بۆ ناوەڕۆک بازبدە

ئاڵای ئەڵمانیا

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
ئاڵای ئەڵمانیا
دامەزران١ی کانوونی دووەمی ١٩١٧
ناو بە زمانی فەرمیFlagge Deutschlands
وڵاتئەڵمانیا
دەسەڵاتی دادوەری دەگرێتەوەئەڵمانیا
چەشنسێ مەودای ئاسۆیی
ڕێژەی ڕووبەر5:3
ڕەنگڕەش، سوور، زێڕین
وێنا دەکاتکێڵگە
دەقی سەرەکی ڕێکخراوەییAnordnung über die deutschen Flaggen
شێوەی ئەندازیاریلاکێشە
بەکاردەھێنێتblack-red-gold flag of Germany
جۆرێکی باوی نافەرمیی ئاڵاکە لەگەڵ نیشانی دەوڵەتیی ئەڵمانیا

ئاڵای نیشتمانیی ئەڵمانیا سێڕەنگێکە کە لە سێ ھێڵی ئاسۆییی یەکسان پێکدێت و ڕەنگە نیشتمانییەکانی ئەڵمانیا نیشان دەدات: ڕەش، سوور، و زێڕین (بە ئەڵمانی: Schwarz-Rot-Gold خوێندنەوە:شوارز-ڕۆت-گۆڵد).[١] ئاڵاکە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٨٤٨دا لە کۆنفیدراڵیی ئەڵمانیا بینرا. ئاڵاکە ھەروەھا لە لایەن ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانیا لە ١٨٤٨ تا ١٨٤٩ بەکار ھات. بە فەرمی وەک ئاڵای نیشتمانیی ڕایخی ئەڵمانی (لە ماوەی کۆماری ڤایمار) لە ١٩١٩ تا ١٩٣٣ پەسەند کرا، و لە دوای دووبارە ناساندنەوەی لە کۆماری فیدراڵیی ئەڵمانیا لە ساڵی ١٩٤٩وە بەکار دێت.

لە ناوەڕاستی سەدەی ١٩یەمەوە، ئەڵمانیا خاوەنی دوو نەریتی ڕکابەری ڕەنگە نیشتمانییەکان بووە، ڕەش-سوور-زێڕین و ڕەش-سپی-سوور. ڕەش-سوور-زێڕین ڕەنگەکانی شۆڕشەکانی ١٨٤٨–١٨٤٩، کۆماری ڤایماری ١٩١٩–١٩٣٣ و کۆماری فیدراڵ (لە ساڵی ١٩٤٩وە) بوون. ئەوان ھەروەھا لە لایەن کۆماری دیموکراتی ئەڵمانیا (١٩٤٩–١٩٩٠) پەسەند کران.

ڕەنگەکانی ڕەش-سپی-سوور بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٨٦٧دا لە دەستووری کۆنفیدراڵیی ئەڵمانیای باکوور دەرکەوتن. ئەم دەوڵەتە نەتەوەیییەی پرووسیا و ویلایەتە ئەڵمانییەکانی تری باکوور و ناوەڕاست لە ١٨٧٠–٧١ بەرەو ویلایەتەکانی باشووری ئەڵمانیا فراوان بوو، لەژێر ناوی ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانیا. ئەم ڕەنگانەی تا شۆڕشی ١٩١٨–١٩ پاراست. لەو کاتەوە، ڕەش-سپی-سوور بوو بە ھێمای ڕاستڕەوی ڕامیاری. نازییەکان (پارتی کرێکارانی سۆشیالیستی نیشتمانیی ئەڵمانیا) لە ساڵی ١٩٣٣دا ئەم ڕەنگانەیان لەگەڵ ئاڵای سواستیکای پارتەکە دووبارە جێگیر کردەوە. دوای جەنگی جیھانیی دووەم، ڕەش-سپی-سوور ھێشتا لە لایەن ھەندێک گرووپی پارێزگار یان گرووپەکانی ڕاستڕەوی توندڕەو بەکار دەھێنرا، چونکە قەدەغە نییە، بە پێچەوانەی ھێماکانی نازی وەک سواستیکای ئاماژەپێکراو.

ڕەش-سوور-زێڕین ئاڵای فەرمیی کۆماری فیدراڵیی ئەڵمانیایە. وەک ھێمایەکی فەرمیی سیستمی دەستووری، لە بەرامبەر ناوزڕاندن پارێزراوە. بەپێی ماددەی ٩٠ ئەیی یاسای سزای ئەڵمانیا، دەرەنجامەکان بریتین لە غەرامە یان زیندانیکردن تا سێ ساڵ.

سەرچاوەکان

[دەستکاری]

پەیوەندیی ئەڵمانی لەگەڵ ڕەنگەکانی ڕەش، سوور، و زێڕین لە ساڵانی ١٨٤٠ی توندڕەودا دەرکەوت، کاتێک ئاڵای ڕەش-سوور-زێڕین بۆ ھێماکردنی بزووتنەوەی دژی سیستمی پارێزگاری بەکار ھات، کە لە ئەورووپا دوای شکستی ناپۆلیۆن دامەزرابوو.

چەندین تیۆر لە دەستاودەستدان سەبارەت بە سەرچاوەی شێوازی ڕەنگی بەکارھاتوو لە ئاڵای ١٨٤٨دا. پێشنیار کراوە کە ڕەنگەکان ھی ڕابیتەی خوێندکارانی یێنا (یێنایەر بورشێنشافت) بوون، کە یەکێک بوو لە بورشێنشافتە توندڕەوەکان کە لە لایەن مێتێرنیخەوە لە بڕیارەکانی کارڵسباد قەدەغە کرا. ڕەنگەکان بە ڕێزبەندیی ڕەسەنی خۆیان لە دێڕی حەوتەمی گۆرانیی خوێندکارانی ئۆگوست دانیال ڤۆن بینزەر Zur Auflösung der Jenaer Burschenschaft («سەبارەت بە ھەڵوەشاندنەوەی ڕابیتەی خوێندکارانی یێنا») ئاماژەیان پێ کراوە کە لە لایەن یۆھانس برامس لە «ئۆڤەرتووری فێستیڤاڵی ئەکادیمی»دا وەرگیراوە.[٢] بانگەشەیەکی تر دەگەڕێتەوە بۆ یۆنیفۆرمەکان (بە زۆری ڕەش لەگەڵ لێواری سوور و دوگمەی زێڕین)ی فەوجی ئازادی لووتسۆڤ، کە زۆربەیان لە لایەن خوێندکارانی زانکۆوە دەپۆشران و لە کاتی ململانێی دژی ھێزە داگیرکەرەکانی ناپۆلیۆن پێکھاتبوون. ڕوونکردنەوەی ڕاستەقینە ھەرچییەک بێت، ئەو ڕەنگانە زۆری نەخایاند وەک ڕەنگە نیشتمانییەکانی ئەڵمانیا لەو ماوە کورتەدا ناسران. بە تایبەت دوای دووبارە ناساندنەوەیان لە ماوەی سەردەمی ڤایماردا، بوون بە ھاومانای لیبرالیزم بە گشتی. ڕەنگەکان ھەروەھا لە ڕایخسادلێری سەدەکانی ناوەڕاستدا دەردەکەون.[٣]

جۆرەکانی ئاڵا

[دەستکاری]

ئاڵای شارستانی

[دەستکاری]
ئاڵای یەکگرتوویی ئەڵمانیا مۆنۆمێنتێکی نیشتمانییە بۆ یەکگرتنەوەی ئەڵمانیا کە لە ٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٠دا بەرز کرایەوە. لە بەردەم تەلاری ڕایخستاگ لە بەرلین (شوێنی پەرلەمانی ئەڵمانیا) دەشەکێتەوە.

ئاڵای نیشتمانیی ئەڵمانیا یان بوندێسفلاگە (ئاڵای فیدراڵ)، کە تەنھا سێڕەنگی ڕەش-سوور-زێڕین لەخۆدەگرێت، وەک بەشێک لە دەستووری ئەڵمانیا (ڕۆژاوا) لە ساڵی ١٩٤٩دا ناسێنرا.[٤] دوای دروستکردنی ئاڵای جیاوازی حکوومی و سەربازی لە ساڵانی دوواتردا، سێڕەنگە سادەکە ئێستا وەک ئاڵای شارستانی و ئاڵای دەریاییی شارستانیی ئەڵمانیا بەکار دەھێنرێت. ئەم ئاڵایە ھەروەھا لە لایەن دەسەڵاتە نایافیدراڵییەکانەوە بەکار دەھێنرێت بۆ نیشاندانی پەیوەندییان بە حکوومەتی فیدراڵەوە، بۆ نموونە دەسەڵاتەکانی ویلایەتە ئەڵمانییەکان ئاڵای نیشتمانیی ئەڵمانیا لەگەڵ ئاڵای خۆیان بەکار دەھێنن.

ئاڵای حکوومی

[دەستکاری]
بوندێسدینستفلاگە لە باڵیۆزخانەی ئەڵمانیا، کانبێرا، ئوسترالیا

ئاڵای حکوومیی ئەڵمانیا بە فەرمی بە دینستفلاگە دێر بوندێسبێھۆردن (ئاڵای دەوڵەتی دەسەڵاتە فیدراڵییەکان) یان بە کورتی بوندێسدینستفلاگە ناسراوە. لە ساڵی ١٩٥٠دا ناسێنرا. ئاڵای شارستانییە کە نیشانەی بوندێسشیڵد («قەڵغانی فیدراڵ»)ی پێوەیە، کە تا یەک لەسەر پێنجی ھێڵە ڕەش و زێڕینەکان دەگرێتەوە.[٥] بوندێسشیڵد جۆرێکی نیشانی دەوڵەتیی ئەڵمانیایە، کە جیاوازییە سەرەکییەکانی بریتین لە وێنەی ھەڵۆکە و شێوەی قەڵغانەکە: بوندێسشیڵد لە بنکەکەیدا بازنەیییە، لەکاتێکدا نیشانی دەوڵەتیی ستاندارد نووکدارە.

ئاڵای حکوومی تەنھا دەبێت لە لایەن دەسەڵاتەکانی حکوومەتی فیدراڵەوە بەکار بھێنرێت و بەکارھێنانی لە لایەن کەسانی ترەوە سەرپێچییە و بە غەرامە سزا دەدرێت.[٦] بەڵام، بەکارھێنانی گشتیی ئەو ئاڵایانەی ھاوشێوەی بوندێسدینستفلاگەن (بۆ نموونە بەکارھێنانی نیشانی دەوڵەتیی ڕاستەقینە لەبری بوندێسشیڵد) ڕێگەپێدراوە، و ئەم جۆرە ئاڵایانە ھەندێک جار لە چالاکییە وەرزشییە نێونەتەوەیییەکاندا دەبینرێن.

ئاڵا ستوونییەکان

[دەستکاری]
ئاڵای شارستانی
داڕێژە:FIAV ئاڵای حکوومی

جگە لە شێوە ئاسۆیییە ئاسایییەکە، زۆرێک لە تەلارە گشتییەکان لە ئەڵمانیا ئاڵای ستوونی بەکار دەھێنن. زۆربەی شارەوانییەکان ئاڵای شارەکەیان لەگەڵ ئاڵای نیشتمانی (و زۆربەی کات ئاڵای ئەو ویلایەتەی تێیدان و ئاڵای یەکێتیی ئەورووپا) بەم شێوەیە دەشەکێننەوە؛ زۆرێک لە ئاڵاکانی شار لە ئەڵمانیادا تەنھا بە شێوەی ستوونی بوونیان ھەیە. ڕەھەندەکانی ئەم ئاڵا ستوونییانە دیاری نەکراون. لە ساڵی ١٩٩٦دا، نەخشەیەک بۆ وەشانی ستوونیی ئاڵای حکوومی دانرا، کە بە ڕێکەوت لەگەڵ شێوازی ئاڵای «نەریتیی» ڕەش-سوور-زێڕینی میرنشینی ڕویس-گێرا (فیرستێنتووم ڕویس-گێرا) لە ١٨٠٦ تا ١٩١٨ یەکی دەگرتەوە: بوندێسشیڵد لە ناوەڕاستی ئاڵاکەدا نیشان دەدرێت، کە تا یەک لەسەر پێنجی ھێڵە ڕەش و زێڕینەکان دەگرێتەوە.[٧] کاتێک وەک پۆستەر ھەڵدەواسرێت، دەبێت ھێڵە ڕەشەکە لە لای چەپ بێت، وەک لە وێنەکەدا دیارە. کاتێک لەسەر ستوونێکی ئاڵای ستوونی دەشەکێندرێتەوە، دەبێت ھێڵە ڕەشەکە ڕووی لە دارەکە بێت.[٨] تەنھا جۆری ئاڵای ستوونی کە دەکرێت بەپێی مەرسوومی حکوومەتی فیدراڵ بشەکێندرێتەوە، ئاڵای پۆستەرییە. ئاڵا بە شێوەی ستوونی، ئاڵای ستوونی بە دارەکەیەوە و ئاڵای ھەڵواسراو ڕێگەپێدراو نین.[٩]

ئاڵا سەربازییەکان

[دەستکاری]

لەبەر ئەوەی ھێزە چەکدارەکانی ئەڵمانیا (بوندێسفێھەر) دەسەڵاتێکی فیدراڵین، بوندێسدینستفلاگە ھەروەھا وەک ئاڵای جەنگیی ئەڵمانیا لەسەر وشکانی بەکار دێت. لە ساڵی ١٩٥٦دا، دینستفلاگە دێر سیسترایتکرێفتە دێر بوندێسفێھەر (ئاڵای ھێزی دەریاییی ئەڵمانیا) ناسێنرا: ئاڵای حکوومی کە بە دووچکە کۆتایی دێت.[١٠] ئەم ئاڵا دەریایییە ھەروەھا وەک نیشانەی دەریایی بەکار دێت.

