستکاری]
لە کۆتایییەکانی ١٩٥٠ەکانەوە، لەلایەن پاشا جیگمێ دۆرجی وانگچووکەوە داوا لە داشۆ شینگخار لام، سکرتێری پێشووی خاوەنشکۆ و شەشەمین سەرۆکی ئەنجومەنی نەتەوەیی (١٩٧١-١٩٧٤)، کرا کە چەندین گۆڕانکاری لە ئاڵاکەدا بکات، کە لە کۆتاییدا بووە ھۆی دیزاینی ئاڵای ئێستا.[١٦] لەم ماوەیەدا وادیارنییە دیزاینێکی جێگیر ھەبووبێت، بەڵام ئاڵاکە لە ساڵی ١٩٦٩ەوە بێ گۆڕانکاری ماوەتەوە، کاتێک گەیشتە فۆرمی ئێستای.[١٧] دەوترێت پاشا ناڕازی بووە لەوەی کە ئاڵا چوارگۆشە سەرەتایییەکانی بووتان وەک ئاڵای لاکێشەییی ھیندستان نەدەشەکایەوە کە لە کاتی سەردانی بەرپرسێکی ھیندیدا بۆ وڵاتەکە نمایش کرابوو. پێوانە ستانداردەکانی ئاڵای بووتان دواتر گۆڕدران بۆ ئەوەی لە ئاڵای ھیندستان بچێت، کە ٩ پێ بە ٦ پێ بوو.[٤]
لە گۆڕانکارییەکی تردا، ئەژدیھاکە، کە پێشتر بە نزیکەیی لە دۆخێکی ئاسۆییدا لە ناوەڕاستی ئاڵاکەدا دانرابوو، جێگۆڕکێی پێکرا بۆ ئەوەی بەسەر ھێڵی دابەشبوونی تیرەییی نێوان ڕەنگەکانی پاشبنەمادا بڵاو ببێتەوە. ئەم گۆڕانکارییە ھەوڵێک بوو بۆ ئەوەی کاتێک ئاڵاکە شۆڕ دەبێتەوە ئەژدیھاکە "ڕووی لە زەوی" نەبێت. ھونەرمەندی بووتانی کیلخۆر لۆپێن جادا دیزاینێکی نوێی بۆ درووکەکە کێشا کە تێیدا چەماوەیییەکانی جەستەی ئەژدیھاکە خاو کراونەتەوە بۆ دروستکردنی شێوەیەکی کەمێک درێژتر و نەرمتر.[٤]
بەڵگەنامەی CBS باس لەوە دەکات کە پاشا فەرمانی کردووە ڕەنگی نیوەی خوارەوە لە سوورەوە بۆ پرتەقاڵی بگۆڕدرێت "کاتێک لە ساڵی ١٩٦٨ یان ٦٩".[٤]
ئاڵای بووتان بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٩٦١ لە کاتی سەردانێکی فەرمیدا بۆ ھیندستان لەلایەن جیگمێ دۆرجی وانگچووک لە دەرەوەی وڵات لە تەنیشت ئاڵای نەتەوەیەکی ترەوە ھەڵکرا. ئەم سەردانە ئاستێکی نوێی لە پەیوەندییەکانی نێوان ھەردوو وڵات دەستپێکرد.[١٨]
کۆدی ھەڵسوکەوت
[دەستکاری]
لە ٨ی حوزەیرانی ١٩٧٢، ئەنجومەنی نەتەوەییی بووتان بڕیاری ٢٨ی پەسەند کرد، کە ڕێساکانی ئاڵای نەتەوەییی خستە بواری جێبەجێکردنەوە کە لەلایەن ئەنجومەنی وەزیرانەوە داڕێژرابوون.[١٩] ڕێساکان ھەشت بڕگە لەخۆ دەگرن کە وەسف و ھێماکاریی ڕەنگەکانی ئاڵاکە، پاشبنەماکان و توخمەکانی دیزاین دەگرێتەوە. ڕێساکانی تر پەیوەندییان بە قەبارەی ئاڵاکە ھەیە ھەروەھا پرۆتۆکۆڵی ئاڵاکە کە شوێن و بۆنە گونجاوەکان بۆ ھەڵکردنی ئاڵاکە و کێ دەتوانێت ئاڵاکە لەسەر ئۆتۆمبێلەکان نمایش بکات دەگرێتەوە. بەگشتی، ئاڵاکە ھێندەی دەوڵەتی بووتان و سەرۆکی دەوڵەت ڕێزی لێ دەگیرێت. وەک لە کۆدی ئاڵای ئەمریکادا ھاتووە، نابێت ھیچ ئاڵایەکی تر لە ئاڵای بووتان بەرزتر دابنرێت، ئاڵاکە ناتوانرێت وەک بەرگ یان داپۆشەر بەکاربھێنرێت (بە ھەندێک ھەڵاوێردەوە) و نابێت ئاڵاکە بەر زەوی بکەوێت. بڕگەکانی تر قەدەغەکردنی دانانی دیزاینەکە لەناو شتومەکی تر یان لۆگۆ دەگرێتەوە. وەک ھەڵاوێردێک، دەکرێت ئاڵاکە بۆ داپۆشینی تابووت بەکاربھێنرێت، بەڵام تەنیا بۆ بەرپرسە باڵاکانی دەوڵەت وەک وەزیرەکان یان کارمەندانی سەربازی.[٣]
ڕێساکانی ساڵی ١٩٧٢ ھەروەھا ئاماژە بەوە دەکەن کە "ھەموو دزۆنگخاگێک [بارەگای ناوچە] ئاڵای نەتەوەیی ھەڵدەدات. لەو شوێنانەی دزۆنگخاگیان نییە، ئاڵای نەتەوەیی لە بەردەم نووسینگەی بەرپرسی سەرەکیی حکومەتدا ھەڵدەکرێت".[٣]
بەرپرسانی سەرووی پلەی وەزیر ڕێگەیان پێدراوە ئاڵاکە لە شوێنی نیشتەجێبوونیان ھەڵبدەن بەو مەرجەی لە نزیک پایتەخت نەژین.[٣] نەریتی ھەڵکردنی ئاڵای نەتەوەیی لە بەردەم نووسینگەکانی حکومەت پێش ساڵی ١٩٦٨ لە بووتان بوونی نەبوو، بەڵام لەلایەن درووک گیالپۆوە وەک کارێکی ستاندارد بڕیاری لەسەر درا دوای ئەوەی لەو ساڵەدا سکرتارییەتەکەی لە شاری تاباوە بۆ تاشیچۆ دزۆنگ گواسترایەوە.[١١] تاکە ڕۆژی ئاڵا کە لە ڕێساکانی ١٩٧٢دا دیاری کراوە، ڕۆژی نەتەوەیییە، کە ساڵانە لە ١٧ی کانوونی یەکەم بەڕێوەدەچێت.[٣] ڕۆژی نەتەوەیی یادی تاجدانانی ئووگێین وانگچووکە وەک یەکەم پاشای بووتان لە ١٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٠٧.[٦]
ئەمانەش ببینە
[دەستکاری]سەرچاوەکان
[دەستکاری]- 1 2 3 «National Flag». National Portal of Bhutan. ٢٠٠٤. لە ڕەسەنەکە لە ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٠ ھێنراوە.
