ئاڵای ئەندۆرا

ئاڵای ئەندۆرا
بەکارھێنان	ئاڵای دەوڵەت
ڕێژە	٧:١٠
بەکارھاتوو	١٨٦٦؛ ١٦٠ ساڵ لەمەوپێش (سێڕەنگە); ١٩٩٣؛ ٣٣ ساڵ لەمەوپێش (نیشانەی دەوڵەتی فەرمی)
دیزایین	سێ ڕەنگێکی ستوونی لە شین، زەرد و سوور کە نیشانەی نەتەوەیی دەوڵەت لە ناوەڕاستی ھێڵە زەردەکەدایە.
دیزایین لەلایەن	ناپلیۆنی سێیەم (بە نەریتی دەگەڕێندرێتەوە بۆی)
	چەشنی ئاڵای میرنشینی ئەندۆرا
بەکارھێنان	١٠٠١٠٠
ڕێژە	٧:١٠
بەکارھاتوو	١٨٦٦؛ ١٦٠ ساڵ لەمەوپێش
دیزایین	سێ ڕەنگێکی ستوونی لە شین، زەرد و سوور.
دیزایین لەلایەن	ناپلیۆنی سێیەم

ئاڵای نەتەوەیی ئەندۆرا (Bandera d'Andorra) پێکدێت لە سێ ڕەنگێکی ستوونی لە شین، زەرد، و سوور کە نیشانەی دەوڵەتی ئەندۆرا لە ناوەڕاستیدایە. ھێڵە زەردەکەی ناوەڕاست کەمێک پانترە لە دوو ھێڵەکەی تر بە جۆرێک کە ڕێژەی پانی ھێڵەکان ٨:٩:٨ە لەگەڵ ڕێژەی گشتیی ئاڵاکە کە ٧:١٠یە.

وەشانی مەدەنیی ئاڵاکە کە بێ نیشانەی دەوڵەتە لە ساڵی ١٨٦٦ دروست کرا. ھەرچەندە بە درێژایی سەدەی ١٩ و ٢٠ چەندین وەشانی جیاوازی نەخشەکە لەسەر بنەمای ئەمە ھەبوون، کە نیشانەی جۆراوجۆریان لەسەر بوو و ھەندێک جار لە ھێڵی ستوونییەوە دەگۆڕدران بۆ ئاسۆیی، بەڵام نەخشەکە لە ساڵی ١٩٩٣ و دوای ئەوەی ئەندۆرا پەیوەندی بە نەتەوە یەکگرتووەکانەوە کرد، ستاندارد کرا.

بنەچە و ھێماخوازی

نەخشەکە پەیوەندی بە ئاڵاکانی کەتەلۆنیا، فوا و فەڕەنساوە ھەیە،^[١] کە ئەو ناوچانەن لە ڕووی مێژووییەوە پەیوەستن بەم وڵاتە بچووکەوە. نیشانەی دەوڵەتی ئەندۆرا لە ناوەڕاستی ئاڵاکەدا ھێماخوازیی مێژوویی تێدایە بۆ قەشەی کاسۆلیکی ئورگێل، کاونتی فوا، میرنشینی کەتەلۆنیا، و ڤیسکاونتیی بیارن. دانانی نیشانەی دەوڵەتەکە وا دەکات ببێتە یەکێک لەو ٢٨ ئاڵا نەتەوەییەی کە بە ئاشکرا ھێماخوازی مەسیحییان تێدایە^[٢] و یەکێکە لەو دوو ئاڵا نەتەوەییەی کە وێنەی مەڕوماڵاتیان لەسەرە، لەپاڵ ئاڵای مۆڵدۆڤا، کە لە ڕووی بینینەوە ھاوشێوەیە و سەری گایەکی کێوی لەسەرە. ئاڵایەکی سێ ھێڵی ھاوشێوەی سێ ڕەنگەی فەڕەنسییە، لەکاتێکدا نەخشی ھێڵێکی ناوەڕاستی پانتر لەسەر ئاڵای ئیسپانیا دەبینرێت. دروشمەکەی ناو نیشانەی دەوڵەت (کە بە فۆنتی گۆدی ئۆڵد ستایل نووسراوە) لە ھێڵی ناوەڕاستدا Virtus Unita Fortior بە واتای «فەزیلەتی یەکگرتوو بەھێزترە» دێت. شین و سووری ئاڵای ئەندۆرا ھەروەھا لەسەر ئاڵای فەڕەنسا دەدۆزرێنەوە، و سوور و زەردیش ڕەنگەکانی ئاڵای کەتەلۆنیان (وەک ھێمایەکی شاھانەی کۆنی تاجی ئەراگۆن) و نیشانەی کاونتیی فوای کۆن (کە ئێستا بەشێکە لە فەڕەنسا).^[٣]^[٤]

