ئاڵای ئوکراینا

ئاڵای ئوکراینا
بەکارھێنان	ئاڵای نەتەوەیی، نیشانەی مەدەنی و دەوڵەتی (National flag, civil and state ensign). (هێمای بچووکی ڤێکسیلۆلۆجی یان وێنەی ڕەش و سپی کە بەکارهێنانە جیاوازەکانی ئاڵاکە نیشان دەدات). دەتوانرێت ئاڵاکە بە شێوەی ستوونی هەڵبواسرێت لە ڕێگەی بەرزکردنەوەی بە ستوونێکی ئاساییدا، پاشان سووڕاندنی ستوونەکە بە گۆشەی ٩٠ پلە. دیوی پشتەوەی (Reverse side) گونجاوە لەگەڵ دیوی پێشەوەیدا (obverse side).
ڕێژە	2:3
بەکارھاتوو	پەسەندکراو: ٢٢ی ئازاری ١٩١٨؛ ١٠٨ ساڵ پێش ئێستا (بە فەرمی پەسەند کرا) \| ٢٤ی ئابی ١٩٩١؛ ٣٤ ساڵ پێش ئێستا (بە دی فاکتۆ - de facto گەڕێنرایەوە) \| ٢٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٢؛ ٣٤ ساڵ پێش ئێستا (بە فەرمی گەڕێنرایەوە، دیزاینی ئێستا)
دیزایین	دوو ڕەنگی ئاسۆیی لە شین و زەرد.
	وەشانی شینی ئاسمانی کە لە ساڵی ١٩١٧ بۆ ١٩٢١ بەکارهێنرا و دواتر لە ١٩٩٢ دووبارە هێنرایەوە؛ هێشتا بە بەرفراوانی بەکاردەهێنرێت لەپاڵ وەشانە تۆخترەکەی ئێستا کە لە ساڵی ٢٠٠٦ ناسێنرا.
Name	شینی ئاسمانی
	چەشنی ئاڵای ئوکراینا
Name	نیشانەی دەریایی
بەکارھێنان	نیشانەی دەریایی. دیوی پشتەوەی وێنەی ئاوێنەیی دیوی پێشەوەیەتی.
ڕێژە	2:3
بەکارھاتوو	٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٦
دیزایین	سپی بە خاچێکی شینی سانت جۆرجەوە کە درێژ دەبێتەوە بۆ لێوارەکانی ئاڵاکە، لەگەڵ دوو ڕەنگە نەتەوەییەکە لە گۆشەی سەرەوەدا.

ئاڵای نەتەوەیی ئوکراینا (بە ئۆکراینی: Державний прапор України) پێکدێت لە دوو هێڵی ئاسۆیی یەکسان لە ڕەنگەکانی شین و زەرد.

ئاڵا دوو ڕەنگییە شین و زەردەکە بۆ یەکەمجار لە کاتی بەهاری نەتەوەکان لە ساڵی ١٨٤٨ لە لێمبێرگ (لڤیڤ - Lviv)، پایتەختی شانشینی گالیسیا و لۆدۆمێریا (Kingdom of Galicia and Lodomeria) لە ناو ئیمپراتۆریەتی نەمساویدا بینرا. دواتر وەک ئاڵایەکی دەوڵەتی پەسەند کرا لەلایەن کۆماری گەلی ئوکراینای کورت‌خایەن (Ukrainian People's Republic)، کۆماری گەلی ئوکراینای ڕۆژئاوا، و دەوڵەتی ئوکراینا دوای شۆڕشی ڕووسیا.

لە ئازاری ١٩٣٩دا، هەروەها لەلایەن کارپاسۆ-ئوکرایناشەوە (Carpatho-Ukraine) پەسەند کرا. بەڵام، کاتێک ئوکراینا بەشێک بوو لە یەکێتیی سۆڤیەت، بەکارهێنانی ئاڵا دوو ڕەنگییەکە قەدەغە کرا، و جێگەی گیرایەوە بە ئاڵای کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئوکراینا. ئەم ئاڵایە پاشبنەمایەکی سووری هەبوو، لەگەڵ بەشێکی خوارەوەی شینی کاڵ (azure) و چەکوش و داسێکی زێڕین، لەگەڵ ئەستێرەیەکی سووری چوارچێوە زێڕین لە سەرەوەی. کاتێک یەکێتیی سۆڤیەت لە ساڵی ١٩٩١ هەڵوەشایەوە، ئاڵا دوو ڕەنگییەکە وردە وردە گەڕایەوە بۆ بەکارهێنان پێش ئەوەی بە فەرمی لە ٢٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٢ لەلایەن پەرلەمانی ئوکرایناوە پەسەند بکرێتەوە.

ئوکراینا لە ساڵی ٢٠٠٤ەوە ڕۆژی ٢٣ی ئاب وەک ڕۆژی ئاڵای نەتەوەیی دیاری کردووە و ئاهەنگی بۆ دەگێڕێت.

ديزاين

یاسای ئوکراینا دەڵێت کە ڕەنگەکانی ئاڵای ئوکراینا "شین و زەرد"ن، بەڵام دامەزراوە دەوڵەتییەکانی تر ڕەنگەکانیان بە وردی دیاری کردووە. لەم خشتەیەی خوارەوەدا، ڕەنگەکان بەپێی تایبەتمەندییە تەکنیکییەکانی DSTU 4512:2006 خراونەتە ڕوو: ^[٧] (ئەنجومەنی وەزیرانی ئوکراینا لە ساڵی ٢٠٢١ ئەم ستانداردەی کردە ناچاری بۆ ئاڵای پرسە سەربازییەکان). ^[٨]

نەخشە	شینی ئاسمانی تۆخ	زەرد
پانتۆن	پانتۆن پۆشراو 2935 C ^[٧]	زەرد ڕوپۆشکراوی پانتۆن 012 C ^[٧]
RAL	5019 ئازۆر	1023 زێڕ (زێڕین)
مۆدێلی ڕەنگی RGB	0, 87, 183 ^[٩]	255، 215، 0 ^[١٠]
CMYK	100، 63، 0، 2 ^[٩]	0، 2، 98، 0 ^[١٠]
HEX	#0057B7 ^[٩]	#FFD700 ^[١٠]
وێبسەیف	#0066CC	#FFCC00

ناکۆکی هەبووە لەسەر تۆنی ئەو شینەی لە ئاڵاکەدا بەکاردێت. لە ڕووی مێژووییەوە هەردوو ئاڵای شینی تۆخ و شینی ئاسمانی بەکارهێنراون. کاتێک ئاڵاکە لە ساڵی ١٩٩٢ پەسەند کرا، ڕەنگی شینی تۆخ هەڵبژێردرا لەبری شینی ئاسمانی لەبەر هۆکاری پراکتیکی: ئاڵا شینە ئاسمانییەکان لەبەر خۆر زۆر خێرا ڕەنگیان دەچێت. هەرچەندە ستانداردە فەرمییەکە لە ٢٠٠٦ ناسێنرا، بەڵام هەندێک لە بەرهەمهێنەران بەردەوامن لە دروستکردنی ئاڵاگەلێک کە لەگەڵ ستانداردەکەدا ناگونجێن. ^[١١]