دیزاین

[دەستکاری]
تایبەتمەندییەکانی ئاڵای ئەڵمانیا

ماددەی ٢٢ی دەستووری ئەڵمانیا، یاسای بنەڕەتیی کۆماری فیدراڵیی ئەڵمانیا، دەڵێت:

ئاڵای فیدراڵ دەبێت ڕەش، سوور و زێڕین بێت.[٤]

بەپێی ئەو تایبەتمەندییانەی کە حکوومەتی ئەڵمانیای ڕۆژاوا لە ساڵی ١٩٥٠دا دایناوە، ئاڵاکە سێ ھێڵ بە پانیی یەکسان نیشان دەدات و ڕێژەی پانی بۆ درێژییەکەی ٣:٥ـە؛[٥] ئەو سێڕەنگەی لە کاتی کۆماری ڤایماردا بەکار دەھات ڕێژەکەی ٢:٣ بوو.[١١]

لە کاتی پەسەندکردنی ئاڵاکەدا ھیچ تایبەتمەندییەکی وردی ڕەنگ جگە لە «ڕەش-سوور-زێڕین» نەبوو.[١٢][١٣] بەڵام لە ٢ی حوزەیرانی ١٩٩٩دا، کابینەی فیدراڵ دیزاینێکی کۆمپانیاکانی بۆ حکوومەتی ئەڵمانیا ناساند کە تایبەتمەندییەکانی ڕەنگە فەرمییەکانی بەم شێوەیە دیاری کرد:[١٤][١٥]

شێوازی ڕەنگەکان ڕەش سوور زێڕین
ڕاڵ ٩٠٠٥

ڕەشی چێت

 ٣٠٢٠

سووری ھاتوچۆ

 ١٠٢١

زەردی کۆڵزا

ھاکس ٠، ٠، ٠ 5.0PB 3.0/12 6.0R 4.5/14
سی-ئێم-وای-کەی ٠.٠.٠.١٠٠ ٠.١٠٠.١٠٠.٠ ٠.١٢.١٠٠.٥
پانتۆن (نزیکەیی) نییە ٤٨٥ ٧٤٠٥
ھێکسادێسیمال #000000 #FF0000 #FFCC00
ئاڕ-جی-بیی دەیی ٠،٠،٠ ٢٥٥،٠،٠ ٢٥٥،٢٠٤،٠
وەشانی ئاڵای ئەڵمانیا کە تێیدا ھێڵە زێڕینەکە ڕەنگێکی زێڕینی کانزاییی ھەیە. ئەم وەشانە ھەندێک جار لە بڵاوکراوە فەرمییەکاندا پێش ناساندنی دیزاینی کۆمپانیاکانی حکوومەتی فیدراڵ لە ساڵی ١٩٩٩دا بەکار دەھێنرا.

ئاڵاکە بە ئینگلیزی بەم شێوەیە وەسف کراوە، «سێبەشکراوی ئاسۆیی بە ڕەش، سوور و زێڕین».

ڕەنگ

[دەستکاری]

ئاڵاناسی بە دەگمەن جیاوازی لە نێوان زێڕین و زەرددا دەکات؛ لە نیشانەناسیدا، ھەردووکیان وەک «زێڕین» ھەژمار دەکرێن. بۆ ئاڵای ئەڵمانیا، جیاوازییەکی لەو شێوەیە دەکرێت: ئەو ڕەنگەی لە ئاڵاکەدا بەکار دێت پێی دەوترێت زێڕین، نەک زەرد.

کاتێک سێڕەنگی ڕەش–سوور–زێڕین لە لایەن کۆماری ڤایمارەوە وەک ئاڵای خۆی پەسەند کرا، لە لایەن پارێزگارەکان، پاشایەتیخوازەکان، و ڕاستڕەوە توندڕەوەکانەوە ھێرشی کرایە سەر، کە بە نازناوی ڕقاوێژ وەک شوارز–ڕۆت–گێڵب (ڕەش–سوور–زەرد) یان تەنانەت شوارز–ڕۆت–سێنف (ڕەش–سوور–خەردەل) ئاماژەیان پێ دەکرد.[١٦] کاتێک نازییەکان لە ساڵی ١٩٣٣دا دەسەڵاتیان گرتە دەست، ڕەنگەکانی ڕەش–سپی–سووری ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانیای پێش ١٩١٨ بە خێرایی دووبارە جێگیر کرانەوە، و دەزگای پڕۆپاگەندەکەیان بەردەوام بوو لە بێبایەخکردنی شوارز–ڕۆت–گۆڵد بە بەکارھێنانی ھەمان ئەو زاراوە سوکایەتیکەرانەی کە پێشتر لە لایەن پاشایەتیخوازەکانەوە بەکار دەھێنران.[١٧]

لە ٢٤ی کانوونی یەکەمی ١٩٥١دا، دادگای باڵای فیدراڵ (بوندێسگێریشتسھۆف) ڕای گەیاند کە بەکارھێنانی «ڕەش–سوور–زەرد» و ئەوانەی ھاوشێوەین «لە ڕێگەی ساڵانێک لە ھاندانی نازییەکانەوە، گەیشتووەتە ئاستی ناوزڕاندنێکی خراپ دژی ھێما دیموکراسییەکانی دەوڵەت» و ئێستا سەرپێچییە.[١٧] ھەروەک لە لایەن ئارنۆڵد ڕابۆی نیشانەناسەوە لە ساڵی ١٩٦٨دا کورت کراوەتەوە، «ڕەنگە ئەڵمانییەکان ڕەش–سوور–زەردن بەڵام پێیان دەوترێت ڕەش–سوور–زێڕین.»[١٨]

ڕۆژانی شەکاندنەوەی ئاڵا

[دەستکاری]

چەندین ڕۆژی شەکاندنەوەی ئاڵا لە ئەڵمانیا ھەن. بەپێی مەرسوومی فیدراڵ لە ٢٢ی ئاداری ٢٠٠٥دا، دەبێت ئاڵاکە لە تەلارە گشتییەکاندا لەم ڕێکەوتانەی خوارەوەدا بشەکێندرێتەوە. تەنھا ١ی ئایار و ٣ی تشرینی یەکەم پشووی گشتین.

شتادتواینھاوس لە مونستەر لەگەڵ پۆستەرەکان کە وەک شینگێڕی نیشان دراون (سەرنجی شریتە ڕەشەکان بدە لە سەرووی ھەر ستوونێکدا) دوای کۆچی دواییی سەرۆکی پێشووی ئەڵمانیا یۆھانس ڕاو لە ساڵی ٢٠٠٦دا
ڕێکەوت ناو ھۆکار
٢٧ی کانوونی دووەم ڕۆژی یادکردنەوەی قوربانیانی سۆشیالیزمی نیشتمانی

Tag des Gedenkens an die Opfer des Nationalsozialismus

 ساڵیادی ڕزگارکردنی کەمپی تەرکیزی ئاوشڤیتز (١٩٤٥)، کە لە لایەن نەتەوە یەکگرتووەکانەوە وەک ڕۆژی جیھانیی یادی ھۆلۆکۆست دیاری کراوە (داگرتن بۆ نیوە)
١ی ئایار ڕۆژی کار

Tag der Arbeit

 بۆ سەندیکاکانی کرێکارانی ئەڵمانیا دامەزراوە بۆ خۆپیشاندان لەپێناو پێشخستنی خۆشگوزەرانیی کرێکاران
٩ی ئایار ڕۆژی ئەورووپا

Europatag

 ساڵیادی ڕاگەیاندنی شومان، کە بووە ھۆی دروستبوونی یەکێتیی ئەورووپا (١٩٥٠)
٢٣ی ئایار ڕۆژی دەستوور

Grundgesetztag

 ساڵیادی یاسای بنەڕەتیی ئەڵمانیا (١٩٤٩)
١٧ی حوزەیران ساڵیادی ١٧ی حوزەیرانی ١٩٥٣

Jahrestag des 17. Juni 1953

 ساڵیادی ڕاپەڕینی ١٩٥٣ی ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات
٢٠ی تەممووز ساڵیادی ٢٠ی تەممووزی ١٩٤٤

Jahrestag des 20. Juli 1944

 ساڵیادی پیلانی ٢٠ی تەممووز، ھەوڵی تیرۆرکردنی سەرنەکەوتووی ئادۆڵف ھیتلەر لە لایەن کلاوس ڤۆن شتاوفێنبێرگ (١٩٤٤)
٣ی تشرینی یەکەم ڕۆژی یەکگرتوویی ئەڵمانیا

Tag der Deutschen Einheit

 ساڵیادی یەکگرتنەوەی ئەڵمانیا (١٩٩٠)
٢ەم یەکشەممەی پێش ھاتنی مەسیح ڕۆژی شینگێڕیی گەل

Volkstrauertag

 بۆ یادی ھەموو ئەوانەی لە کاتی جەنگدا کوژراون (داگرتن بۆ نیوە)
سەرچاوە: حکوومەتی فیدراڵیی ئەڵمانیا[١٩]

ڕۆژانی ھەڵبژاردن بۆ بوندێستاگ و پەرلەمانی ئەورووپا ھەروەھا ڕۆژی ئاڵان لە ھەندێک ویلایەتدا، جگە لە ڕۆژانی تری تایبەت بە ویلایەتەکان. نیشاندانی گشتیی ئاڵاکان بۆ یادکردنەوەی بۆنەکانی تر، وەک ھەڵبژاردنی سەرۆک یان کۆچی دواییی ڕامیارێکی دیار (کە تێیدا ئاڵاکان بۆ نیوە دادەگیرێن)، دەکرێت بە بڕیاری وەزارەتی ناوخۆی فیدراڵ ڕابگەیەنرێت.[١٩] کاتێک پێویست بێت ئاڵاکان بۆ نیوە دابگیرێن، ئاڵا ستوونییەکان دانایگیرێن. لەبری ئەوە شریتێکی ڕەشی شینگێڕی پێوە دەبەسترێت، جا چ لە سەرووی ستوونەکە بێت (ئەگەر لە دارێک ھەڵواسرابێت) یان بە ھەر کۆتایییەکی دارە بڕینەکانی ئاڵاکە (ئەگەر وەک پۆستەر بشەکێندرێتەوە).[٢٠]

مێژوو

[دەستکاری]

سەردەمی سەدەکانی ناوەڕاست

[دەستکاری]
ئاڵاکانی ئیمپراتۆریەتیی پیرۆزی ڕۆمان
سەرەتاکانی ١٤٠٠کان
دەوروبەری ١٤٣٠–١٨٠٦

ئیمپراتۆریەتیی پیرۆزی ڕۆمان (٨٠٠/٩٦٢ – ١٨٠٦، کە لە دوای ١٥١٢ بە «ئیمپراتۆریەتیی پیرۆزی ڕۆمانی نەتەوەی ئەڵمانیا» ناسرا) ئاڵای نیشتمانیی نەبوو، بەڵام ڕەش و زێڕین وەک ڕەنگەکانی ئیمپراتۆری پیرۆزی ڕۆمان بەکار دەھێنران و لە ئاڵای ئیمپراتۆریدا دەردەکەوتن: ھەڵۆیەکی ڕەش لەسەر پاشبنەمایەکی زێڕین. دوای کۆتاییی سەدەی ١٣ یان سەرەتای سەدەی ١٤، چنگ و دەنووکی ھەڵۆکە بە ڕەنگی سوور ڕەنگ کران. لە سەرەتای سەدەی ١٥وە، ھەڵۆی دووسەر بەکار ھات.[٢١]

ئاڵای جەنگی ئیمپراتۆریەتیی پیرۆزی ڕۆمان (سەدەی ١٢ەم–١٤ەم)

ڕەنگەکانی سوور و سپی لەم ماوەیەدا گرینگییان ھەبوو. کاتێک ئیمپراتۆریەتیی پیرۆزی ڕۆمان بەشداریی لە جەنگە خاچپەرستییەکاندا کرد، ئاڵایەکی جەنگی لەپاڵ ئاڵای ئیمپراتۆریی ڕەش-زێڕین دەشەکایەوە. ئەم ئاڵایە، کە بە «ئاڵای سانت جۆرج» ناسرابوو، خاچێکی سپی بوو لەسەر پاشبنەمایەکی سوور: پێچەوانەی خاچی سانت جۆرج کە وەک ئاڵای ئینگلتەرا بەکار دێت، و ھاوشێوەی ئاڵای دانیمارکـە.[٢١]

سوور و سپی ھەروەھا ڕەنگەکانی ڕابیتەی ھانسیاتیک (سەدەی ١٣ەم–١٧ەم) بوون. کەشتییە بازرگانییەکانی ھانسیاتیک بە ئاڵا سوور و سپییەکانیان دەناسرانەوە، و زۆربەی شارە ھانسیاتیکییەکان سوور و سپییان وەک ڕەنگی شارەکەیان پەسەند کرد (بڕوانە ئاڵاکانی ھانسیاتیک). سوور و سپی ھێشتا وەک ڕەنگی زۆرێک لە شارە ھانسیاتیکییەکانی پێشوو وەک ھامبوورگ یان برێمێن دەردەکەون.