وەسف

ڕەنگەکان

ڕەنگە فەرمییەکانی ئاڵای ئەندۆرا لە «ڕێساکانی گرافیک بۆ بەرھەمھێنانەوەی قەڵغان و ئاڵا» لەلایەن نووسینگەی مارکەکانی میرنشینی ئەندۆراوە دیاریکراون و لە ٥ی ئایاری ١٩٩٩ لەلایەن حکوومەتی ئەندۆراوە پەسەندکراون.^[٥] ڕەنگەکانی ئاڵاکە ئەمانەن:

مۆدێلی ڕەنگ	شین	زەرد	سوور	خاکی
پانتۆن	Blue 072 C	Yellow C	199 C	PMS 466 C
CMYK	١٠٠-٩٩-٢-٣	٢-٩-١٠٠-٠	١٠-١٠٠-٨٦-٢	٢٣-٣٠-٦١-١
HEX	#10069f	#fedd00	#d50032	#c6aa76

پەڕەی دروستکردن

پەڕەی دروستکردنی ئاڵاکە

مێژوو

یەکەم ئاڵا

١٨٦٦–١٩٣٩

دەوترێت جۆرێکی تر لە ئاڵا مۆدێرنەکە لەلایەن ناپلیۆنی سێیەمەوە نەخشێندراوە، کە ھێڵە شینەکە نوێنەرایەتی فەڕەنسا دەکات. پەسەندکردنی ئاڵا نوێیەکە ھاوکات بوو لەگەڵ چاکسازییە نوێیەکە بە ڕابەرایەتی گیلم دارێنی-پلاندۆلیت، کە لەوانەیە دروستکەری ڕاستەقینەی ئاڵاکە بێت. پاکێجی چاکسازییەکان سەرەتا لەلایەن ئەپیسکۆپالی ھاوپاشا، قەشە جۆزێپ کایشال ئی ئێسترادێ لە ٢٢ی نیسانی ١٨٦٦ و سێ ساڵ دواتر لەلایەن ناپلیۆنی سێیەمەوە پەسەند کرا.^[٦]^[٧] ئاڵای ئەم قۆناغە تا ئەمڕۆش وەک ئاڵای فەرمیی مەدەنی ماوەتەوە، بەڵام بەھۆی لەیەکچوونی لەگەڵ ئاڵا نەتەوەیییەکانی تردا بە دەگمەن بەکاردێت.

دووەم ئاڵا

کۆتایی سەدەی ١٩ەم
کۆتایی سەدەی ١٩ەم – نزیکەی ساڵانی ١٩٣٠ەکان

ئەو بارودۆخەی کە بووە ھۆی ناساندنی وەشانی ئاسۆیی ئاڵاکە نادیارە. ھەروەھا نادیارە کە ئایا ئەمە تاکە وەشان بووە لەو کاتەدا. لە پەڕتووکەکەی ساڵی ١٨٩٨ بە ناوی "بە ناو پایرێنییەکانی بەرزدا" لە نووسینی ھارۆڵد سپێندەر نووسیویەتی:

ئێمە ھێندە بەختەوەر نەبووین کە دانیشتنی ئەنجومەنی گشتی ئەندۆرا ببینین، ھێندەی ئەوەش شایەتحاڵی ئەو ئاھەنگ و سەماکردنانە نەبووین کە لەلایەن م. ڤوییێرەوە بینران بە بۆنەی جەژنی سانت ئیتیێن. لە کاتی دانیشتنەکەدا ئاڵای ئەندۆرا—بە سێ ھێڵی ئاسۆیی لە شین، زەرد، و سوور، و تاجێک لە ناوەڕاستیدا—لە پەنجەرەکەوە ھەڵدەواسرێت. وەسفێکی کۆبوونەوەی ئەنجومەنەکە لەلایەن م. ڤیداڵەوە دراوە…^[٨]

ئاڵا ئاسۆییەکان تا کۆتایی ساڵانی ١٩٣٠ەکان بەکاردەھێنران، لەو نێوەندەدا، ئاڵای ئیسپانیا گۆڕدرا بۆ ئاڵایەکی ھاوشێوە. ئاڵا تاجدارەکە ھەندێک جار پەیوەست دەکرێت بە چالاکییەکانی بۆریسی یەکەم، بەڵام ھیچ بەڵگەیەک بۆ ئەمە نییە.^[٩]

ئاڵاکانی دواتر

نزیکەی ١٩٣٩ – نزیکەی ١٩٤٩
یەکێک لە وەشانە جیاوازەکانی ئاڵاکە پێش ١٩٩٣
یەکێک لە وەشانە جیاوازەکانی ئاڵاکە پێش ١٩٩٣

لە دەوروبەری ساڵی ١٩٣٩، ڕێکخستنی ستوونی گەڕێنرایەوە و نیشانەی دەوڵەت زیاد کرا. پێدەچێت ھێڵە زەردەکە دواتر فراوان کرابێت. تا ناساندنی نەخشەیەکی فەرمی و ستانداردکراو لە دەستووری ٢٨ی نیسانی ١٩٩٣، وەشانەکانی ئاڵاکە لە یەکتر جیاواز بوون. پاڵنەرێکی تری یەکخستنی ئاڵاکە پلانەکان بوون بۆ پەیوەندیکردن بە نەتەوە یەکگرتووەکان، کە لە ٢٨ی تەممووزی ١٩٩٣ ڕوویدا.^[٩]^[١٠]

ئاڵاکانی تری ئەندۆرا

ئاڵاکانی شارەوانی

ئاڵا	ناوچە ئایینییەکان (Parish)		پەسەندکراو	وەسف
	ئەندۆرا لا ڤێلا !	ئەندۆرا لا ڤێلا
	کانیلۆ !	کانیلۆ
	ئێنکامپ !	ئێنکامپ
		ئێسکالدێس-ئێنگۆردانی
	لا ماسانا !	لا ماسانا
	ئۆردینۆ !	ئۆردینۆ
	سانت خولیا دێ لۆریا !	سانت خولیا دێ لۆریا

ئەوانی تر

ئاڵا	ماوە	بەکارھێنان	وەسف
	نزیکەی ٢٠١٨–ئێستا	ئاڵای لیژنەی ئۆڵۆمپی ئەندۆرا
	؟ –ئێستا	ئاڵای ھێزی پۆلیسی ئەندۆرا
	نزیکەی ساڵانی ١٩٦٠ەکان–؟	ئاڵای ھێزی پۆلیسی ئەندۆرا