پۆستەرێکی سەربەخۆیی ئوکراینا (١٩١٧)
لیۆنید کادێنیوک لە ناسا (١٩٩٧)
شەوچەرەی هاوسۆزی بۆ ئوکراینا لە ئەنجومەنی ویلایەتی مێریلاند؛ تێبینی تۆنە جیاوازەکانی شین و زەرد بکە (٢٠٢٢)
ئاڵای ئوکراینا کە لە کۆنفرانسێکی سەرکردەکانی ئەوروپا لە ساڵی ٢٠٢٥ بە شینێکی تا ڕادەیەک کاڵ نەخشێنراوە، بەتایبەتی کاتێک بەراورد دەکرێت بە ئاڵا نەتەوەییەکانی تری ئەوروپا
بیڵ کلینتۆن بە دەرزییەکی یەخەی ئاڵای ئوکرایناوە بە چاکەتەکەیەوە
هێڵی تابلۆی تۆمارکردنی ئۆتۆمبێل

وەشانی شینی ئاسمانیی ئاڵای ئوکراینا^[١]^[٢]^[٣]^[٤]^[٥]^[٦]
ئاڵای ئوکراینا بەو تۆنانەی لە ٢٠٠٦ پێشکەش کران

ئاڵاکە هاوشێوەی ئاڵای ویلایەتی نەمساوی خوارووە، شاری کێمنیتسی ئەڵمانی، شانشینی مێژوویی دالماسیایە (Dalmatia - ئێستا کرواتیا) و شاری پێچی هەنگاری، بەڵام هەموو ئەو ئاڵایانە شینێکی تۆختریان هەیە. ئاڵاکە هەروەها تا ڕادەیەک هاوشێوەی ویلایەتی پێرلیسی مالیزی و کاونتی دورهامی ئینگلیزییە (بەبێ خاچەکە)، بەڵام ڕێکخستنی ڕەنگەکانی پێچەوانەیە، تونی شین و زەردەکەی کاڵترە، و ڕێژەی دوورییەکانی جیاوازە.

پرۆتۆکۆل و بەکارهێنان

ماددەی ٢٠ی دەستووری ئوکراینا دەڵێت کە "ئاڵای دەوڵەتیی ئوکراینا پێکدێت لە دروشمێک لە دوو هێڵی ئاسۆیی یەکسان لە ڕەنگی شین و زەرد." ^[١٢]^[١٣]

سەرباری فۆرماتە ئاسۆییە ئاساییەکە، زۆرێک لە تەلاری گشتییەکان، وەک ڤێرخۆڤنا ڕادا (Verkhovna Rada - پەرلەمانی ئوکراینا)، ئاڵای ستوونی بەکاردەهێنن. زۆربەی هۆڵەکانی شارەوانی بەم شێوەیە ئاڵای شارۆچکەکەیان لەپاڵ ئاڵای نەتەوەییدا هەڵدەدەن؛ هەندێک لە ئاڵای شارۆچکەکان لە ئوکراینا تەنها بە فۆرمی ستوونی بوونیان هەیە. ڕێژەی ئەم ئاڵا ستوونییانە دیاری نەکراوە. کاتێک وەک دروشمێک یان پەردە هەڵدەواسرێت، دەبێت هێڵە شینەکە لە لای چەپ بێت. کاتێک لە ستوونێکی ئاڵای ستوونییەوە هەڵدەدرێت، دەبێت هێڵە شینەکە ڕووی لە ستوونەکە بێت.

ئاڵاکە لەسەر پولەکانی پۆستەی ئوکراینا دەرنەکەوت تا ساڵی ١٩٩٢، کاتێک ئاڵاکەیان لەپاڵ نیشانەی دەوڵەتدا نەخشاند. لەو کاتەوە، ئاڵاکە زۆرجار لەسەر پولەکان دەرکەوتووە. پولە نافەرمییەکان کە سەر بە ڕێکخراوی ناسیۆنالیستەکانی ئوکراینا بوون لە سەردەمی سۆڤیەتدا لە دەرەوەی ئوکراینا چاپ دەکران بۆ مەبەستی نیشتمانپەروەری.

ڕازاندنەوە

بە نەریت، دەکرێت ئاڵاکە بە شڕابە یان لێواری زێڕین کە چواردەوری ئاڵاکەی گرتووە بڕازێنرێتەوە، بەو مەرجەی شێوەی ئاڵا ڕەسەنەکە نەشێوێنێت. ئەم نەریتە بە ئاڵای سۆڤیەتی ئوکراینا دەستی پێکرد. سەرەڕای ئەوەش، ئینسایکلۆپیدیای گەورەی سۆڤیەت ئاڵایەک پیشان دەدات کە بە ئەستێرەیەکی زێڕین ڕازێنراوەتەوە. نمایشە ڕێوڕەسمییەکانی ئاڵاکە، وەک ئەوانەی لە نمایشە سەربازییەکان یان لە ستوونەکانی ناوەوەی باڵەخانەکاندا هەن، زۆرجار لێواری زێڕین بەکاردەهێنن بۆ زیاترکردنی سەرنجڕاکێشیی ئاڵاکە. هیچ یاسایەکی دیاریکراو بەکارهێنانی ئەم لێوارە زێڕینە ڕێکناخات. بە نەریت، سوپا، پاسەوانی نیشتمانی، هێزی دەریایی و هێزی ئاسمانی ئاڵایەکی لێواردار بەکاردەهێنن بۆ نمایشەکان و پاسەوانانی ئاڵا، لە کاتێکدا نووسینگەی سەرۆک کۆمار و دەسەڵاتدارە ناوخۆییەکان لە هەموو بۆنەکاندا ئاڵایەکی لێواردار بەکاردەهێنن.

شوێنەکانی هەڵکردنی بەردەوام

بە شێوەیەکی باو ئاڵاکانی ئوکراینا بەردەوام لەم شوێنانەی خوارەوەدا هەڵدەدرێن:

مەیدانی نێزالێژنۆستی (Maidan Nezalezhnosti - گۆڕەپانی سەربەخۆیی)، گۆڕەپانی سەرەکیی کیێڤ (Kyiv)، شوێنی نەریتی بۆ کۆبوونەوە سیاسییەکان، لەوانەش کەمپینە ناڕەزایەتییە ڕادیکاڵە گەورەکان (شۆڕشی پرتەقاڵی و یۆرۆمەیدان).
باڵەخانەی ئیدارەی سەرۆکایەتی، باڵەخانەی ڤێرخۆڤنا ڕادا و باڵەخانەی حکومەت.
ئەنجومەنی شاری کیێڤ.
قەڵای بەرزی لڤیڤ (Lviv High Castle).
بنکەی توێژینەوەی ڤێرنادسکی (Vernadsky Research Base).
شوێنەکانی خزمەتگوزاریی پاسەوانی سنووری دەوڵەتی ئوکراینا.
باڵەخانەکانی حکومەتی نیشتمانی، هەرێمی و ناوخۆیی.
باڵیۆزخانە و کونسوڵخانەکانی ئوکراینا.