میرنشینی ڕویس-گرایز

[دەستکاری]
دوای ئەوەی میر ھاینریخی یازدەیەم دەسەڵاتی خۆی بەسەر میرنشینی ڕویس-گرایزدا لە ساڵی ١٧٧٨ دەست پێ کرد، یەکەم ئاڵای سێڕەنگی ڕەش-سوور-زێڕین لە ناو دەوڵەتێکی خاوەن سەروەری ئەڵمانی پەسەند کرا.

کاتێک ھاینریخی یازدەیەم، میر ڕویسی گرایز لە لایەن یۆسێفی دووەم، ئیمپراتۆری پیرۆزی ڕۆمانەوە بۆ فەرمانڕەواییکردنی میرنشینی ڕویس-گرایزی ئەو کاتە لە ١٢ی ئایاری ١٧٧٨دا دەستنیشان کرا، ئەو ئاڵایەی لە لایەن «فیرستێنتووم ڕویس-گرایز»ەوە پەسەند کرا، یەکەم دەرکەوتنی سێڕەنگی ڕەش-سوور-زێڕین بوو بە شێوازە مۆدێرنەکەی لە ھەر دەوڵەتێکی خاوەن سەروەری لە ناو ئەوەی ئەمڕۆ ئەڵمانیا پێکدەھێنێت – ھێڵی گەورەی ڕویس کە فەرمانڕەوایی میرنشینەکەیان دەکرد ئاڵایەکیان بەکار دەھێنا کە ڕێژەکەی نزیک بوو لە شێوەی «نزیکەی چوارگۆشە» ٤:٥، لەبری ڕێژەی ٣:٥ی ئاڵای مۆدێرنی ئەڵمانیا.

جەنگەکانی ناپۆلیۆن

[دەستکاری]

لە ساڵی ١٨٠٤دا، ناپۆلیۆن پۆناپارت یەکەم ئیمپراتۆریەتیی فەڕەنسای ڕاگەیاند. لە وەڵامی ئەمەدا، ئیمپراتۆری پیرۆزی ڕۆمان فرانسیسی دووەم لە خانەدانی ھابسبۆرگ قەڵەمڕەوی تایبەتی خۆی وەک ئیمپراتۆریەتیی نەمسا ڕاگەیاند و بوو بە فرانسیسی یەکەمی نەمسا. بە وەرگرتنی ڕەنگەکانی ئاڵای ئیمپراتۆری پیرۆزی ڕۆمان، ئاڵای ئیمپراتۆریەتیی نەمسا ڕەش و زێڕین بوو. فرانسیسی دووەم دوایین ئیمپراتۆری پیرۆزی ڕۆمان بوو، چونکە ناپۆلیۆن لە ساڵی ١٨٠٦دا ئیمپراتۆریەتەکەی ناچار کرد ھەڵوەشێتەوە. لە دوای ئەم خاڵەوە، ئەم ڕەنگانە بەردەوام بوون وەک ئاڵای نەمسا تا ساڵی ١٩١٨ بەکار بھێنرێن.

لەگەڵ کۆتاییی ئیمپراتۆریەتیی پیرۆزی ڕۆمان لە ساڵی ١٨٠٦دا، زۆرێک لە دووک و میرەکانی چوونە ناو کۆنفیدراڵیی ڕاین، کە کۆنفیدراڵییەکی دەوڵەتە پاشکۆکانی ناپۆلیۆن بوو. ئەم دەوڵەتانە پێیان باش بوو ئاڵای خۆیان بەکار بھێنن. کۆنفیدراڵییەکە ھیچ ئاڵایەکی تایبەت بە خۆی نەبوو؛ لەبری ئەوە ئاڵای شین-سپی-سووری فەڕەنسا و ئاڵای ئیمپراتۆریی پارێزەرەکەی، ناپۆلیۆنی بەکار دەھێنا.[٢٢]

لە کاتی جەنگەکانی ناپۆلیۆندا، ململانێی ئەڵمانیا دژی ھێزە داگیرکەرەکانی فەڕەنسا بە شێوەیەکی بەرچاو بە ڕەنگەکانی ڕەش، سوور، و زێڕین ھێما کرا، کە دوای بەکارھێنانیان لە یۆنیفۆرمەکانی فەوجی ئازادی لووتسۆڤ، یەکەیەکی خۆبەخشی سوپای پرووسیا، ناوبانگیان دەرکرد. ئەم یەکەیە یۆنیفۆرمی ڕەشیان ھەبوو لەگەڵ لێواری سوور و دوگمەی زێڕین. ھەڵبژاردنی ڕەنگەکە سەرچاوەی پراگماتیکی ھەبوو، ئەگەرچی ڕەش-سوور-زێڕین ئەو ڕەنگانە بوون کە پێشتر لە لایەن ئیمپراتۆریەتیی پیرۆزی ڕۆمانەوە بەکار دەھێنران.[٢٣] لەو کاتەدا، ڕەنگەکان نوێنەرایەتیی ئەمەیان دەکرد:

«لە تاریکیی (ڕەش) کۆیلایەتییەوە لە ڕێگەی جەنگە خوێناوییەکانەوە (سوور) بەرەو ڕووناکیی زێڕینی (زێڕین) ئازادی».[٢٤]

ئەندامانی فەوجەکە ناچار بوون جلوبەرگی خۆیان دابین بکەن: بۆ ئەوەی شێوەیەکی یەکپۆشییان ھەبێت، ئاسانترین ڕێگە ئەوە بوو کە ھەموو جلوبەرگەکان بە ڕەش ڕەنگ بکرێن. دوگمەی زێڕین بە شێوەیەکی بەرفراوان بەردەست بوو، و ئەو ئاڵایانەی لە لایەن ڕموەشێنەکانی یەکەکە بەکار دەھێنران سوور و ڕەش بوون. لەبەر ئەوەی ئەندامانی ئەم یەکەیە لە ھەموو شوێنێکی ئەڵمانیاوە ھاتبوون و ژمارەیەکی کەم بەڵام ناسراو لە خوێندکارانی زانکۆ و ئەکادیمییەکانیان لەخۆگرتبوو، فەوجی ئازادی لووتسۆڤ و ڕەنگەکانیان ناوبانگێکی زۆریان لە نێوان گەلی ئەڵمانیادا پەیدا کرد.[٢٣]

کۆنفیدراڵیی ئەڵمانیا

[دەستکاری]
ئەو ئاڵایەی لە لایەن ئۆربورشێنشافتی یێنا پەسەند کرابوو

کۆنگرەی ڤیەنای ١٨١٥–١٦ بووە ھۆی دروستبوونی کۆنفیدراڵیی ئەڵمانیا، کە یەکێتییەکی لاوازی ھەموو ویلایەتە ئەڵمانییە ماوەکان بوو دوای جەنگەکانی ناپۆلیۆن. کۆنفیدراڵییەکە وەک جێگرەوەیەک بۆ ئیمپراتۆریەتیی پیرۆزی ڕۆمانی ئێستا لەناوچوو دروست کرا، کە فرانسیسی یەکەمی نەمسا—دوایین ئیمپراتۆری پیرۆزی ڕۆمان—وەک سەرۆکی بوو. کۆنفیدراڵییەکە ھیچ ئاڵایەکی تایبەت بە خۆی نەبوو، ئەگەرچی سێڕەنگی ڕەش-سوور-زێڕین ھەندێک جار بە ھەڵە دەدرێتە پاڵی.[٢٥]

دوای گەڕانەوەیان لە جەنگ، سەربازە دێرینەکانی فەوجی ئازادی لووتسۆڤ برایەتیی ئۆربورشێنشافتیان لە یێنا لە حوزەیرانی ١٨١٥دا دامەزراند. ئۆربورشێنشافتی یێنا لە کۆتاییدا ئاڵایەکی بە سێ ھێڵی ئاسۆییی یەکسان بە ڕەنگەکانی سوور، ڕەش، و سوور پەسەند کرد، لەگەڵ لێواری زێڕین و چڵە بەڕوویەکی زێڕین لەسەر ھێڵە ڕەشەکە، بەپێی ڕەنگی یۆنیفۆرمەکانی فەوجی ئازاد.[٢٣] یاریزانی جیمناستیکی بەناوبانگ و دامەزرێنەری یەکێتیی خوێندکاران (بورشێنشافتەکان) فریدریک لودڤیگ یان پێشنیاری ئاڵایەکی ڕەش-سوور-زێڕینی بۆ بورشێنەکان کرد. ھەندێک لە ئەندامان ڕەنگەکانیان وەک دووبارە لەدایکبوونەوەی ڕەنگە ڕەش-زەردە ئیمپراتۆرییەکان لێکدەدایەوە کە بە سووری ئازادی یان خوێنی جەنگ نەخشێنرابوون. خوێندکارە توندڕەوەکان دەیانووت ڕەنگەکان نوێنەرایەتیی شەوی ڕەشی کۆیلایەتی، ململانێی خوێناویی ئازادی، و بەرەبەیانی زێڕینی ئازادی دەکەن.[٢٦] لە یاداشتنامەیەکدا، ئەنتۆن پڕۆبستان لە مێکلێنبێرگ، کە لە فەوجی ئازادی لووتسۆڤدا خزمەتی کردبوو، بانگەشەی ئەوەی کرد کە خزمەکەی خاتوو نیتشکێ لە یێنا لە کاتی دامەزراندنیدا ئاڵایەکی پێشکەش بە بورشێنشافت کردووە، و بۆ ئەم مەبەستە ڕەنگە ڕەش-سوور-و-زێڕینەکانی کۆمەڵەی نھێنیی لەناوچووی «ڤاندالیا»ی ھەڵبژاردووە.[٢٧]

فێستیڤاڵی ھامباخ (ئایاری ١٨٣٢)، وێنەیەکی بەردینەی سەردەمەکە
«ئۆ-فاھنە»ی ١٨٣٢

لەبەر ئەوەی ئەو خوێندکارانەی لە فەوجی ئازادی لووتسۆڤدا خزمەتیان دەکرد لە ویلایەتە جیاوازەکانی ئەڵمانیاوە ھاتبوون، بیرۆکەی دەوڵەتێکی یەکگرتووی ئەڵمانیا دەستی کرد بە پەیداکردنی ھێز لە ناو ئۆربورشێنشافت و بورشێنشافتە ھاوشێوەکانی تری کە دوواتر لە تەواوی کۆنفیدراڵییەکەدا پێکھێنران. لە ١٨ی تشرینی یەکەمی ١٨١٧دا، لە چوارەمین ساڵیادی جەنگی لایپزیگدا، سەدان ئەندامی برایەتییەکان و ئەکادیمییەکان لە سەرتاسەری ویلایەتەکانی کۆنفیدراڵییەکەوە لە وارتبێرگ لە ساکس-ڤایمار-ئایزێناخ (لە تۆرینگیای مۆدێرن) کۆبوونەوە، و داوای نەتەوەیەکی ئازاد و یەکگرتووی ئەڵمانیایان کرد.

ئاڵا زێڕین-سوور-ڕەشەکەی ئۆربورشێنشافتی یێنا بە شێوەیەکی بەرچاو لەم فێستیڤاڵی وارتبێرگەدا دەرکەوت. لەبەر ئەوە، ڕەنگەکانی ڕەش، سوور، و زێڕین لە کۆتاییدا بوونە ھێمای ئەم ئارەزووە بۆ دەوڵەتێکی یەکگرتووی ئەڵمانیا. ئەنجومەنی وەزیرانی کۆنفیدراڵیی ئەڵمانیا، لە پێداگریی خۆیدا بۆ پاراستنی بارودۆخی باو،[٢٨] بڕیارەکانی کارڵسبادی ساڵی ١٨١٩ی دەرکرد کە ھەموو ڕێکخراوە خوێندکارییەکانی قەدەغە کرد، و بە فەرمی کۆتایی بە بورشێنشافتەکان ھێنا.