سەرچاوەکان

↑ «Historical Flags (Andorra)». Flags of the World. ٦ی ئایاری ٢٠١٥. لە ١٢ی ئابی ٢٠١٧ ھێنراوە.
↑ Green، Michael (٢٠ی ئازاری ٢٠١٥). «Flags, for God's Sake». brandingthenations.com. لە ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
↑ Whitney، Smith. «Flag of Andorra». Encyclopedia Britannica (بە ئینگلیزی). لە ١٥ی ئازاری ٢٠١٧ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١١ی ئازاری ٢٠٢٠ ھێنراوە.
↑ «Flag Andorra, flags Andorra». www.flags-and-anthems.com. لە ڕەسەنەکە لە ٣١ی تەممووزی ٢٠٢٠ ئەرشیڤ کراوە. لە ١١ی ئازاری ٢٠٢٠ ھێنراوە.
↑ «Llibre de normes gràfiques per a la reproducció i aplicació dels signes d'Estat per als quals el Govern és autoritat competent». Govern d'Andorra. لە ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
↑ Andorra, país de pas i de refugi. Andorra: Societat Andorrana de Ciències. ٢٠١٦. لاپەڕە ٨٥–٨٨. ژپنک ٩٧٨-٩٩٩٢٠-٦١-٣٠-٥.
↑ Nacional 2018.
↑ Harold Spender (١٨٩٨). Through the High Pyrenees. A. D. Innes, Limited. لاپەڕە ٦٧. ژپنک ٩٧٨١٣٣١٨٨٢٠٩١.
1 2 «Historical Flags (Andorra)». fotw.info. لە ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١١ی ئازاری ٢٠٢٠ ھێنراوە.
↑ Marsenyach، Albert Daina. «Història de la bandera i l'escut d'andorra». El Coprincipat d'Andorra ara fa molt de temps. (بە كاتالۆنی). لە ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١١ی ئازاری ٢٠٢٠ ھێنراوە.

«Andorra promulga la Nova Reforma». El Nacional (بە كاتالۆنی). ٢٢ی نیسانی ٢٠١٨. لە ٢ی ئایاری ٢٠١٨ ھێنراوە.

بەستەرە دەرەکییەکان

Normes Grafiques (PDF)

[fotw-1] «Historical Flags (Andorra)». Flags of the World. ٦ی ئایاری ٢٠١٥. لە ١٢ی ئابی ٢٠١٧ ھێنراوە.

[Michael_Green_-_Vexillologist-2] Green، Michael (٢٠ی ئازاری ٢٠١٥). «Flags, for God's Sake». brandingthenations.com. لە ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ ھێنراوە.

[3] Whitney، Smith. «Flag of Andorra». Encyclopedia Britannica (بە ئینگلیزی). لە ١٥ی ئازاری ٢٠١٧ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١١ی ئازاری ٢٠٢٠ ھێنراوە.

[4] «Flag Andorra, flags Andorra». www.flags-and-anthems.com. لە ڕەسەنەکە لە ٣١ی تەممووزی ٢٠٢٠ ئەرشیڤ کراوە. لە ١١ی ئازاری ٢٠٢٠ ھێنراوە.

[5] «Llibre de normes gràfiques per a la reproducció i aplicació dels signes d'Estat per als quals el Govern és autoritat competent». Govern d'Andorra. لە ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ ھێنراوە.

[6] Andorra, país de pas i de refugi. Andorra: Societat Andorrana de Ciències. ٢٠١٦. لاپەڕە ٨٥–٨٨. ژپنک ٩٧٨-٩٩٩٢٠-٦١-٣٠-٥.

[FOOTNOTENacional2018-7] Nacional 2018.

[8] Harold Spender (١٨٩٨). Through the High Pyrenees. A. D. Innes, Limited. لاپەڕە ٦٧. ژپنک ٩٧٨١٣٣١٨٨٢٠٩١.

[historicalandorra-9] 1 2 «Historical Flags (Andorra)». fotw.info. لە ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١١ی ئازاری ٢٠٢٠ ھێنراوە.

[10] Marsenyach، Albert Daina. «Història de la bandera i l'escut d'andorra». El Coprincipat d'Andorra ara fa molt de temps. (بە كاتالۆنی). لە ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١١ی ئازاری ٢٠٢٠ ھێنراوە.

[١]

[٢]

[٣]

[٤]

[٥]

[٦]

[٧]

[٨]

[٩]

[١٠]