ڕۆژە تایبەتەکان بۆ هەڵکردنی

ئاڵاکە تا لوتکەی ستوونەکەی بەرزدەکرێتەوە لەم ڕۆژانەدا:

١ی کانوونی دووەم: ڕۆژی سەری ساڵ
٧ی کانوونی دووەم: جەژنی کریسمس (ڕۆژژمێری جولیانی)
٢٢ی کانوونی دووەم: ڕۆژی یەکگرتوویی و ئازادی ئوکراینا
٨ی ئازار: ڕۆژی جیهانی ژنان
١ و ٢ی ئایار: ڕۆژی جیهانی کرێکاران
٨ی ئایار: ڕۆژی یادکردنەوە و سەرکەوتن بەسەر نازیزمدا
٢٨ی حوزەیران: ڕۆژی دەستوور
٢٣ی ئاب: ڕۆژی ئاڵا
٢٤ی ئاب: ڕۆژی سەربەخۆیی
١٣ی تشرینی یەکەم: ڕۆژی بەرگریکارانی ئوکراینا
٢١ی تشرینی دووەم: ڕۆژی کەرامەت و ئازادی
٦ی کانوونی یەکەم: ڕۆژی هێزە چەکدارەکان
٢٥ی کانوونی یەکەم: جەژنی کریسمس (گریگۆری/نیۆ-جولیانی)

هەڵکردن لە نیوەی ستووندا

ئاڵاکە لە نیوەی ستوونەکەدا هەڵدەکرێت وەک نیشانەی ڕێز یان پرسە. کاتێک ئەمە لە سەرتاسەری وڵاتدا دەکرێت، هەنگاوێکی لەم شێوەیە لەلایەن سەرۆکەوە ڕادەگەیەندرێت. هەڵکردن لە نیوەی ستوون بە واتای بەرزکردنەوەی ئاڵایەکە بۆ دوو لەسەر سێی بەرزی ستوونەکە؛ دەبێت لوتکەی ئاڵاکە لانی کەم بەقەد بەرزی ئاڵایەک لە لوتکەی ستوونەکەوە دوور بێت. قردێلەی ڕەش ئاماژەیە بۆ پرسە لەسەر ئەو دروشمانەی کە ناتوانرێت بۆ نیوەی ستوون دابەزێنرێن.

چوارەم شەممەی مانگی تشرینی دووەم: ڕۆژی یادکردنەوەی هۆلۆدۆمۆر.
حاڵەتە مێژووییەکانی تر: قوربانیانی بەکۆمەڵی ڕووداوەکان، جەنگی ڕووسیا و ئوکراینا و یۆرۆمەیدان؛ مەرگ و پرسەی دەوڵەتی بۆ لێک و ماریا کاچینسکی، پرسەی قەشە جۆن پۆڵی دووەم و هێرشەکانی ١١ی سێپتێمبەر.

ڕۆژی ئاڵا

ڕۆژی ئاڵای نەتەوەیی لە ئوکراینا لە ٢٣ی ئابدا ئاهەنگی بۆ دەگێڕرێت؛ ئەمە لە ساڵی ٢٠٠٤ەوە دەستی پێکرد. پێشتر، ٢٤ی تەممووز ڕۆژی ئاڵای نەتەوەیی بوو لە کیێڤ. یەکەم بەرزکردنەوەی ڕێوڕەسمیی ئاڵای زەرد و شینی ئوکراینا لە سەردەمی مۆدێرندا لە ٢٤ی تەممووزی ١٩٩٠ لەسەر ستوونی ئاڵای ئەنجومەنی شاری کیێڤ ڕوویدا، دوو ساڵ پێش ئەوەی ئاڵاکە بە فەرمی وەک ئاڵای نەتەوەیی پەسەند بکرێت. لە ساڵی ١٩٩٢ەوە، ڕۆژی سەربەخۆیی ئوکراینا لە ٢٤ی ئابدا ئاهەنگی بۆ دەگێڕرێت. بەپێی فەرمانێکی حکومەت، دەبێت لەم بەروارە و چەند پشوویەکی تریشدا ئاڵاکە لە تەلاری گشتییەکانەوە هەڵبکرێت؛ هەموویان پشووی گشتی نین. هەروەها دەبێت ئاڵاکان لە ڕۆژانی هەڵبژاردنی پەرلەمان و ڕۆژە تایبەتەکانی ئاڵای هەرێمەکاندا هەڵبکرێن. هەڵکردنی گشتیی ئاڵاکان بۆ دیاریکردنی ڕووداوەکانی تر، وەک هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار یان مەرگی سیاسەتمەدارێکی دیار (کە تێیدا ئاڵاکان بۆ نیوەی ستوون دادەبەزێنرێن)، دەتوانرێت بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیران ڕابگەیەندرێت. کاتێک ئاڵاکان بۆ نیوەی ستوون دادەبەزێنرێن، ئاڵا ستوونییەکان دانابەزێنرێن. لەبری ئەوە قردێلەیەکی پرسەی ڕەش دەبەسترێت، یان لەسەر لوتکەی ستوونەکە ئەگەر لە ستوونێکەوە هەڵواسرابێت، یان بە هەردوو کۆتایی دارە-خاچەکانی ڕاگرتنی ئاڵاکە ئەگەر وەک دروشم هەڵکرابێت.

مێژوو

شانشینی گالیسیا-ڤۆلهینیا

میرنشینی گەورەی لیتوانیا

ڕەگ و ڕیشەی هێما نەتەوەییەکانی ئوکراینا دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی پێش مەسیحییەت کاتێک ڕەنگەکانی زەرد و شین لە ڕێوڕەسمە نەریتییەکاندا زاڵ بوون، کە ڕەنگدانەوەی ئاگر و ئاو بوون. بەهێزترین بەڵگەی ڕەنگەکانی زەرد و شین دەکرێت بگەڕێتەوە بۆ جەنگی گرونڤاڵد لە ساڵی ١٤١٠، کە تێیدا پێکهاتە میلیشیاییەکانی پارێزگای ڕوسینیا بەشدارییان تێدا کرد.