لە ئایاری ١٨٣٢دا، نزیکەی ٣٠,٠٠٠ کەس لە فێستیڤاڵی ھامباخ بۆ ئازادی، یەکگرتوویی، و مافە مەدەنییەکان خۆپیشاندانیان کرد. ڕەنگەکانی ڕەش، سوور، و زێڕین بووبوونە ھێمایەکی جێگیر بۆ بزووتنەوەی لیبراڵ، دیموکراسی و کۆماری لە ناو ویلایەتە ئەڵمانییەکاندا لە دوای فێستیڤاڵی وارتبێرگەوە، و ئاڵاکانی ئەم ڕەنگانە بە کۆمەڵ لە فێستیڤاڵی ھامباخدا بەرز کرانەوە. لەکاتێکدا وێنە کێشراوەکانی ئەو سەردەمە بەکارھێنانی بەرچاوی سێڕەنگێکی زێڕین-سوور-ڕەشیان نیشان دەدا (وەشانێکی سەرەوخوار بوو لە ئاڵای مۆدێرنی ئەڵمانیا)، ئاڵا ماوەکانی ئەو بۆنەیە ڕەش-سوور-زێڕین بوون. نموونەیەکی وەک «ئۆ-فاھنە»، ئەو ئاڵایەی لە کاتی فێستیڤاڵەکەدا لە قەڵای ھامباخ بەرز کرابووەوە: سێڕەنگێکی ڕەش-سوور-زێڕین کە لەسەر ھێڵە سوورەکەی نووسراوی دەویچلاندس ڤیدێربێگورت (دووبارە لەدایکبوونەوەی ئەڵمانیا)ی پێوەیە. ئەم ئاڵایە ئێستا لە نمایشێکی ھەمیشەییدایە لە قەڵاکەدا.[٢٩]

شۆڕش و پەرلەمانی فرانکتفۆرت

[دەستکاری]
ئاڵای دەریاییی جەنگیی ڕایخسفلۆتە (١٨٤٨–١٨٥٢)
«جێرمانیا». تابلۆکە لە ناو کڵێسای پاوڵسکیێرخە لە سەرووی شوێنی کۆبوونەوەی پەرلەمانی فرانکفۆرتەوە ھەڵواسرابوو

لە بەھاری گەلاندا لە کاتی شۆڕشەکانی ١٨٤٨دا، شۆڕشگێڕان ڕژانە سەر شەقامەکان، و زۆربەیان سێڕەنگەکەیان بەرز کردەوە. بوندێستاگی کۆنفیدراڵییەکە، کە بەھۆی ڕووداوەکانەوە تووشی دڵەڕاوکێ ببوو، پەلەی کرد لە پەسەندکردنی سێڕەنگەکە (٩ی ئاداری ١٨٤٨). لیبراڵەکان دەسەڵاتیان گرتە دەست و وایان لە بوندێستاگ کرد داوای ھەڵبژاردنی گشتی بکات بۆ پەرلەمانێکی ئەڵمانی، کۆمەڵەی نیشتمانی. ئەم پەرلەمانی فرانکفۆرتە ڕەش-سوور-زێڕینی وەک ڕەنگە فەرمییەکانی ئەڵمانیا ڕاگەیاند و یاسایەکی تێپەڕاند کە تێیدا ئاماژەی بەوە کردبوو ئاڵای دەریاییی شارستانییەکەی سێڕەنگی ڕەش-سوور-زەردە.[٣٠] ھەروەھا، ئاڵایەکی دەریاییی جەنگی ئەم ڕەنگانەی بەکار ھێنا.

شۆڕشگێڕان لە بەرلین، کۆشکی بەرلین لە پاشبنەمادا (ئاداری ١٨٤٨)

لە ئایاری ١٨٤٩دا، ویلایەتە گەورەکان بە چالاکانە دژی شۆڕش و پەرلەمانی فرانکفۆرت جەنگان. لە کۆتاییی ١٨٥٠دا، کۆنفیدراڵیی ئەڵمانیا بە دڵنیایییەوە لەژێر سەرکردایەتیی نەمسا-پرووسیا دووبارە جێگیر کرایەوە. سێڕەنگەکە بە فەرمی مایەوە بەڵام چیتر پێش ساڵی ١٨٦٣ لە کۆنفرانسێکی حکوومەتە ئەڵمانییەکاندا بەکار نەھێنرایەوە. دوای ئەوە، گرینگترین پرس ئەوە بوو کە ئایا نەمسا لە ھەر نەتەوەیەکی داھاتووی ئەڵمانیا دەبێت یان نا، چونکە پێگەی نەمسا وەک ئیمپراتۆریەتێکی فرەنەتەوەیی خەونی ئەڵمانیایەکی یەکگرتووی گەورەی—چارەسەری گرۆسدۆیتش—ئاڵۆز کردبوو. لە بەرامبەردا، چارەسەری کلایندۆیتش (ئەڵمانیای بچووکتر) ھەبوو بۆ ئەڵمانیایەک کە تەنھا زەوییە ئەڵمانییەکان لەخۆبگرێت و نەمسا دوور بخاتەوە. دوو جەمسەریی پرووسیا-نەمسا لە ناو کۆنفیدراڵییەکەدا لە کۆتاییدا بووە ھۆی جەنگی نەمسا-پرووسیا لە ساڵی ١٨٦٦دا. لە کاتی جەنگەکەدا، ویلایەتەکانی باشوور کە ھاوپەیمانی نەمسا بوون ئاڵای سێڕەنگی ڕەش-سوور-زێڕینیان وەک ئاڵای خۆیان پەسەند کرد، و ٨ەمین فەوجی سوپای ئەڵمانیاش قۆڵبەستی ڕەش-سوور-زێڕینیان پۆشیبوو.[٢٥] شانشینی پرووسیا و ھاوپەیمانە باکوورییە ئەڵمانییەکانی بە زۆری نەمسیایان تێکشکاند و ڕێگەیان خۆش کرد بۆ بەدیھێنانی چارەسەری ئەڵمانیای بچووک چەند ساڵێک دوواتر.

کۆنفیدراڵیی ئەڵمانیای باکوور و ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانیا (١٨٦٧–١٩١٨)

[دەستکاری]
ئاڵای ئەڵمانیا
بەکارھێنانState flag, civil and state ensign داڕێژە:FIAV داڕێژە:FIAV
ڕێژە٢:٣ (٣:٥ لە ١٩٣٣–١٩٣٥)
بەکارھاتوو
  • ١٨٦٧؛ ١٥٩ ساڵ لەمەوپێش (١٨٦٧) (یەکەم ڕێژەی ٢:٣)
  • ١٩٣٣؛ ٩٣ ساڵ لەمەوپێش (١٩٣٣) (دووەم ڕێژەی ٣:٥)
دەستبەرداربوون
  • ١٩١٩؛ ١٠٧ ساڵ لەمەوپێش (١٩١٩) (یەکەم ڕێژەی ٢:٣)
  • ١٩٣٥؛ ٩١ ساڵ لەمەوپێش (١٩٣٥) (دووەم ڕێژەی ٣:٥)
دیزایینسێڕەنگێکی ئاسۆیی لە ڕەش، سپی، و سوور

دوای ھەڵوەشاندنەوەی کۆنفیدراڵیی ئەڵمانیا، پرووسیا جێگرەوە نافەرمییەکەی، کۆنفیدراڵیی ئەڵمانیای باکووری، لە ساڵی ١٨٦٦دا بە واژووکردنی پەیماننامەی کۆنفیدراڵیی لە ئابی ١٨٦٦ و پاشان پەسەندکردنی دەستووری ١٨٦٧ پێکھێنا. ئەم دەوڵەتە نەتەوەیییە لە پرووسیا، گەورەترین ویلایەتی ئەندام، و ٢١ ویلایەتی تری باکووری ئەڵمانیا پێکدابوو.

سەبارەت بەوەی چ ئاڵایەک لە لایەن کۆنفیدراڵییە نوێیەکە پەسەند بکرێت، یەکەمجار لە لایەن کەرتی کەشتیوانی و ئارەزووی بۆ ھەبوونی ناسنامەیەکی نێودەوڵەتیی ناسراو ورووژێنرا. بە کردەیی ھەموو کەشتیوانییە نێونەتەوەیییەکان کە سەر بە کۆنفیدراڵییەکە بوون، یان لە پرووسیاوە بوون یان لە سێ شار-دەوڵەتە ھانسیاتیکییەکەی برێمێن، ھامبوورگ، و لوبێک. لەسەر ئەم بنەمایە، ئادۆڵف سوێتبێر، سکرتێری ژووری بازرگانیی ھامبوورگ، لە ٢٢ی ئەیلوولی ١٨٦٦دا لە برێمەر ھاندێلسبلاتدا پێشنیاری کرد کە ھەر ئاڵایەکی نەخشێنراو دەبێت ڕەنگەکانی پرووسیا (ڕەش و سپی) لەگەڵ ڕەنگە ھانسیاتیکییەکان (سوور و سپی) تێکەڵ بکات. لە ساڵی دوواتردا، دەستووری کۆنفیدراڵیی ئەڵمانیای باکوور دەرکرا، کە تێیدا سێڕەنگێکی ئاسۆییی ڕەش-سپی-سوور وەک ئاڵای شارستانی و ئاڵای جەنگی ڕاگەیەندرا.[٣١]

پاشا ڤیلھێلمی یەکەمی پرووسیا بە ھەڵبژاردنی ڕەنگەکە ڕازی بوو: سوور و سپی ھەروەھا وەک نوێنەری مارگراڤیاتی براندێنبێرگ وەرگیرابوون، کە دەوڵەتێکی دەستنیشانکەری ئیمپراتۆری بوو و پێشینەی شانشینی پرووسیا بوو.[٢٣] نەبوونی زێڕین لە ئاڵاکەدا ئەوەشی ڕوون کردەوە کە ئەم دەوڵەتە ئەڵمانییە پاشایەتیی «ڕەش و زێڕین»ی نەمسا ناگرێتەوە. لە جەنگی فەڕەنسا-پرووسیادا، ویلایەتە ئەڵمانییەکانی تری باشوور ھاوپەیمانییان لەگەڵ کۆنفیدراڵیی ئەڵمانیای باکوور کرد، ئەمەش بووە ھۆی یەکخستنی ئەڵمانیا. دەستوورێکی نوێی ١٨٧١ ناوی نوێی ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانیا و نازناوی ئیمپراتۆری بە پاشای پرووسیا دا. ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانیا ڕەش، سپی، و سووری وەک ڕەنگە نیشتمانییەکانی خۆی پاراست.[٣٢] فەرمانێکی ١٨٩٢ تایبەت بوو بە بەکارھێنانی فەرمیی ڕەنگەکان.

سێڕەنگی ڕەش-سپی-سوور وەک ئاڵای ئەڵمانیا مایەوە تا کۆتاییی ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانیا لە ساڵی ١٩١٨دا، لە ڕۆژانی کۆتاییی جەنگی جیھانیی یەکەمدا.

ئاڵایەکی تا ڕادەیەک ھاوشێوە وەک ئاڵای نیشتمانیی کۆماری ڤۆڵتای سەروو بەکار دەھێنرا، کە لە کاتی سەربەخۆییی وڵاتەکە لە ساڵی ١٩٥٨دا پەسەند کرا و تا ساڵی ١٩٨٤ بەکار ھات، کاتێک نەتەوەکە گۆڕدرا و وەک بورکینافاسۆ دووبارە دامەزرایەوە.

کۆماری ڤایمار (١٩١٨–١٩٣٣)

[دەستکاری]
2:3 ئاڵای کۆماری ڤایمار (١٩١٩–١٩٣٣)
ئاڵای بازرگانیی کۆماری ڤایمار

دوای ڕاگەیاندنی کۆماری ئەڵمانیا لە ساڵی ١٩١٨ و سەردەمی شۆڕشگێڕیی دوواتر، ئەوەی پێی دەوترا کۆماری ڤایمار لە ئابی ١٩١٩دا دامەزرا. بۆ دروستکردنی بەردەوامییەک لە نێوان بزووتنەوەی دژە ئۆتۆکراسیی سەدەی ١٩یەم و کۆمارە دیموکراسییە نوێیەکە، سێڕەنگی کۆنی ڕەش-سوور-زێڕین وەک ئاڵای نیشتمانیی ئەڵمانیا لە دەستووری ڤایمار لە ساڵی ١٩١٩دا دیاری کرا.[٣٣] تەنھا میرنشینە بچووکە ئەڵمانییەکانی ڕویس-گرایز، کە بەکارھێنان و نەخشەی دیزاینی «ڕەش-سوور-زێڕین» تێیدا نزیکەی ١٤٠ ساڵ پێشتر دەرکەوتبوو، ڕویس-گێرا، ڤاڵدێک-پیرمۆنت و جێگرەوە کۆمارییەکەی نەریتی دامەزراوی ساڵی ١٧٧٨یان پاراستبوو، و ھەمیشە بەردەوام بوون لە بەکارھێنانی ڕەنگە ئەڵمانییەکانی ڕەش، سوور، و زێڕین لە ئاڵاکەیاندا. وەک ئاڵای دەریاییی شارستانی، سێڕەنگی ڕەش-سپی-سوور پارێزرا، ئەگەرچی سێڕەنگە نوێیەکە لە گۆشەی سەرەوەی چەپدا بوو.