- 1 2 Specification Sheet 007. William Crampton Flag Institute. ١ی ئابی ١٩٩٤.
- 1 2 3 4 5 6 «The National Flag Rules of Bhutan (1972)» (PDF). ١٩٧٢. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ٢٤ی نیسانی ٢٠١٢ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٠ ھێنراوە.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Penjore، Dorji؛ Kinga، Sonam (تشرینی دووەمی ٢٠٠٢). The Origin and Description of The National Flag and National Anthem of The Kingdom of Bhutan (PDF). Thimphu: The Centre for Bhutan Studies. لاپەڕە ١−٤٣. ژپنک ٩٩٩٣٦-١٤-٠١-٧. (Archived at WebCite)
- 1 2 3 «First Schedule – The National Flag and the National Emblem of Bhutan». The Constitution of the Kingdom of Bhutan (PDF). constitution.bt. ١٨ی تەممووزی ٢٠٠٨. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ٦ی تەممووزی ٢٠١١ ئەرشیڤ کراوە. لە ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ ھێنراوە.
- 1 2 3 «National Symbols». Department of Information Technology. ٢٠٠٨. لە ڕەسەنەکە لە ٦ی تەممووزی ٢٠١١ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٠ ھێنراوە.
- ↑ «First Schedule – The National Flag and the National Emblem of Bhutan». Constitution of the Kingdom of Bhutan. ٢٠٠٨. لە ڕەسەنەکە لە ٦ی تەممووزی ٢٠١١ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٠ ھێنراوە.
- ↑ «About the Center». لە ڕەسەنەکە لە ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ ئەرشیڤ کراوە. لە ٣ی نیسانی ٢٠١٢ ھێنراوە.
- ↑ One photo (see «Indo-Bhutan Friendship Treaty, 8th of August, 1949». New Delhi: National Gallery of Modern Art. لە ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ ھێنراوە.) was displayed in 2009 in the exhibition «Bhutan: An Eye to History». New Delhi: National Gallery of Modern Art. لە ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ ھێنراوە. BBC coverage of this exhibition (see «In pictures: Rare images of Bhutan go on display». BBC. ١٤ی شوباتی ٢٠١٠. لە ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ ھێنراوە.) supplies the following caption for this photo: "The India-Bhutan Friendship Treaty of 1949 is the basis of close ties between Bhutan and India. It was signed at the government house in Darjeeling in 1949. (Image: Queen Grandmother of Bhutan)."
- ↑ «Indo-Bhutanese Treaty». Bhutan 2008. لە ڕەسەنەکە لە ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ ھێنراوە.
- 1 2 Gyeltshen، Tshering (٢٠٠٢). «First national flag designed in 1949». Kuensel Online. Kuensel Corporation. لە ڕەسەنەکە لە ٥ی ئازاری ٢٠١٢ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ ھێنراوە.
- ↑ I.O. Evans (١٩٦٣). The Observer's Book of Flags.
- ↑ Gordon Campbell and I.O. Evans (١٩٦٥). The Book of Flags.
- ↑ E. M. C. Barraclough (١٩٦٥). Flags of the World.
- ↑ Karl-Heinz Hesmer (١٩٧٥). Flaggen Wappen Daten.
- ↑ Ura، Karma (١٩٩٥). The Hero With a Thousand Eyes. Karma Ura. لاپەڕە ٢٣٢. ژپنک ٩٧٨٨١٧٥٢٥٠٠١٧.
- ↑ Costantino، Maria (٢٠٠١). The Illustrated Flag Handbook. Gramercy Books. لاپەڕە ٤٦. ژپنک ٩٧٨٠٥١٧٢١٨١٠٥.
- ↑ Warikoo، K. (٢٠٠٨). Himalayan Frontiers of India: Historical, Geo-Political and Strategic Perspectives. Routledge. لاپەڕە ١٤٢. ژپنک ٩٧٨-٠-٤١٥-٤٦٨٣٩-٨. لە ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٠ ھێنراوە.
- ↑ National Assembly Secretariat (١٩٩٩). Proceedings and Resolutions of the National Assembly from 31st to 50th sessions, Vol. 2. Government of Bhutan. لاپەڕە ٩٧.