خاکی پشێمیسل (Przemyśl Land)
خاکی ڕوسینیا لە میرنشینی لیتوانیا (Ruthenian land GDL)
خاکی ڕوسینیا لە میرنشینی لیتوانیا (Ruthenian land GDL)
خاکی خولم (Kholm Land)
خاکی لڤیڤ (Lviv Land)
خاکی پۆدۆلیا (Podolia Land)
خاکی هالیچ (Halych Land)

سەردەمی کۆساک

ئاڵاکانی شین-زەرد، سوور-ڕەش، ئەرخەوانی-زەیتوونی و بەتایبەتی ڕەنگی تووتڕک بە بەرفراوانی لەلایەن کۆساکەکانی ئوکرایناوە لە نێوان سەدەکانی ١٦ بۆ ١٨دا بەکارهێنراون. ئەمانە تەنها تێکەڵە گونجاوەکان نەبوون، چونکە بەگشتی کۆساکەکان ئاڵای سەرکردەکانیان هەڵدەدا، کە هاوشێوەی نیشانە یان قەڵغانی ئاغاکان بوون. هەروەها، زەرد و شین ئەو ڕەنگانە بوون کە لە نیشانەکاندا لە ناوچەی گالیسیا باو بوون. لە ڕاستیدا، نیشانەی شاری لڤیڤ تا ئەمڕۆش هەر شێرێکی زێڕینە لەسەر پاشبنەمایەکی شین.

ئاڵای خمێلنیتسکی بە وێنەی فریشتە میکائیلەوە (Archangel Michael)
ئەو ئاڵایەی لەلایەن خمێلنیتسکییەوە بەکارهێنراوە
ئاڵاکانی کۆساک لە ١٦٥١
ئاڵایەکی کۆساک لە ١٦٩٥
ئاڵای زاپۆرۆژیان سیچ (Zaporozhian Sich)
ئاڵای دەوڵەتی کۆساکی (Cossack Hetmanate)
ئاڵای یەکەی سێنچای فەوجی لوبنی (Sencha sotnia of Lubny Regiment)
ئاڵای میوانداری کۆساکی دەریای ڕەش لە ١٨٠٣

سەردەمی ئیمپراتۆری

هەندێک کەس خاڵی دەستپێکی پەسەندکردنی ئاڵای نەتەوەیی ئێستای ئوکراینا دەگەڕێننەوە بۆ ساڵی ١٨٤٨، کاتێک لە کاتی بەهاری نەتەوەکان لە ٢٢ی نیسانی ١٨٤٨، دروشمێکی شین-و-زەرد لەلایەن ئەنجومەنی باڵای ڕوسینیا لە لێمبێرگ (لڤیڤ) پەسەند کرا. لە ٢٥ی حوزەیرانی ١٨٤٨ بۆ یەکەمجار دوو دروشمی شین و زەرد بەسەر باڵەخانەی شارەوانی شارەکەدا هەڵکران. نازانرێت کێ دروشمەکانی هەڵواسیوە و دەسەڵاتدارانی نەمساش خۆیان لەم کارە بێبەری کرد، هەروەک چۆن ئەنجومەنی باڵای ڕوسینیاش خۆی بێبەری کرد. دروشمەکان بۆ نزیکەی هەفتەیەک هەڵواسران. لەسەر داوای ئەنجومەنی باڵای ڕوسینیا، لە ١٥ی ئایاری ١٨٤٩ دیسانەوە ئاڵایەکی زەرد-و-شین بەسەر شارەوانییەکەدا هەڵواسرا، ئەمجارەیان بۆ تەنها یەک ڕۆژ. هەرچەندە ئەم هەنگاوە دەرئەنجامی گەورەی نەبوو، بەڵام یەکە ئۆکراینییە تازە پێکهاتووەکان لە سوپای ئیمپراتۆرییەتی نەمسا-هەنگاریا دروشمی شین-و-زەردیان لە نیشانەکانیاندا بەکارهێنا.

لە کاتی شۆڕشی ڕووسیای ساڵی ١٩٠٥دا، ئەم ئاڵایە لەلایەن ئۆکراینییەکانی ناوچەی دنیپەر ئوکرایناوە بەکارهێنرا.

ئاڵای نافەرمی گالیسیا و لۆدۆمێریا (١٧٧٢–١٨٠٠)
ئاڵای نافەرمی گالیسیا و لۆدۆمێریا (١٨٠٠–١٨٤٩)
ئاڵای نافەرمی گالیسیا و لۆدۆمێریا (١٨٤٩–١٩١٨)
ئاڵای پاسەوانی نیشتمانی ڕوسینی لە یاڤۆریڤ (١٨٤٨)
وەشانێکی ئاڵای نەتەوەیی لە ١٨٤٨
ئاڵای تفەنگدارانی ئۆکراینی سیچ (Ukrainian Sich Riflemen)

سەربەخۆیی سەرەتایی: ١٩١٧–١٩٢١

هەردوو ئاڵای شین-زەرد و زەرد-شین بە بەرفراوانی لە کاتی خەباتی ئۆکراینا بۆ سەربەخۆیی لە ساڵی ١٩١٧دا بەکارهێنران. بۆ یەکەمجار لە مێژووی ئیمپراتۆریەتی ڕووسیادا، ئاڵای شین-زەرد لە ٢٥ی ئازاری ١٩١٧ لە پترۆگراد (Petrograd) لە کاتی خۆپیشاندانێکی جەماوەریی ٢٠,٠٠٠ کەسیدا هەڵکرا. ^[١٤] لەسەر خاکی ئۆکراینا ئاڵای نەتەوەیی بۆ یەکەمجار لە کیێڤ لە ٢٩ی ئازاری ١٩١٧ لەلایەن سەربازانەوە هەڵکرا.^[١٤]] لە ١ی نیسانی ١٩١٧، کیێڤ گەواهیدەری خۆپیشاندانێکی ١٠٠,٠٠٠ کەسی بوو کە تێیدا زیاتر لە ٣٢٠ ئاڵای نەتەوەیی هەڵکران.^[١٤] دواتر، خۆپیشاندانی هاوشێوە بە ئاڵای ئۆکرایناوە لە سەرانسەری ئیمپراتۆریەتی ڕووسیادا ڕوویدا، تەنانەت لە دەرەوەی خاکە ڕەسەنەکانی ئۆکرایناش.^[١٤] چەندین سیاسەتمەداری بەناوبانگی ئۆکراینی لەسەر خۆپیشاندانەکەی ١ی نیسان نووسیویانە، لەوانە میخایلۆ هروشێڤسکی و سێرهی یێفرێمۆڤ، کە ئاماژەیان بەوە کردووە ئاڵاکان شین-و-زەرد بوون، لە کاتێکدا دمیترۆ دۆرۆشینکۆ دەیگوت کە ئەوان زەرد و شین بوون.^[١٤] ئاڵای شین-زەرد لە یەکەم کۆنگرەی سەربازیی ئۆکراینا لە ١٨ی ئایاری ١٩١٧دا هەڵکرا.^[١٤]

ئەو ئاڵا فەرمییەی کە لەلایەن کۆماری گەلی ئۆکرایناوە لە ١٩١٨ دامەزرا بریتی بوو لە شین-زەرد. لەبری ئەوە، ئەوان ئاماژە بە بڕیاری سەر ئاڵای کەشتیگەل دەکەن، کە دەبوو شینی کاڵ-زەرد بێت،^[١٥] وەک ئاماژەیەک بۆ ئەوەی کە ئاڵا فەرمییەکە شینی کاڵ-زەرد بووە.^[١٦] هەروەها چەندین ئاڵای خزمەتگوزاریی تری کۆماری گەلی ئۆکراینا پەسەند کران.^[١٧]