ئەم گۆڕانکارییە لە لایەن زۆرێک لە خەڵکی ئەڵمانیاوە پێشوازیی لێ نەکرا، کە ئەم ئاڵا نوێیەیان وەک ھێمایەک بۆ سووکایەتیپێکردن دوای شکستی ئەڵمانیا لە جەنگی جیھانیی یەکەمدا دەبینی. لە ناو ڕایخسفێھەردا، ڕەنگە کۆنەکان بە شێوەی جیاواز بەردەوام بوون لە بەکارھێنان. زۆرێک لە پارێزگارەکان دەیانویست ڕەنگە کۆنەکان بگەڕێنەوە، لەکاتێکدا پاشایەتیخوازەکان و ڕاستڕەوە توندڕەوەکان زۆر زیاتر ناڕەزایەتییان دەربڕی و بە ناوە جیاوازە سوکایەتیکەرەکان ئاماژەیان بە ئاڵا نوێیەکە دەکرد. وەک سازشێک، ئاڵا کۆنەکەی ڕەش-سپی-سوور لە ساڵی ١٩٢٢دا دووبارە ناسێنرایەوە بۆ نوێنەرایەتیکردنی نێردە دیپلۆماسییەکانی ئەڵمانیا لە دەرەوە.[١١]

ھێماکانی ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانیا بوونە ھێمای ناڕەزایەتیی پاشایەتیخوازانە و نەتەوەیییانە و زۆربەی کات لە لایەن ڕێکخراوە پاشایەتیخواز و نەتەوەیییەکانەوە بەکار دەھێنران (بۆ نموونە دێر شتاڵھێڵم، بوند دێر فرۆنتسۆڵداتێن). ئەمەش ڕایخسکریگسفلاگە (ئاڵای جەنگیی ڕایخ)ی دەگرتەوە، کە لە ئێستادا بۆ بەکارھێنانی ھاوشێوە زیندوو کراوەتەوە. زۆرێک لە پارتە ڕامیارییە نەتەوەیییەکان لە ماوەی ڤایماردا—وەک پارتی گەلی نیشتمانیی ئەڵمانیا و پارتی کرێکارانی سۆشیالیستی نیشتمانیی ئەڵمانیا (پارتی نازی)—ڕەنگە ئیمپراتۆرییەکانیان بەکار دەھێنا، کارێک کە ئەمڕۆش لەگەڵ پارتی نەتەوەییی دیموکراتی ئەڵمانیا بەردەوامە.

لە ٢٤ی شوباتی ١٩٢٤دا، ڕێکخراوی ڕایخسبانێر شوارز-ڕۆت-گۆڵد لە ماگدێبێرگ لە لایەن پارتە ئەندامەکانی ھاوپەیمانیی ڤایمار (ناوەند، دی-دی-پی، ئێس-پی-دی) و سەندیکاکانەوە دامەزرا. ئەم ڕێکخراوە بۆ پاراستنی دیموکراسییە ناسکەکەی کۆماری ڤایمار پێکھێنرا، کە لەژێر فشاری بەردەوامی ھەردوو لایەنی ڕاستڕەوی توندڕەو و چەپڕەوی توندڕەودا بوو. لە ڕێگەی ئەم ڕێکخراوەوە، ئاڵای ڕەش-سوور-زێڕین تەنھا نەبوو بە ھێمای دیموکراسیی ئەڵمانیا، بەڵکوو بوو بە ھێمای بەرگری لە بەرامبەر توندڕەویی ڕامیاریش. ئەمە لە لایەن یەکەم سەرۆکی ڕێکخراوەکە، ئۆتۆ ھۆرسینگ، کورت کرایەوە کە ئەرکەکەیانی وەک «ململانێ دژی سواستیکا و ئەستێرەی سۆڤیەتی» وەسف کرد.[٣٤]

لە بەرامبەر ململانێ توندوتیژە پەرەسەندووەکانی نێوان کۆمۆنیستەکان و نازییەکان، جەمسەرگیریی گەشەسەندووی دانیشتووانی ئەڵمانیا و چەندین ھۆکاری تر، بە زۆری دابەزینی توندی ئابووری، ھەڵاوسانی زۆر و گەندەڵیی کۆمارەکە، کۆماری ڤایمار لە ساڵی ١٩٣٣دا لەگەڵ دەستبەسەرداگرتنی دەسەڵات لە لایەن نازییەکانەوە (ماختێرگرایفونگ) و دەستنیشانکردنی ئادۆڵف ھیتلەر وەک سەرۆک وەزیرانی ئەڵمانیا ڕووخا.

ئەڵمانیای نازی و جەنگی جیھانیی دووەم (١٩٣٣–١٩٤٥)

[دەستکاری]
وێنەیەک کە خۆپیشاندەرانی دژە نازی نیشان دەدات کە ھێرش دەکەنە سەر کەشتیی «برێمێن» کە لە بەندەری نیویۆرک لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ٢٦ی تەممووزی ١٩٣٥دا لەنگەری گرتبوو.
3:5 ئاڵای نیشتمانی و ئاڵای دەریاییی ئەڵمانیای نازی (١٩٣٣–١٩٣٥). ڕێژەیەکی کەمێک جیاوازی ھەبوو لە ئاڵای پێشووی ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانیا. لەپاڵ ئەم ئاڵایەدا، فەرمان درا ئاڵای سواستیکای پارتی نازی بشەکێندرێتەوە.
3:5 ئاڵای نیشتمانی، ئاڵای دەریایی و نیشانەی دەریاییی ئەڵمانیای نازی (١٩٣٥–١٩٤٥). وەشانێکی تری دیسک-ناوەڕاست ئاڵای پارتی نازی بوو (١٩٢٠–١٩٤٥) و بە ھاوبەشی لەگەڵ ئاڵای نیشتمانیی سێڕەنگ (١٩٣٣–١٩٣٥) دەشەکایەوە.
ئاڵای جەنگی ئەڵمانیای نازی کە لە ١٩٣٣دا پەسەند کرا و لە ١٩٣٥دا ھەڵوەشایەوە.
ئاڵای جەنگی ئەڵمانیای نازی کە لە ١٩٣٥دا پەسەند کرا، لەگەڵ ھەندێک گۆڕانکاریی بچووک لە ١٩٣٨دا، کە لە لایەن سوپا و ھێزی دەریایییەوە تا ساڵی ١٩٤٥ بەکار ھات.

دوای ئەوەی ئادۆڵف ھیتلەر لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ١٩٣٣دا بوو بە ڕابەر، ئاڵای ڕەش-سوور-زێڕین قەدەغە کرا؛ بڕیارێکی ١٢ی ئادار دوو ئاڵای یاساییی جێگیر کرد: ئاڵای نیشتمانیی سێڕەنگی ئیمپراتۆریی ڕەش-سپی-سوور کە دووبارە ناسێنرایەوە و ئاڵای پارتی نازی.[٣٥][٣٦]

لە ١٥ی ئەیلوولی ١٩٣٥دا، ساڵێک دوای کۆچی دواییی سەرۆکی ڕایخ پاول ڤۆن ھیندێنبێرگ و بەرزبوونەوەی ھیتلەر بۆ پێگەی «فووھرەر»، ڕێکخستنی ئاڵای دووانە کۆتایی پێ ھات، بە بەکارھێنانی تایبەتی ئاڵای نازی وەک ئاڵای نیشتمانیی ئەڵمانیا. یەکێک لە ھۆکارەکان ڕەنگە ڕووداوی «برێمێن»ی ٢٦ی تەممووزی ١٩٣٥ بووبێت، کە تێیدا گرووپێک لە خۆپیشاندەران لە شاری نیویۆرک چوونە سەر کەشتیی «برێمێن»، ئاڵای پارتی نازییان لە دارە ئاڵاکە دڕاند، و فڕێیان دایە ناو رووباری ھەدسن. کاتێک باڵیۆزی ئەڵمانیا ناڕەزایەتیی دەربڕی، بەرپرسانی ویلایەتە یەکگرتووەکان وەڵامیان دایەوە کە زیان بە ئاڵای نیشتمانیی ئەڵمانیا نەگەیشتووە، بەڵکوو تەنھا زیان بە ھێمایەکی پارتی ڕامیاری گەیشتووە.[٣٧] یاسای نوێی ئاڵا[٣٨] لە گردبوونەوەی ساڵانەی پارتەکە لە نورێمبێرگ ڕاگەیەندرا،[٣٩] کە تێیدا ھێرمان گۆرینگ بانگەشەی ئەوەی کرد ئاڵا کۆنەکەی ڕەش-سپی-سوور، لەکاتێکدا ڕێزی لێ دەگیرێت، ھێمای سەردەمێکی ڕابردووە و لەژێر مەترسیی بەکارھێنانە لە لایەن «کۆنەپەرستەکانەوە».[٤٠]

دیزاینی ئاڵای نازی لە لایەن ھیتلەرەوە وەک ئاڵای پارتەکە لە ناوەڕاستی ساڵانی ١٩٢٠دا ناسێنرا، نزیکەی ساڵێک پێش ئەوەی ببێتە ڕابەری پارتە ڕامیارییەکەی: ئاڵایەک بە پاشبنەمایەکی سوور، دیسکێکی سپی و سواستیکایەکی ڕەش لە ناوەڕاستدا. لە «خەباتی من»دا، ھیتلەر ئەو پرۆسەیەی ڕوون کردەوە کە تێیدا دیزاینی ئاڵای نازی دروست کراوە: پێویست بوو ھەمان ئەو ڕەنگانە بەکار بھێنرێن کە ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانیا بەکاری دەھێنان، چونکە بە بۆچوونی ھیتلەر ئەوان «ڕەنگە ڕێزلێگیراوەکان بوون کە گوزارشت لە ڕێزگرتنی ئێمە بۆ ڕابردووی پڕ شکۆ دەکەن و کاتێک زۆر شەرەفیان بۆ نەتەوەی ئەڵمانیا ھێنابووە دی.» گرینگترین داواکاری ئەوە بوو کە «ئاڵا نوێیەکە... دەبێت وەک پۆستەرێکی گەورە کاریگەر بێت» چونکە «لە سەدان ھەزار حاڵەتدا نیشانەیەکی بەڕاستی سەرنجڕاکێش ڕەنگە ببێتە یەکەم ھۆکاری بێدارکردنەوەی ئارەزوو بۆ بزووتنەوەیەک.» پڕۆپاگەندەی نازی ھێماکانی ئاڵاکەی ڕوون کردەوە: ڕەنگی سوور بۆ لایەنی کۆمەڵایەتی بوو، سپی بۆ بیری نەتەوەییی بزووتنەوەکە، و سواستیکا بۆ سەرکەوتنی مرۆڤایەتیی ئاریایی بوو.[٤١]

وەشانێکی دیسک-لابراوی ئاڵای سواستیکا وەک ئاڵای دەریاییی شارستانی لەسەر کەشتییە شارستانییە تۆمارکراوەکانی ئەڵمانیا بەکار دەھێنرا و وەک نیشانەی دەریایی لەسەر کەشتییە جەنگییەکانی کریگسمارین (ناوی ھێزی دەریاییی ئەڵمانیا، ١٩٣٣–١٩٤٥) بەکار دەھێنرا.[٤٢] ئەو ئاڵایانەی لەسەر دەریا بەکار دەھێنران وێنەیەکی تێپەڕبوویان ھەبوو، بۆیە لایەکەی تری سواستیکایەکی «ڕوو لە چەپ»ی ھەبوو؛ ئاڵای نیشتمانی لە ھەردوو لایەوە ڕوو لە ڕاست بوو.[٤٣]

لە ساڵی ١٩٣٣ تا لانی کەم ساڵی ١٩٣٨، نازییەکان ھەندێک جار ئاڵاکانی سواستیکایان «پیرۆز» دەکرد بە دەستلێدانیان لەگەڵ بلوتفلاگە (ئاڵای خوێن)، ئەو ئاڵایەی سواستیکا کە لە لایەن نیمچەسەربازییەکانی نازی لە کاتی کودەتای ھۆڵی بیرەی سەرنەکەوتوودا لە ساڵی ١٩٢٣دا بەکار ھاتبوو. ئەم ڕێوڕەسمە لە ھەموو گردبوونەوەی نورێمبێرگێکدا ئەنجام دەدرا. دیار نییە ئایا ئەم نەریتە دوای دوایین گردبوونەوەی نورێمبێرگ لە ساڵی ١٩٣٨دا بەردەوام بووە یان نا.

لە کۆتاییی جەنگی جیھانیی دووەمدا، یەکەم یاسا کە لە لایەن ئەنجومەنی کۆنتڕۆڵی ھاوپەیمانانەوە دەرکرا، ھەموو ھێماکانی نازی ھەڵوەشاندەوە و ھەموو یاسا پەیوەندیدارەکانی پووچەڵ کردەوە.[٤٤] خاوەندارێتیی ئاڵاکانی سواستیکا لەو کاتەوە لە چەندین وڵاتدا قەدەغە کراوە، لەگەڵ ھێنانیان بۆ ناوەوە یان نیشاندانیان کە بە تایبەتی لە ئەڵمانیا قەدەغەیە.