ئاڵای فەرمی سەردەمی پافلۆ سکۆرۆپادسکی (Pavlo Skoropadsky's Hetmanate) هەروەها شینی کاڵ-زەرد بوو و بە هەمان شێوە مایەوە لە سەردەمی بەڕێوەبەرایەتی سیمۆن پێتلورا (Directorate of Symon Petlura). ئاڵای کۆماری گەلی ئۆکراینای ڕۆژئاوا شین-زەرد بوو. کۆمەڵەی ماخنۆڤشتشینای (Makhnovshchina) بێ دەوڵەت کە لە کاتی جەنگی سەربەخۆیی ئۆکراینادا هەبوو، ئاڵای ڕەشی بەکاردەهێنا. ^[١٨]

لە ناو ڕێکخراوەکانی کۆچبەرانی ئۆکراینیدا، لایەنگری هەردوو ئاڵای شین-زەرد و زەرد-شین هەبوون. لە کۆتاییدا، ڕێککەوتنێک کرا کە ئاڵای شین-زەرد بەکاربهێنن تا ئەو کاتەی پرسەکە لەلایەن ئۆکراینایەکی سەربەخۆوە یەکلایی دەکرێتەوە.

پڕۆژەکانی ئاڵای نیشتمانی لەلایەن میکۆلا بایتنسکی
پڕۆژەکانی ئاڵا و ستانداردەکانی دەوڵەت لەلایەن میکۆلا بایتنسکی
ئاڵای کۆماری گەلی ئوکراینا (١٩١٧-١٩٢٠)
ئاڵای کۆماری گەلی ئوکراینا (١٩٢٠-١٩٢٢)
ئاڵای دەوڵەتی ئوکراینا (١٩١٨)
ئاڵای کۆماری دیموکراتی کریمە (١٩١٧-١٩١٨)
وەشانی ئاڵای کۆماری ڕۆژهەڵاتی دووری ئوکراینا (١٩١٧-١٩٢٢) لە سیبیریا
وەشانی ئاڵای کۆماری ڕۆژهەڵاتی دووری ئوکراینا (١٩١٧-١٩٢٢) لە سیبیریا
وەشانی ئاڵای کۆماری ڕۆژهەڵاتی دووری ئوکراینا (١٩١٧-١٩٢٢) لە سیبیریا
ئاڵای سوپای یاخیبووانی شۆڕشگێڕی ئوکراینا (١٩١٧-١٩٢١)
ئاڵای ماخنۆڤشچینا
ئاڵای ماخنۆڤشچینا (1)
ئاڵای ماخنۆڤشچینا (2)
ئاڵای تاتارەکانی کریمە
ئاڵای کۆماری گەلی ئوکراینای ڕۆژئاوا (١٩١٨-١٩١٩)
ئاڵای کۆماری کۆمانچزا (١٩١٨-١٩١٩)
ئاڵای کۆماری گەلی کوبان (١٩١٨-١٩٢٠)
ئاڵای کۆماری لێمکۆ (١٩١٨-١٩٢٠)
ئاڵای کۆماری حتسول (١٩١٩)
ئاڵای کۆماری خولۆدنی یار (١٩١٩-١٩٢٢)
ئاڵای یاخیبوونی مێدڤین

ئۆکراینای سۆڤیەتی: ١٩٢٢–١٩٩١

لە سەردەمی دەسەڵاتی سۆڤیەتدا، ئاڵای ئۆکراینا قەدەغە کرا،^[١٩] و هەر کەسێک کە نمایشی بکردایە دەیتوانی بە تاوانی "پڕوپاگەندەی دژە-سۆڤیەت" سزای تاوانکاری بدرێت. یەکەم ئاڵای کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئۆکراینا لە ١٠ی ئازاری ١٩١٩ پەسەند کرا، بۆ ئەوەی ببێتە هێمای دەوڵەتی ئۆکراینای سۆڤیەتی. وردەکارییەکانی ئاڵا فەرمییەکە بە شێوەیەکی خولی دەگۆڕدران پێش هەڵوەشاندنەوەی یەکێتیی سۆڤیەت لە ١٩٩١، بەڵام هەموویان لەسەر بنەمای ئاڵای سووری شۆڕشی ئۆکتۆبەر لە ڕووسیا بوون و کۆپییەکی تەواوی ئاڵای کۆماری سۆسیالیستی فیدراڵی سۆڤیەتی ڕووسیی دراوسێ بوون. یەکەم ئاڵا سوور بوو لەگەڵ پیتە سیریلیکییە بێ-لێوارە زێڕینەکانی У.С.С.Р. (کورتکراوەی Ukrainskaya Sotsialisticheskaya Sovetskaya Respublika بە زمانی ڕووسی). لە ساڵانی ١٩٣٠ـەکاندا، چوارچێوەیەکی زێڕین بۆ ئاڵاکە زیاد کرا. لە ساڵی ١٩٣٧، ئاڵایەکی نوێ پەسەند کرا، کە چەکوش و داسێکی زێڕینی بچووکی تێدابوو لە سەرووی پیتە سیریلیکییە لێواردارە زێڕینەکانی У.Р.С.Р. (کورتکراوەی Ukrainska Radianska Sotsialistychna Respublika بە زمانی ئۆکراینی).

ئاڵای سوور (١٩١٧)
ئاڵای کۆماری سۆڤیەتی ئوکراینا
(هێمای بچووکی ڤێکسیلۆلۆجی...) ئاڵای کۆماری گەلی سۆڤیەتەکانی ئوکراینا (١٩١٧–١٩١٩)
ئاڵای کۆماری سۆسیالیستی گەلی ئوکراینا (١٩١٩)
ئاڵای کۆماری سۆڤیەتی ئۆدێسا
ئاڵای کۆماری سۆڤیەتی چیهیرین
ئاڵای کۆماری سۆڤیەتی دۆنێتسک-کریڤۆی ڕۆگ
ئاڵای کۆماری سۆڤیەتی کوبان
ئاڵای کۆماری سۆڤیەتی دەریای ڕەش
ئاڵای کۆماری سۆڤیەتی کوبان-دەریای ڕەش
ئاڵای ١٩١٩-١٩٢٩ـی ئوکراینای سۆڤیەتی
ئاڵای ١٩٢٩-١٩٣٧ـی ئوکراینای سۆڤیەتی
ئاڵای ١٩٣٧-١٩٤٩ـی ئوکراینای سۆڤیەتی
ئاڵای ١٩٤٩-١٩٩١ـی ئوکراینای سۆڤیەتی
ئاڵای کەمینەی نەتەوەیی ئوکراینی لە کۆماری فیدراڵی سۆسیالیستی یوگۆسلاڤیا (١٩٤٦–١٩٩٢)

سەردەمی نێوان جەنگەکان و کۆمیساریای ڕایخی ئۆکراینا

ڕێکخراوی ناسیۆنالیستەکانی ئۆکراینا ڕێکخراوێکی سیاسی ئۆکراینییە کە وەک بزووتنەوەیەک لە بنەڕەتدا لە ساڵی ١٩٢٩ لە ڕۆژئاوای ئۆکراینا (پۆڵەندای سەردەمی نێوان دوو جەنگەکە) دروست بوو. بۆ ماوەیەکی درێژ، OUN بە فەرمی ئاڵای تایبەت بە خۆی نەبوو؛ بەڵام لە کاتی هێرشەکانی هەنگاریا و پۆڵەندا بۆ سەر کۆماری کارپاتیای ئۆکراینا لە ساڵی ١٩٣٩دا، سیچی کارپاتیا (Carpathian Sich)، کە باڵێکی سەربازیی OUN بوو، دیزاینێکی وەک ئاڵای خۆی پەسەند کرد کە لە نیشانەی OUNـەوە وەرگیرابوو – کە بریتی بوو لە سێ‌شاخێکی ناسیۆنالیستی زێڕین لەسەر پاشبنەمایەکی شین. ئاڵاکە تەواو کرا و تەنها بە فەرمی لەلایەن ڕێکخراوەکەوە پەسەند کرا لە ساڵی ١٩٦٤ لە ٥ەمین ئەنجومەنی ناسیۆنالیستەکانی ئۆکراینا.

سوپای یاخیبووانی ئۆکراین هێزێکی نیمچە-سەربازیی ناسیۆنالیستی ئۆکراینی و دواتریش سوپایەکی پارتیزانی بوو کە بەشداری لە چەندین ململانێی گەریلاییدا کرد لە کاتی جەنگی جیهانیی دووەم دژی ئەڵمانیای نازی، یەکێتیی سۆڤیەت، چیکۆسلۆڤاکیا، و هەردوو پۆڵەندای ژێرزەمینی و کۆمۆنیست. ئەم گروپە باڵی سەربازیی ڕێکخراوی ناسیۆنالیستەکانی ئۆکراینا بوو — باڵی باندێرا (OUN-B)، کە لە بنەڕەتدا لە ڤۆلین (Volyn) لە بەهار و هاوینی ١٩٤٣ دروست بوو. بەرواری فەرمی دامەزراندنی بریتییە لە ١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٢. ئاڵای جەنگی UPA دروشمێکی سوور و ڕەش بوو بە ڕێژەی ٢:٣. ئاڵاکە بەردەوامە لە بوون بە هێمایەکی بزووتنەوەی ناسیۆنالیستی ئۆکراینی. ڕەنگەکانی ئەم ئاڵایە هێمایە بۆ 'خوێنی سووری ئۆکراینی کە لەسەر خاکی ڕەشی ئۆکراینا ڕژاوە'.

ئاڵای کارپاتۆ-ئۆکراین
ئاڵای ساڵی ١٩٤١ حکومەتی نیشتمانی ئوکراینا
ئاڵای کۆماری کۆلکی
ئاڵای سوپای یاخیبووانی ئوکراینا و ڕێکخراوی ناسیۆنالیستە ئوکرایناییەکان، فراکسیۆنی باندێرا
ئاڵای ڕێکخراوی ناسیۆنالیستە ئوکرایناییەکان، فراکسیۆنی مێلنیک

لە ساڵی ١٩٤٩، ئاڵای ئۆکراینای سۆڤیەتی جارێکی تر گۆڕدرا. ^[٢٠] یەکێتیی سۆڤیەت توانی دوو کورسی زیاتر لە نەتەوە یەکگرتووەکان بەدەست بهێنێت لە ڕێگەی زیادکردنی ئۆکراینا و بیلاڕووسیا وەک دەوڵەتی ئەندام.^[٢٠] گۆڕینی ئاڵاکە بەو هۆکارە بوو کە سەرجەم ئاڵاکانی سۆڤیەت وەک یەک بوون.^[٢٠] ئاڵا نوێیەکەی ئۆکراینا پێکدەهات لە هێڵی سوور (سەرەوە، ٢/٣) و شینی کاڵ (azure - خوارەوە، ١/٣)،^[٢٠] لەگەڵ ئەستێرەی زێڕین، چەکوش و داس لە گۆشەی سەرەوەی لای چەپ. سەرکردەکانی حزبی شیوعی وەک نیکیتا خروشچۆڤ و لازار کاگانۆڤیچ ترسیان هەبوو لە بەکارهێنانی وشەکانی وەک 'شینی کاڵ' و 'شین' لە ڕەنگە فەرمییەکانی ئاڵاکەدا، چونکە ئەمانە ئەو زاراوانە بوون کە لەلایەن ڕەوەندی ئۆکراینییەوە بەکاردەهێنران.^[٢٠]

لە سەردەمی سۆڤیەتدا، چەندین هەوڵی بێمۆڵەت بۆ هەڵکردنی ئاڵای نەتەوەیی شین-و-زەرد دران. لە ساڵی ١٩٥٨، گروپێکی ژێرزەمینی لە گوندی ڤێربیتسیا، ناوچەی خۆدۆریڤ دامەزرا؛ ئەندامەکانی لە ژێر تاریکیدا ئاڵا نەتەوەییەکانیان هەڵدەکرد و نامیلکەی دژە-سۆڤیەتییان بڵاودەکردەوە. ^[٢١]

گەڕانەوەی ئاڵای نەتەوەیی

لەژێر کاریگەریی سیاسەتەکانی میخائیل گۆرباچۆڤ بۆ پێرێسترۆیکا (perestroika) و گلاسنۆست (glasnost)، کۆمارە جیاوازەکانی سۆڤیەت هەستی شوناسی نەتەوەییان بەهێزتر بوو، کە بووە هۆی هەڵوەشاندنەوەی یەکێتیی سۆڤیەت لە ١٩٩١. ئەمە بەتایبەتی بۆ هەر سێ دەوڵەتەکەی باڵتیک و ڕۆژئاوای ئۆکراینا ڕاست بوو، کە دوایین ناوچەکان بوون لکێندران بە یەکێتیی سۆڤیەتەوە. بەئاگابوونەوەی نەتەوەیی هاوکات بوو لەگەڵ هەوڵەکان بۆ گەڕاندنەوەی هێما نەتەوەییە مێژووییەکان. لە ساڵی ١٩٨٨، سۆڤیەتی باڵای کۆماری سۆسیالیستی لیتوانیا ئاڵای نەتەوەیی و نیشانەی دەوڵەتی لیتوانیای وەک هێمای دەوڵەت دامەزراندەوە. پەرلەمانەکانی لاتڤیا و ئیستۆنیاش بە خێرایی هەمان هەنگاویان نا.

ڕووداوەکانی ناو وڵاتانی باڵتیک بە خێرایی بوونە هۆی سەرهەڵدانی نەخشی هاوشێوە لە ئۆکراینا. بەتایبەتی، ڕۆژئاوای ئۆکراینا و شاری کیێڤی پایتەختی ئۆکراینای سۆڤیەتی گۆڕەپانی خۆپیشاندانە سیاسییە نیمچە بەردەوامەکان بوون، کە تێیاندا ئاڵای زەرد-و-شین لەلایەن خۆپیشاندەرانەوە دەشەکێنرانەوە.