دوای جەنگی جیھانیی دووەم (١٩٤٥–١٩٤٩)

[دەستکاری]

دوای شکستی ئەڵمانیا لە جەنگی جیھانیی دووەمدا، وڵاتەکە خرایە ژێر کارگێڕیی ھاوپەیمانان. ئەگەرچی نە حکوومەتێکی نیشتمانیی ئەڵمانی و نە ئاڵایەکی ئەڵمانی ھەبوو، بەڵام کەشتییە ئەڵمانییەکان بەپێی یاسای نێودەوڵەتی ناچار بوون جۆرێک لە ئاڵای دەریاییی نیشتمانییان ھەبێت. وەک ئاڵایەکی دەریاییی شارستانیی کاتیی ئەڵمانیا، ئەنجومەنەکە ئاڵای نێودەوڵەتیی نیشانەی چارلییان دەستنیشان کرد کە نوێنەرایەتیی پیتی سی دەکات و بە دووچکە کۆتایی دێت، و بە پێنێنتی سی (سی-دۆپێلشتاندەر) ناسراوە. ئەنجومەنەکە بڕیاری دا کە «نابێت ھیچ ڕێوڕەسمێک بۆ ئەم ئاڵایە بکرێت و نابێت وەک سڵاو بۆ کەشتییە جەنگییەکان یان کەشتییە بازرگانییەکانی ھەر نەتەوەیەک دابگیرێت».[٤٥] بە ھەمان شێوە، ئاڵای دەریاییی شارستانیی ژاپۆن کە ڕاستەوخۆ دوای جەنگی جیھانیی دووەم بەکار ھات، پێنێنتی نیشانە بوو بۆ پیتی ئی کە بە دووچکە کۆتایی دەھات، و ئاڵای دەریاییی شارستانیی ڕیوکیوو پێنێنتی نیشانەی پیتی دی بوو کە دووچکەی پێوە بوو.

2:3 پێنێنتی سی (١٩٤٦–١٩٤٩)

لە ڕۆژاوای ھێڵی ئۆدەر-نایسە، ویلایەتە ئەڵمانییەکان بەپێی ناوچەکانی داگیرکاری دووبارە ڕێکخرانەوە، و حکوومەتە نوێیەکانی ویلایەتەکان دامەزران. لە ناو ناوچەی ئەمریکیدا، نیوەی باکووری ویلایەتە کۆنەکانی ڤویرتێمبێرگ و بادن تێکەڵ کران بۆ پێکھێنانی ڤویرتێمبێرگ-بادن لە ساڵی ١٩٤٦دا. وەک ئاڵای خۆی، ڤویرتێمبێرگ-بادن ئاڵای سێڕەنگی ڕەش-سوور-زێڕینی پەسەند کرد.[٤٦] ھەڵبژاردنی ئەم ڕەنگانە لەسەر بنەمای بەکارھێنانی مێژوویی سێڕەنگەکە نەبوو، بەڵکوو تەنھا زیادکردنی زێڕین بوو بۆ ڕەنگەکانی سوور و ڕەشی ڤویرتێمبێرگ.[٤٧] بە ڕێکەوت، ڕەنگەکانی بادن سوور و زەرد بوون، بۆیە دەکرا ھەڵبژاردنی ڕەنگەکە بە تێکەڵەیەک لە ھەردوو ئاڵاکە تێبگەیت. لە ساڵی ١٩٥٢دا، ڤویرتێمبێرگ-بادن بوو بە بەشێک لە ویلایەتی مۆدێرنی ئەڵمانیای بادن-ڤویرتێمبێرگ، کە ئاڵاکەی ڕەش و زێڕینە.

دوو ویلایەتی تری کە دوای جەنگ دروست کران، ڕاینلاند-پالاتینات (ناوچەی فەڕەنسی) و ساکسۆنی خواروو (ناوچەی بەریتانی)، بڕیاریان دا ئاڵای سێڕەنگی ڕەش-سوور-زێڕین وەک ئاڵای خۆیان بەکار بھێنن، کە نیشانی ویلایەتەکەیان پێوە بوو.[٤٨][٤٩] ئەم دوو ویلایەتە لە بەشەکانی ویلایەتەکانی تر پێکھاتبوون، و ھیچ تێکەڵەیەکی ڕەنگ لەم ویلایەتانەی پێشوو وەک ئاڵایەکی نوێی ویلایەت پەسەند نەکرا. ئەمە بووە ھۆی بەکارھێنانی ڕەش-سوور-زێڕین بە دوو ھۆکار: ڕەنگەکان بە تایبەتی پەیوەندییان بە ھیچ کام لە ویلایەتەکانی پێشوو نەبوو، و بەکارھێنانی ئاڵا کۆنەکەی کۆماری ڤایمار بە مەبەستی بوون بە ھێمایەک بۆ دیموکراسییە نوێیەکە بوو.[٥٠][٥١]

ئەڵمانیای دابەشکراو (١٩٤٩–١٩٩٠)

[دەستکاری]
3:5 ئاڵای ئەڵمانیای ڕۆژاوا و ئەڵمانیا دوای یەکگرتنەوە (١٩٤٩–ئێستا)، ھەروەھا ئاڵای ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات (١٩٤٩–٥٩)

لەگەڵ تێکچوونی پەیوەندییەکانی نێوان یەکێتیی سۆڤیەت و ویلایەتە یەکگرتووەکان، سێ ھاوپەیمانە ڕۆژاوایییەکە لە ئاداری ١٩٤٨دا کۆبوونەوە بۆ تێکەڵکردنی ناوچەکانی داگیرکارییان و ڕێگەدان بە پێکھێنانی ئەوەی بوو بە کۆماری فیدراڵیی ئەڵمانیا، کە بە شێوەیەکی باو بە ئەڵمانیای ڕۆژاوا ناسراوە. لەم نێوەندەدا، ناوچەی سۆڤیەتی ڕۆژھەڵات بوو بە کۆماری دیموکراتی ئەڵمانیا، کە بە شێوەیەکی باو بە ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات ناسراوە.

لە کاتی ئامادەکردنی دەستوورە نوێیەکەی ئەڵمانیای ڕۆژاوا، گفتوگۆکان سەبارەت بە ھێما نیشتمانییەکانی لە ئابی ١٩٤٨دا لە کاتی کۆبوونەوەیەک لە ھێرێنچیێمزی بەڕێوە چوون. ئەگەرچی ناڕەزایەتی ھەبوو بەرامبەر دروستکردنی ئاڵایەکی نیشتمانی پێش یەکگرتنەوە لەگەڵ ڕۆژھەڵات، بەڵام بڕیار درا بەردەوام بن. ئەم بڕیارە لە بنەڕەتدا بەھۆی ئەو دەستوورە پێشنیارکراوە بوو لە لایەن ئێس-ئی-دیی ڕۆژھەڵات لە تشرینی دووەمی ١٩٤٦دا،[٥٢] کە تێیدا ڕەش-سوور-زێڕین وەک ڕەنگەکان بۆ کۆمارێکی داھاتووی ئەڵمانیا پێشنیار کرابوون.[٥٣]

دیزاینە پێشنیارکراوەکان

[دەستکاری]
ئاڵای لای چەپ جۆرێکی دیزاینی «بەرگری»ی یۆسێف ڤیرمەرە (١٩٤٤)، کە لە لایەن برایەکەیەوە، ئێرنست، دروست کراوە. ئاڵای لای ڕاست لە لایەن پارتە پارێزگارەکانەوە وەک ئاڵایەک بۆ ئەڵمانیای ڕۆژاوا پێشنیار کرابوو (١٩٤٨).
3:5 ئاڵای ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات (١٩٥٩–٩٠)
3:5 دوای یەکگرتنەوەی ئەڵمانیا و ڕووخانی دیواری بەرلین، زۆرێک لە ئەڵمانییەکان نیشانەکەی ئەڵمانیای ڕۆژھەڵاتیان لێ کردەوە.
ئاڵای تیمی یەکگرتووی ئەڵمانیا، ھەروەک لە ئۆڵۆمپیادەکانی ١٩٥٦ تا ١٩٦٤ بەکار ھاتووە

لەکاتێکدا پێشنیاری تر بۆ ئاڵا نوێیەکەی ئەڵمانیای ڕۆژاوا ھەبوون،[٥٤] ھەڵبژاردنی کۆتایی لە نێوان دوو دیزایندا بوو، کە ھەردووکیان ڕەش-سوور-زێڕینیان بەکار دەھێنا. سۆشیال دیموکراتەکان پێشنیاری دووبارە ناساندنەوەی ئاڵا کۆنەکەی ڤایماریان کرد، لەکاتێکدا پارتە پارێزگارەکانی وەک سی-دی-یوو/سی-ئێس-یوو و پارتی ئەڵمانیا پێشنیارێکی ئێرنست ڤیرمەریان کرد، کە ئەندامی ئەنجومەنی پەرلەمانی و ڕاوێژکاری داھاتووی سەرۆک وەزیران کۆنراد ئادێناور بوو. ڤیرمەر پێشنیاری وەشانێکی ئاڵای «بەرگری»ی ساڵی ١٩٤٤ی کرد (بە بەکارھێنانی شێوازی ڕەش-سوور-زێڕین لە شێوەی خاچی نۆردیک) کە لە لایەن برایەکەی و ھاوپەیمانی ٢٠ی تەممووز یۆسێفەوە دیزاین کرابوو.[٥٥] لە کۆتاییدا سێڕەنگەکە ھەڵبژێردرا، بە زۆری بۆ نیشاندانی بەردەوامیی نێوان کۆماری ڤایمار و ئەم دەوڵەتە نوێیەی ئەڵمانیا. لەگەڵ دەرکردنی دەستووری ئەڵمانیا (ڕۆژاوا) لە ٢٣ی ئایاری ١٩٤٩دا، سێڕەنگی ڕەش-سوور-زێڕین وەک ئاڵای کۆماری فیدراڵیی ئەڵمانیا دووبارە پەسەند کرایەوە.[٤]

لە ساڵی ١٩٥٥دا، دانیشتووانی ناوچەی پارێزگاریی سار کە لەژێر کارگێڕیی فەڕەنسادا بوو، دەنگیان دا بۆ چوونە پاڵ ئەڵمانیای ڕۆژاوا.[٥٦] لەو کاتەوەی لە ساڵی ١٩٤٧دا وەک ناوچەیەکی پارێزراوی جیاوازی فەڕەنسا دامەزرا، سار خاوەنی خاچێکی نۆردیکی سپی لەسەر پاشبنەمایەکی شین و سوور بوو وەک ئاڵای خۆی.[٥٧] بۆ نیشاندانی پابەندیی سار بۆ بوون بە بەشێک لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا، ئاڵایەکی نوێ لە ٩ی تەممووزی ١٩٥٦دا ھەڵبژێردرا: سێڕەنگی ڕەش-سوور-زێڕین کە نیشانی دەوڵەتی نوێی پێوە بوو، کە ئەویش لەم ڕۆژەدا پێشنیار کرا.[٥٨] ئەم ئاڵایە لە ١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٧دا کەوتە بواری جێبەجێکردنەوە، لەگەڵ دامەزراندنی سارلاند وەک ویلایەتێکی ئەڵمانیای ڕۆژاوا.

لۆگۆی لیژنەی نیشتمانی بۆ ئەڵمانیایەکی ئازاد ڕایخسفلاگە (ئاڵای ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانیا)ی بەکار ھێنا

لەکاتێکدا بەکارھێنانی ڕەش-سوور-زێڕین لە ناوچەی سۆڤیەت لە ساڵی ١٩٤٦دا پێشنیار کرابوو، دووەم کۆنگرەی گەل لە ساڵی ١٩٤٨دا بڕیاری دا ئاڵا سێڕەنگی کۆنەکەی ڕەش-سپی-سوور وەک ئاڵای نیشتمانی بۆ ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات پەسەند بکات. ئەم ھەڵبژاردنە لەسەر بنەمای بەکارھێنانی ئەم ڕەنگانە بوو لە لایەن لیژنەی نیشتمانی بۆ ئەڵمانیایەکی ئازاد،[٥٤] کە ڕێکخراوێکی ئەڵمانیی دژە نازی بوو و لە یەکێتیی سۆڤیەت لە دوو ساڵی کۆتاییی جەنگدا کاری دەکرد. لە ساڵی ١٩٤٩دا، دوای پێشنیارێکی فریدریک ئێبێرتی کوڕ، سێڕەنگی ڕەش-سوور-زێڕین لەبری ئەوە وەک ئاڵای کۆماری دیموکراتی ئەڵمانیا لە کاتی پێکھێنانی ئەم دەوڵەتە لە ٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٩دا ھەڵبژێردرا.[٥٩] لە ١٩٤٩ تا ١٩٥٩، ئاڵاکانی ھەردوو ئەڵمانیای ڕۆژاوا و ڕۆژھەڵات وەک یەک بوون. لە ١ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٩دا، حکوومەتی ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات ئاڵاکەی گۆڕی بە زیادکردنی نیشانی دەوڵەتییەکەی.[٦٠] لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا، ئەم گۆڕانکارییانە وەک ھەوڵێکی مەبەستدار بۆ دابەشکردنی دوو ئەڵمانیاکە بینرا. نیشاندانی ئەم ئاڵایە لە ئەڵمانیای ڕۆژاوا و بەرلینی ڕۆژاوا—کە تێیدا بە شپاڵتێرفلاگە (ئاڵای دابەشکەر) ناسرا—وەک پێشێلکردنی دەستوور بینرا و دوواتر تا کۆتاییی ساڵانی ١٩٦٠ قەدەغە کرا.