لە ١٤ی ئازاری ١٩٩٠، ئاڵای ئۆکراینا بۆ یەکەمجار لە دوای دامەزراندنی یەکێتیی سۆڤیەتەوە لە شارۆچکەی بچووکی ستریی (Stryi) بەرزکرایەوە. ^[٢٢]
لە ٢٠ی ئازاری ١٩٩٠، ئەنجومەنی شارۆچکەی تێرنۆپیل (Ternopil) دەنگی دا لەسەر بەکارهێنان و دووبارە دامەزراندنەوەی ئاڵای زەرد-و-شین و هێمای ترێزوب (tryzub) و سروودی نیشتمانیی Shche ne vmerla Ukrainy. لە هەمان ڕۆژدا، ئاڵای نەتەوەیی زەرد-و-شین بۆ یەکەمجار لە ماوەی ٨٠ ساڵدا بەسەر باڵەخانەیەکی حکومیدا لە کیێڤ هەڵکرا، و جێگەی ئاڵای سوور-شینی کاڵی فەرمیی ئەوکاتی ئۆکراینای سۆڤیەتی گرتەوە.
لە ٢٨ی نیسانی ١٩٩٠، ئەنجومەنی پارێزگای لڤیڤ (oblasna rada) هەروەها ڕێگەی دا بە بەکارهێنانی هێما نەتەوەییەکانی ئۆکراینا لە ناو پارێزگاکەدا.
لە ٢٩ی نیسانی ١٩٩٠، ئاڵای زەرد-و-شین لەسەر ستوونی ئاڵای شانۆی شاری تێرنۆپیلەوە هەڵکرا بەبێ ئەوەی ئاڵای یەکێتیی سۆڤیەت لە سەروویەوە هەڵواسرابێت.
دوای ٢٤ی تەممووزی ١٩٩٠، ئاڵای زەرد-و-شین بۆ یەکەمجار بەسەر باڵەخانەیەکی فەرمی حکومەتدا هەڵدرا،کە باڵەخانەی ئەنجومەنی شاری کیێڤ بوو، لە گۆڕەپانی مەیدانی نێزالێژنۆستی لە شەقامی خرێشچاتیک.^[٢٣]
دوای ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی ئۆکراینا لە ٢٤ی ئابی ١٩٩١، ئاڵای زەرد-و-شینی نەتەوەیی بۆ یەکەمجار بەسەر باڵەخانەی پەرلەمانی ئۆکراینا (Verkhovna Rada) لە ٤ی ئەیلوولی ١٩٩١ هەڵدرا.

بەو پێیەی ئاڵای سوور و شینی کاڵی سۆڤیەت بە شێوەیەکی یاسایی (de jure) وەک ئاڵای ئۆکراینای تازە سەربەخۆ مایەوە، ئاڵای شین و زەرد بە شێوەیەکی کاتی پەسەند کرا بۆ ڕێوڕەسمە فەرمییەکان لە ئابی ١٩٩١ دوای سەربەخۆیی ئۆکراینا، پێش ئەوەی بە فەرمی لە ٢٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٢ لەلایەن پەرلەمانی ئۆکرایناوە بگەڕێنرێتەوە.^[٢٤]^[٢٥] بەپێی وتەی ستێپان خمارا، لەو کاتەدا، پشتگیری بۆ دووبارە پەسەندکردنەوەی ئاڵای شین و زەرد وەک ئاڵای نەتەوەیی ئۆکراینا نزیکەی لە ناو هەموو ئۆکراینییەکاندا گشتگیر بوو، و هیچ جێگرەوەیەکی واقیعییانە پێشکەش نەکرا. ^[٢٦]

لە سەرەتای لەشکرکێشیی ڕووسیا بۆ سەر ئۆکراینا، شوێنە گرنگەکان لە سەرانسەری جیهاندا بە ڕەنگەکانی ئاڵای ئۆکراینا ڕووناک کرانەوە، لە کاتێکدا چەندین شار ئاڵای ئۆکراینایان وەک هاوسۆزی بەرزکردەوە. ^[٢٧]^[٢٨] فەوجی کاستوس کالینۆسکی (Kastuś Kalinoŭski Regiment)، کە فەوجێکی خۆبەخشی سەربەخۆی بیلاڕووسییە، هەروەها ڕەنگەکانی ئاڵای ئۆکراینای لە نیشانەکانیدا بەکارهێنا.

ئاڵای ئوکراینای دوای-سۆڤیەت کە لە ٢٤ی ئابی ١٩٩١ بۆ ٢٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٢ بەکارهێنرا، لە ڕووی یاساییەوە (de jure)
ئاڵای ئوکراینای دوای-سۆڤیەت کە لە ٨ی ئەیلوولی ١٩٩١ بۆ ٢٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٢ بەکارهێنرا (شین-زەرد، تۆنە کاڵەکان)، لە ڕووی پراکتیکییەوە (de facto)
ئاڵای ئوکراینای دوای-سۆڤیەت کە لە ٨ی ئەیلوولی ١٩٩١ بۆ ٢٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٢ بەکارهێنرا (تۆنەکانی سۆڤیەت لە ئاڵای پێشووی SSRـەوە)، بە دی فاکتۆ
ئاڵای ئوکراینای دوای-سۆڤیەت کە لە ٨ی ئەیلوولی ١٩٩١ بۆ ٢٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٢ بەکارهێنرا (شین-زەرد، تۆنە تۆخەکان)، بە دی فاکتۆ

وەشانی شینی ئاسمانی کە تا ساڵی ٢٠٠٦ بەکاردەهێنرا؛ هێشتا بەکارهێنانی بەرفراوانی نافەرمی ماوە لەپاڵ وەشانە تۆخترەکەی ئێستا.^[١]^[٢]^[٣]^[٤]^[٥]^[٦]
ئاڵای ئوکراینا بە تۆنی کاڵتر نا-ستانداردە بەڵام زۆرجار بەکارهێنراوە^[١]^[٢]^[٣]^[٤]^[٥]^[٦]
ئاڵای ئوکراینا بەو تۆنانەی لە ٢٠٠٦ پێشکەش کران

مشتومڕ و ڕەخنەکان

بنەچە

یەکێک لە وەشانە بانگەشەبۆکراوەکان ئەوەیە کە، بەو پێیەی یەکێک لە یەکەمین وێنە ڕەنگدارە ناسراوەکانی نیشانەی شاری کیێڤ بە زۆری بە ڕەنگەکانی زەرد-شین بووە، ڕەنگە ئەم نەریتە لە سەردەمی شازادەی گەورەی نۆردیک-سلاڤیی کیێڤ ڤلادیمێری مەزنەوە (Volodymyr the Great) بوونی هەبووبێت. لەگەڵ ئەوەشدا، ڕەنگکردنی شین-زەرد دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی کیێڤان ڕوس (Kievan Rus')، چونکە وەشانێکی سەرەتایی هێمای ترێزوب (Tryzub)، کە نیشانەی نەتەوەیی ئۆکراینایە، هەمان ڕەنگی مۆری سڤیاتۆسلاڤی یەکەمی کیێڤی (نزیکەی ٩٤٥ی زایینی) هەڵگرتووە. لە کاتی جەنگی پۆلتاڤا (Battle of Poltava) لە ساڵی ١٧٠٩دا، ئەو کۆساکانەی کە شوێنکەوتەی مازێپا بوون لەژێر دروشمی زەرد-شیندا شەڕیان دەکرد، لە کاتێکدا هاوپەیمانە سویدییەکانیان لەژێر دروشمی زەرددا بوون. هەندێک لە کۆساک و ئاغاکان نیشانەیان (coats of arms) بە ڕەنگی زەرد و شین هەبوو. ^[٢٩]

زەرد-شین بەرامبەر شین-زەرد

ئۆکراینییەکان بەگشتی ئاڵاکە بە "زەرد و شینی کاڵ" (بە ئۆکراینی: жовто-блакитний, zhovto-blakytnyi) ناودەبەن^[٣٠]—کە وەشانێکی جیاوازی ئاڵاکەیە کە لە ساڵانی کۆماری نەتەوەیی ئۆکراینادا (UNR - ١٩١٧-١٩٢١) بەکاردەهێنرا بە زەرد لە سەرەوە و شین لە خوارەوە. گوایە زەردەکەی سەرەوە گوزارشت لە قوببەی زێڕینی کڵێساکانی مەسیحی دەکات و شینەکەش بۆ ڕووباری دنیپەر.

سەرۆکی کۆمەڵەی هێرالدری ئۆکراینا، ئەندری گرێچیلۆ، ئاماژە بەو ڕاستییە دەکات کە گفتوگۆ لەسەر ڕیزبەندی ڕەنگەکان تەنانەت لە ساڵی ١٩١٨ـەوە هەبووە.^[٢٠] لەگەڵ ئەوەشدا، هەردوو حکومەتی کۆماری گەلی ئۆکراینا و دەوڵەتی ئۆکرایناش دیارییان کردبوو کە نیوەی سەرەوە شینی کاڵ دەبێت، لە کاتێکدا نیوەی خوارەوە زەرد دەبێت.^[٢٠] لە ساڵی ١٩١٨دا ڕەچاو کرا کە شینی کاڵ لەبەر خۆر ڕەنگەکەی لەدەست دەدات، بۆیە بڕیاردرا ڕەنگەکە تۆختر بکرێت. ^[٢٠]

پێشتر لە ڕەشنووسی دەستووری ساڵی ١٩١٨ی کۆماری گەلی ئۆکراینادا، ڕیزبەندی ڕەنگەکان بە شین و زەرد پێناسە کرابوو. ^[٢٠] هەمان ڕیزبەندی دەدۆزرێتەوە لە یاساکانی کۆماری گەلی ئۆکراینای ڕۆژئاوا بۆ تشرینی دووەمی ١٩١٨ و کۆماری کارپاسیای ئۆکراینا لە ١٥ی ئازاری ١٩٣٩.^[٢٠] مشتومڕ لەسەر ڕیزبەندی ڕەنگەکان لە ناو ڕەوەندی ئۆکراینیشدا بەردەوام بوو. ^[٢٠] لە ساڵی ١٩٤٩دا بڕیاردرا کە، تا ئۆکراینا تەنها یەک ئاڵای دەوڵەت دیاری دەکات، ڕەوەندی دەرەوە دەبێت دروشمی شین-و-زەرد بەکاربهێنێت.^[٢٠]

هەوڵەکان بۆ زیندووکردنەوەی ئاڵاکانی سۆڤیەت

لە ٢١ی نیسانی ٢٠١١، ڤێرخۆڤنا ڕادا یاسایەکی پەسەند کرد کە ڕێگەی دەدا بە بەرزکردنەوەی دروشمی سەرکەوتن (Victory Banner) لە ڕۆژی سەرکەوتندا.^[٣١] دروشمی سەرکەوتنی ئێستا لە ساڵی ٢٠٠٧ لە ڕووسیا پەسەند کرا. لە ٢٠ی ئایاری ٢٠١١، یاساکە لەلایەن سەرۆک کۆماری ئۆکراینا ڤیکتۆر یانوکۆڤیچەوە واژۆ کرا.^[٣٢] لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠١١، دادگای دەستووریی ئۆکراینا یاساکەی بە نادەستووری ناساند و پێشنیاری کرد کە پەرلەمان هەموارکردنەوەی پێویست بۆ دەستووری ئۆکراینا جێبەجێ بکات.^[٣٣]

لە ٩ی نیسانی ٢٠١٥، پەرلەمانی ئۆکراینا یاسادانانی سەبارەت بە نەهێشتنی پاشماوەکانی کۆمۆنیزم پەسەند کرد، کە تێیدا بانگەشەکردن بۆ هێماکانی "ڕژێمە تۆتالیتارەکانی کۆمۆنیست و نازی" قەدەغە کرد.^[٣٤] لەو کاتەوە، هێماکانی سۆڤیەت، وەک دروشمی سەرکەوتن، تەنها لە گۆڕستانەکاندا ڕێگەپێدراون.^[٣٥]^[٣٦]

ئاڵاکانی سۆڤیەت لەو ناوچانە هەڵکراون کە لە دەرەوەی کۆنتڕۆڵی حکومەتن دوای ئەوەی ڕووسیا لە ساڵی ٢٠٢٢دا هێرشی کردە سەر وڵاتەکە. ^[٣٧]

ئاڵای سەرۆکی دەوڵەت

بە درێژایی مێژووی ئۆکراینا، سەرۆک دەوڵەتە جیاوازەکان ئاڵای جیاوازیان بەکارهێناوە. دیزاینەکان بەپێی ئەو سەردەمە مێژووییەی تێیدا بەکارهێنراون و بەپێی گۆڕەپانی سیاسی ئۆکراینا لەو کاتەدا جیاوازن. یەکەم ئاڵا کە لەلایەن سەرۆک دەوڵەتێکی ئۆکرایناوە بەکارهێنرابێت ئاڵاکەی پافلۆ سکۆرۆپادسکی (Pavlo Skoropadskyi) بوو. ستانداردێک بۆ سەرۆکی کۆماری گەلی ئۆکراینا لە تاراوگە لە دەوروبەری ساڵی ١٩٣٠ دەرکەوت. دیزاینەکەی ئێستا، کە ئاڵای سەرۆک کۆماری ئۆکراینایە، لە ساڵی ١٩٩٩ پەسەند کرا. لە ساڵی ٢٠٢٢، سەرۆکی ئۆکراینا وەشانێکی بەکارهێنا کە تێیدا لای چەپی بەشی نیوەی سەرەوەی شینەکە هێمای سێ‌شاخی زێڕینی (yellow Tryzub) تێدایە. ^[٣٨]