لە ١٩٥٦ تا ١٩٦٤، ئەڵمانیای ڕۆژاوا و ڕۆژھەڵات وەک یەک تیم لە ئۆڵۆمپیادی زستانە و ھاوینەدا بەشدارییان کرد، کە بە تیمی یەکگرتووی ئەڵمانیا ناسراو بوو. دوای ئەوەی ئاڵای نیشتمانیی ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات لە ساڵی ١٩٥٩دا گۆڕدرا، ھیچ کام لە وڵاتەکان ئاڵای ئەویتری پەسەند نەکرد. وەک سازشێک، ئاڵایەکی نوێ لە لایەن تیمی یەکگرتووی ئەڵمانیاوە لە ساڵی ١٩٦٠ تا ١٩٦٤ بەکار ھات، کە سێڕەنگی ڕەش-سوور-زێڕینی لەخۆدەگرت کە نیشانەی ئەڵقەکانی ئۆڵۆمپیادی سپی لە ناو ھێڵە سوورەکەدا پێوە بوو. لە ساڵی ١٩٦٨دا تیمەکانی ھەردوو دەوڵەتە ئەڵمانییەکە بە جیا چوونە ژوورەوە، بەڵام ھەردووکیان ھەمان ئاڵای ئۆڵۆمپیادی ئەڵمانیایان بەکار ھێنا. لە ١٩٧٢ تا ١٩٨٨، تیمە جیاوازەکانی ئەڵمانیای ڕۆژاوا و ڕۆژھەڵات ئاڵا نیشتمانییە جیاوازەکانی خۆیان بەکار ھێنا.

١٩٩٠–ئێستا

[دەستکاری]
ئاڵای ئەڵمانیای یەکگرتوو کە لە نیوەشەوی ٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٠دا لە بەردەم تەلاری ڕایخستاگ بەرز کرایەوە

دوای ڕووخانی دیواری بەرلین لە تشرینی دووەمی ١٩٨٩دا، زۆرێک لە ئەڵمانییەکانی ڕۆژھەڵات نیشانی دەوڵەتییان لە ئاڵاکانیان کردەوە بۆ ئەوەی ئاماژە بە سێڕەنگی سادەی ڕەش-سوور-زێڕین وەک ھێمای ئەڵمانیایەکی یەکگرتوو بکەن.[٦١] کرداری بەربڵاوی لێکردنەوەی نیشانی دەوڵەتی لە ئاڵای ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات ئاماژە بوو بۆ سێڕەنگی سادەی ڕەش-سوور-زێڕین وەک ھێمایەک بۆ ئەڵمانیایەکی یەکگرتوو و دیموکراس. لە کۆتاییدا، لە ٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٠دا، کاتێک ناوچەی کۆماری دیموکراتی ئەڵمانیا خرایە ناو کۆماری فیدراڵیی ئەڵمانیاوە، سێڕەنگی ڕەش-سوور-زێڕین بوو بە ئاڵای ئەڵمانیایەکی یەکگرتوو. لە ساڵی ١٩٩٨دا، دەزگای فیدراڵ بۆ لێکۆڵینەوە لە دیکتاتۆریی ئێس-ئی-دی پێکھێنرا. ئەرکی ئەم ڕێکخراوە، کە ڕاستەوخۆ بەرپرسە لە بەردەم حکوومەتی فیدراڵدا، لێکۆڵینەوەیە لە دەرەنجامەکانی ڕژێمی پێشووی ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات. وەک لۆگۆی خۆی، دەزگاکە ئاڵایەکی ئەڵمانیای ڕۆژھەڵاتی بەکار ھێنا کە نیشانی دەوڵەتیی کۆمۆنیستی لێ بڕدرابوو.[٦٢]

شاندی ئاڵای بوندێسفێھەر ٢٠٠٨

سێڕەنگە کۆنەکەی ڕەش-سپی-سووری ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانیا ھێشتا لە لایەن پاشایەتیخوازەکان و ئەو ئەندامانەی خانەدانی شاھانەی ئەڵمانیا بەکار دێت کە تامەزرۆی دووبارە ناساندنەوەی ئاشتییانەی پاشایەتییەکی دیموکراسیی ئەڵمانیان.[٦٣] بەڵام ئەم بەکارھێنانەی ئاڵا کۆنەکە بە تەواوی لەژێر سێبەری بەکارھێنانی بەربڵاوی لە لایەن ڕاستڕەوە توندڕەوەکانەوە ماوەتەوە؛ لەبەر ئەوەی قەدەغەکردنی ئاماژەپێکراو لەسەر ھەموو ھێماناسیی نازی (بۆ نموونە سواستیکا)، نیشانەی دووانی سیگی شووتزشتافێڵ (ئێس-ئێس) و ھتد) ھێشتا لە ناو ئەڵمانیای ئەمڕۆدا کاری پێ دەکرێت، ڕاستڕەوە توندڕەوەکان ناچار بوون دەستبەرداری ھەر ئاڵایەکی نازی ببن و لەبری ئەوە ئاڵا ئیمپراتۆرییە کۆنەکە بەکار بھێنن، کە نازییەکان خۆیان لە ساڵی ١٩٣٥دا قەدەغەیان کردبوو.[٣٨]

ھاندەرانی تۆپی پێی ئەڵمانیا لە کاتی یارییەکدا دژی ئیکوادۆر لە مۆندیالی ٢٠٠٦. ھەندێک لە ئاڵاکانی لێرەدا دەبینرێن نیشانی دەوڵەتیی فیدراڵیان پێوەیە بەڵام نابێت لەگەڵ بوندێسدینستفلاگە تێکەڵ بکرێن، کە بوندێسشیڵد نیشان دەدات و تەنھا دەکرێت لە لایەن دەسەڵاتە حکوومییەکانەوە بەکار بھێنرێت.

لە ئەڵمانیا، بەکارھێنانی ئاڵا و ھێما نیشتمانییەکانی تر بۆ زۆربەی کات لە دوای جەنگی جیھانیی دووەمەوە کەم بووەتەوە – وەک کاردانەوەیەک دژی بەکارھێنانی بەربڵاوی ئاڵاکان لە لایەن پارتی نازی و دژی جۆش و خرۆشی نەتەوەیی بە گشتی.[٦٤] لە کاتی مۆندیالی ٢٠٠٦دا، کە لە ئەڵمانیا بەڕێوە چوو و تێیدا تیمی نیشتمانیی ئەڵمانیا گەیشتە قۆناغەکانی کۆتایی (کاتێک لە قۆناغی پێش کۆتاییدا لە لایەن براوەی کۆتایی ئیتاڵیاوە کرایە دەرەوە)، بەکارھێنانی گشتیی ئاڵای نیشتمانی بە شێوەیەکی بەرچاو زیادی کرد.[٦٥] ئەم تەقینەوەیە لە دەرکەوتنی ئاڵاکەدا لە ژیانی ڕۆژانەدا سەرەتا لە لایەن زۆرێک لە ئەڵمانییەکانەوە بە تێکەڵەیەک لە سەرسوڕمان و دڵەڕاوکێ پێشوازیی لێ کرا.[٦٦] ئەو ترسەی کە چەندین دەیەی خایاندبوو کە شەکاندنەوەی ئاڵای ئەڵمانیا و شانازیی نەتەوەیی بە شێوەیەکی دانەبڕاو بە ڕابردووی نازییەوە بەستراوەتەوە، لە کۆتاییی پاڵەوانێتییەکەدا لە لایەن ئەڵمانییەکان و نایائەڵمانییەکانەوە وەک یەک ڕەت کرایەوە.[٦٧] لەبەر ئەوەی زۆرێک لە ئەڵمانییەکان نیشاندانی ئاڵاکەیان وەک بەشێک لە پاڵپشتی بۆ تیمی خۆیان لە پاڵەوانێتییەکەدا دەبینی، زۆربەی ئاڵاکان دوای کۆتاییی پاڵەوانێتییەکە ون بوون، ھەندێک جار بەھۆی بڕیارە کارگێڕییەکانەوە.[٦٨]

تا کاتی سەرکەوتنی ئەڵمانیا لە مۆندیالدا لە ساڵی ٢٠١٤، بەکارھێنانی ئاڵای ئەڵمانیا بە شێوەیەکی پچڕپچڕ زیادی کردووە.[٦٩] لە سەردەمی دوواتردا نیشاندانی ڕەنگەکانی ئاڵای ئەڵمانیا، تەنانەت لە دەرەوەی یاریگاکانیش، بە شێوەیەکی ڕێکوپێک تەنھا بۆ ماوەی چالاکییە وەرزشییە گەورەکان سنووردار بوو.

بەڵام، لەگەڵ بەرزبوونەوەی ڕەوتە نەتەوەیییەکانی ئەڵمانیا (پێگیدا، ئا-ئێف-دی، ھتد) و نیشاندانی ئاڵای ئەڵمانیا لە لایەن ئەوانەوە وەک ھێمای نەتەوەییبوونیان، ئاڵاکە دووبارە بە شێوەیەکی بەرفراوانتر بڵاو بووەوە بەڵام تا ڕادەیەک لە ژیانی ڕۆژانەدا بە جێگەی مشتومڕ مایەوە.[٦٩] کۆمەڵگەی سەرەکی ھێشتا دوودڵە لە بەکارھێنانی ڕەنگەکان.[٧٠]

بەستەرە دەرەکییەکان

[دەستکاری]

سەرچاوەکان

[دەستکاری]
  1. ↑ «Anordnung über die deutschen Flaggen» [Order concerning the German flags] (PDF) (بە ئەڵمانی). ١٣ی تشرینی دووەمی ١٩٩٦. لە ٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە (PDF). لە ١٤ی شوباتی ٢٠١٢ ھێنراوە. Die Bundesflagge besteht aus drei gleich breiten Querstreifen, oben schwarz, in der Mitte rot, unten goldfarben [The federal flag consists of three horizontal stripes of equal breadth, black at the top, red in the middle, and gold-coloured at the bottom.]
  2. ↑ «Zur Auflösung der Jenaer Burschenschaft / Wir hatten gebauet ein stattliches Haus free midi mp3 download Strand Hotel Sechelt bed breakfast». ingeb.org. لە ٢٨ی نیسانی ٢٠١٧ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٦ ھێنراوە.
  3. ↑ Tourists، The German (٢٥ی ئابی ٢٠١١). «The Flag of Germany». Germany Tourism and Travel by Everything about Germany. لە ڕەسەنەکە لە ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٠ ئەرشیڤ کراوە.
  4. 1 2 3 Basic Law for the Federal Republic of Germany (23 May 1949). German version 16 November 2019 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە. and English version (December 2000) (PDF). See Article 22. Retrieved on 24 February 2008. 27 February 2008 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە.
  5. 1 2 Federal Government of Germany (٧ی تەممووزی ١٩٥٠). «Anordnung über die deutschen Flaggen» [Arrangement of the German Flag]. documentArchiv.de (بە ئەڵمانی). لە ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٩ی ئابی ٢٠٠٧ ھێنراوە.
  6. ↑ Federal Government of Germany (٢٤ی ئایاری ١٩٦٨). «§ 124 OWiG: Benutzen von Wappen oder Dienstflaggen» [Administrative Offences Act § 124: Use of crest or official flags] (بە ئەڵمانی). لە ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی شوباتی ٢٠٠٨ ھێنراوە.
  7. ↑ Federal Government of Germany (١٣ی تشرینی دووەمی ١٩٩٦). «Anordnung über die deutschen Flaggen» [Arrangement of the German Flag]. Gesetze im Internet (بە ئەڵمانی). لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٠ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٦ی شوباتی ٢٠٠٨ ھێنراوە.
  8. ↑ «Flag hoisting formats and terminology (Germany, Austria, and adjacent countries)». Flags of the World. ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠١. لە ٩ی شوباتی ٢٠٠٨ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی شوباتی ٢٠٠٨ ھێنراوە.
  9. ↑ «Kinds of flags». لە ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ ھێنراوە.
  10. ↑ Federal Government of Germany (٢٥ی ئایاری ١٩٥٦). «Anordnung des Bundespräsidenten über die Dienstflagge der Seestreitkräfte der Bundeswehr». Gesetze im Internet (بە ئەڵمانی). لە ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٠ی شوباتی ٢٠٠٨ ھێنراوە.
  11. 1 2 Government of the German Reich (١١ی نیسانی ١٩٢١). «Verordnung über die deutschen Flaggen» [Regulation on the German Flags]. documentArchiv.de (بە ئەڵمانی). لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٩ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٩ی ئابی ٢٠٠٧ ھێنراوە.
  12. ↑ «Colors of the Flag (Germany)». Flags of the World. ٥ی ئابی ١٩٩٨. لە ٢٨ی شوباتی ٢٠٠٨ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی شوباتی ٢٠٠٨ ھێنراوە.
  13. ↑ «Historical Use of the Current Flag». Flags of the World. لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ ھێنراوە.
  14. ↑ Federal Government of Germany (١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧). «Primärfarben». Corporate Design Documentation (بە ئەڵمانی). لە ڕەسەنەکە لە ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٧ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٦ی شوباتی ٢٠٠٨ ھێنراوە.
  15. ↑ «Styleguide der Bundesregierung». Bundesregierung. لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
  16. ↑ Dreyhaupt، Rüdiger F. (٢٠٠٠). «Flags of the Weimar Republic». Der Flaggenkurier (بە ئەڵمانی). ١١: ٣–١٧.
  17. 1 2 (ئەڵمانی) Federal Court of Justice of Germany (16 November 1959). 3 StR 45/59.
  18. ↑ Rabbow، Arnold (١٩٦٨). «Schwarz–Rot–Gold oder Schwarz–Rot–Gelb?». Neue Heraldische Mitteilungen / Kleeblatt-Jahrbuch (بە ئەڵمانی). ٦+٧. Hanover: ٣٠–٣٢.
  19. 1 2 Federal Government of Germany (٢٢ی ئازاری ٢٠٠٥). «Beflaggungserlass der Bundesregierung» (بە ئەڵمانی). لە ڕەسەنەکە لە ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧ ئەرشیڤ کراوە. لە ١١ی ئازاری ٢٠١٥ ھێنراوە.
  20. ↑ «Flag Protocol (Germany)». Flags of the World. ٦ی شوباتی ٢٠٠٢. لە ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٦ی شوباتی ٢٠٠٨ ھێنراوە.
  21. 1 2 «Holy Roman Empire». Flags of the World. لە ٤ی حوزەیرانی ٢٠١٠ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٦ی شوباتی ٢٠٠٨ ھێنراوە.
  22. ↑ «Unidentified 'Rhine Republic' Flag 1806 (Germany)». Flags of the World. لە ١٦ی ئازاری ٢٠٠٨ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٦ی شوباتی ٢٠٠٨ ھێنراوە.
  23. 1 2 3 4 Rabbow، Arnold (٢٠٠٧). «Schwarz-Rot-Gold: Einheit in Freiheit» [Black-Red-Gold. Unity in Freedom]. Der Flaggenkurier [The Flag Courier] (بە ئەڵمانی). ٢٥: ٤١–٤٥.
  24. ↑ (ئەڵمانی) Scheidler, Karl Hermann (5 August 1865) Illustrierte Zeitung, Leipzig, 98.
  25. 1 2 «German Confederation». Flags of the World. لە ٢ی ئازاری ٢٠٠٨ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢ی ئازاری ٢٠٠٨ ھێنراوە.
  26. ↑ Heinrich von Treitschke, History of Germany in the Nineteenth Century, English translation 1917. Volume 3, p. 51.
  27. ↑ Heinrich Treitschke, History of Germany in the Nineteenth Century, English translation 1917. Volume 3 Appendixes, p. 603.
  28. ↑ «Austria: The Age of Metternich». Encyclopædia Britannica Online. 2008. لە 28 March 2006 لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە 5 March 2008 ھێنراوە. {{cite encyclopedia}}: نرخەکانی ڕێکەوت بپشکنە لە: |access-date= و |archive-date= (یارمەتی)
  29. ↑ «The Hambach Festival». Official website of Hambach Castle. ٢٠٠٧. لە ڕەسەنەکە لە ١٩ی ئابی ٢٠٠٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی شوباتی ٢٠٠٨ ھێنراوە.
  30. ↑ Frankfurt Parliament (١٢ی تشرینی دووەمی ١٨٤٨). «Gesetz betreffend die Einführung einer deutschen Kriegs- und Handelsflagge» [Act concerning the introduction of a German navy and merchant flag]. documentArchiv.de (بە ئەڵمانی). لە ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٩ی ئابی ٢٠٠٧ ھێنراوە.
  31. ↑ «Constitution of the North German Confederation». documentArchiv.de (بە ئەڵمانی). ٢٧ی حوزەیرانی ١٨٦٧. لە ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی شوباتی ٢٠٠٨ ھێنراوە. See Article 55.
  32. ↑ «Constitution of the German Empire». documentArchiv.de (بە ئەڵمانی). ١٦ی نیسانی ١٨٧١. لە ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی شوباتی ٢٠٠٨ ھێنراوە. See Article 55.
  33. ↑ «Constitution of the Weimar Republic». documentArchiv.de (بە ئەڵمانی). ١١ی ئابی ١٩١٩. لە ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی شوباتی ٢٠٠٨ ھێنراوە. See Article 3.
  34. ↑ State government of Rhineland-Palatinate (٢٠٠٧). «Symbol für Freiheit, Einheit und Demokratie» [Symbol for Freedom, Unity and Democracy] (بە ئەڵمانی). لە ڕەسەنەکە لە ٢٨ی ئایاری ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨ ھێنراوە.
  35. ↑ von Hindenburg, Paul (١٢ی ئازاری ١٩٣٣). «Erlaß des Reichspräsidenten über die vorläufige Regelung der Flaggenhissung» [Decree of the President for the provisional regulation of raising flags]. documentArchiv.de (بە ئەڵمانی). لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٧ی تەممووزی ٢٠١٠ ھێنراوە.
  36. ↑ Fornax. «The German Swastika Flag 1933–1945». Historical flags of our ancestors. لە ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٧ی تەممووزی ٢٠١٠ ھێنراوە.
  37. ↑ Brian Leigh Davis: Flags & standards of the Third Reich, Macdonald & Jane's, London 1975, ISBN 0-356-04879-9.
  38. 1 2 Government of the German Reich (١٥ی ئەیلوولی ١٩٣٥). «Reichsflaggengesetz» [Reich Flag Act]. documentArchiv.de (بە ئەڵمانی). لە ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧ ھێنراوە.
  39. ↑ "Germany: Little Man, Big Doings", Time, 23 September 1935.
  40. ↑ Statement by Hermann Göring, quoted in the Völkischer Beobachter (17 September 1935) (in German).
  41. ↑ «The Life of the Fuehrer». research.calvin.edu. لە ٢٤ی شوباتی ٢٠٢١ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٢ی شوباتی ٢٠٢١ ھێنراوە.
  42. ↑ Government of the German Reich (٢٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٣٣). «Verordnung über die vorläufige Regelung der Flaggenführung auf Kauffahrteischiffen». documentArchiv.de (بە ئەڵمانی). لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧ ھێنراوە.
  43. ↑ «Historical Flags of Our Ancestors – The German Swastika Flag». loeser.us. لە ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە.
  44. ↑ Allied Control Council (٣٠ی ئابی ١٩٤٥). «Law N° 1 from the Control Council for Germany: Repealing of Nazi Laws». European Navigator. لە ١٠ی ئابی ٢٠١٧ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧ ھێنراوە.
  45. ↑ Allied Control Council (٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٤٦). «Law No. 39 of the Allied Control Commission». Flags of the World. لە ڕەسەنەکە لە ١٢ی ئازاری ٢٠٠٨ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٦ی شوباتی ٢٠٠٨ ھێنراوە. See Article 1 #3.
  46. ↑ «Constitution of Württemberg-Baden». Verfassungen der Welt. ٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٤٦. لە ٣ی ئازاری ٢٠١٦ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی شوباتی ٢٠٠٨ ھێنراوە. See Article 45 (in German).
  47. ↑ «Württemberg-Baden 1947–1952 (Germany)». Flags of the World. لە ڕەسەنەکە لە ١٢ی ئازاری ٢٠٠٨ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی شوباتی ٢٠٠٨ ھێنراوە. Contains quotation from discussion of the constitution committee.
  48. ↑ «Constitution of Rhineland-Palatinate». Verfassungen der Welt (بە ئەڵمانی). ١٨ی ئایاری ١٩٤٧. لە ڕەسەنەکە لە ١٥ی شوباتی ٢٠٠٨ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی شوباتی ٢٠٠٨ ھێنراوە.
  49. ↑ «Preliminary constitution of Lower Saxony». Verfassungen der Welt (بە ئەڵمانی). ١٣ی نیسانی ١٩٥١. لە ڕەسەنەکە لە ١١ی ئازاری ٢٠٠٨ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی شوباتی ٢٠٠٨ ھێنراوە. See Article 1 #2.
  50. ↑ «Rhineland-Palatinate (Germany)». Flags of the World. لە ١٠ی ئازاری ٢٠٠٨ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٣ی ئازاری ٢٠٠٨ ھێنراوە.
  51. ↑ «Lower Saxony (Germany)». Flags of the World. لە ١٦ی ئازاری ٢٠٠٨ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٣ی ئازاری ٢٠٠٨ ھێنراوە.
  52. ↑ Friedel، Alois (١٩٦٨). Deutsche Staatssymbole [German state symbols] (بە ئەڵمانی). Athenäum-Verlag. ژپنک ٩٧٨-٣-٧٦١٠-٥١١٥-٣.
  53. ↑ «SED-proposed constitution of the German Democratic Republic». documentArchiv.de (بە ئەڵمانی). ١٤ی تشرینی دووەمی ١٩٤٦. لە ٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی شوباتی ٢٠٠٨ ھێنراوە.
  54. 1 2 «Proposals 1944–1949 (Germany)». Flags of the World. لە ١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی شوباتی ٢٠٠٨ ھێنراوە.
  55. ↑ Rabbow، Arnold (ئایار–ئابی ١٩٨٣). «A Flag Against Hitler. The 1944 National Flag Proposal of the German Resistance Movement». Flag Bulletin. ١٠٠.
  56. ↑ «The Saar referendum». European Navigator. ٢٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٥. لە ڕەسەنەکە لە ١١ی ئازاری ٢٠٠٨ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی شوباتی ٢٠٠٨ ھێنراوە.
  57. ↑ «Constitution of the Saarland». documentArchiv.de (بە ئەڵمانی). ١٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٧. لە ٢٤ی شوباتی ٢٠٠٨ ھێنراوە. See Article 61.
  58. ↑ (ئەڵمانی) Government of the Saarland (9 July 1956) Gesetz Nr. 508 über die Flagge des Saarlandes and Gesetz Nr. 509 über das Wappen des Saarlandes.
  59. ↑ «Constitution of the German Democratic Republic». documentArchiv.de (بە ئەڵمانی). ٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٩. لە ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی شوباتی ٢٠٠٨ ھێنراوە. See Article 2.
  60. ↑ Government of the German Democratic Republic (١ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٩). «Gesetz zur Änderung des Gesetzes über das Staatswappen und die Staatsflagge der Deutschen Demokratischen Republik». documentArchiv.de (بە ئەڵمانی). لە ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی شوباتی ٢٠٠٨ ھێنراوە.
  61. ↑ Guibernau، Montserrat (٢٦ی تەممووزی ٢٠١٣). Belonging: Solidarity and Division in Modern Societies. Polity Press. لاپەڕە ٩٥. ژپنک ٩٧٨-٠٧٤٥٦٥٥٠٧٩.
  62. ↑ Information pamphlet 27 February 2012 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە. by the Foundation for the Reappraisal of the SED Dictatorship. Retrieved on 9 March 2008.
  63. ↑ Home page 4 August 2020 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە. of monarchist organisation Tradition und Leben. See German section for more detailed text. Retrieved on 24 February 2008.
  64. ↑ Sontheimer, Michael (٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٦). «Dr. Strangelove: How Germans Learned to Stop Worrying and Love the Flag». Spiegel Online. لە ١٥ی شوباتی ٢٠٠٨ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٥ی ئازاری ٢٠٠٨ ھێنراوە.
  65. ↑ Young, Marc (١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٦). «Germany flies the flag». Spiegel Online. لە ١٣ی ئازاری ٢٠٠٨ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی شوباتی ٢٠٠٨ ھێنراوە.
  66. ↑ Bernstein, Richard (١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٦). «In World Cup Surprise, Flags Fly With German Pride». The New York Times. لە ١٤ی تەممووزی ٢٠١١ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٥ی ئازاری ٢٠٠٨ ھێنراوە.
  67. ↑ Crossland, David (١٠ی تەممووزی ٢٠٠٦). «Germany's World Cup Recovery: From Humorless to Carefree in 30 Days». Spiegel Online. لە ١٦ی شوباتی ٢٠٠٨ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٥ی ئازاری ٢٠٠٨ ھێنراوە.
  68. ↑ «Nach der WM: Die Party ist aus: Flaggen müssen weg». Frankfurter Allgemeine Zeitung. ١١ی تەممووزی ٢٠٠٦. لە ٨ی ئابی ٢٠٠٨ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ ھێنراوە.
  69. 1 2 Borcholte، Andreas (١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٦). «EM-Patriotismus: Schwarz-rot-kompliziert». Spiegel Online. لە ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ ھێنراوە.
  70. ↑ Lau، Mariam (١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨). «Deutschlandfahne: Farbe bekennen». Zeit Online. لە ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ ھێنراوە.
ویکیمیدیا کامنز میدیای پەیوەندیداری بە ئاڵای ئەڵمانیا تێدایە.
وەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ئاڵای_ئەڵمانیا&oldid=1606025»