بۆ ناوەڕۆک بازبدە

ئاڵای ئوسترالیا

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
ئاڵای ئوسترالیا
ئاڵایەکی شین کە یەکێتی جاک لە بەشی چەپی سەرەوە، ئەستێرەیەکی حەوت خاڵی لە خوارەوەی و خاچی باشوور لە نیوەی ڕاستدا هەیە.
Nameئاڵای شینی ئوسترالیا
بەکارھێنانئاڵای نەتەوەیی و ئاڵای دەوڵەت، دیوی پشتەوە وێنەی ئاوێنەیی دیوی پێشەوەیە.
ڕێژە1:2
بەکارھاتوو
  • ١١ی شوباتی ١٩٠٣؛ ١٢٣ ساڵ پێش ئێستا[١]
  • ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٠٨؛ ١١٧ ساڵ پێش ئێستا [٢] (وەشانی ئێستای ئەستێرەی حەوت خاڵی کۆمۆنوێلس)
  • ٨ی نیسانی ١٩٥٤؛ ٧٢ ساڵ پێش ئێستا (وەک ئاڵای نەتەوەیی ئوسترالیا دیاریکرا و پێشەنگی بەسەر یەکێتی جاکدا پێدرا)
دیزایینئاڵایەکی شین کە ئەستێرەی کۆمۆنوێلسی لە چواریەکی خوارەوەی لای ستوونەکە و پێنج ئەستێرەی خاچی باشووری لە نیوەی شەکاوەیدا هەیە.
دیزایین لەلایەنئانی دۆرینگتۆن، ئیڤۆر ئیڤانس، لێسلی هۆکینز، ئیگبێرت نوتال و ویلیام ستیڤنز

ئاڵای نەتەوەیی ئوسترالیا لەسەر بنەمای ئاڵای شینی بەریتانیایە - زەوییەکی شین کە یەکێتی جاک لە چواریەکی سەرەوەی لای ستوونەکەدایە - کە ئەستێرەیەکی گەورەی سپی حەوت خاڵی (ئەستێرەی کۆمۆنوێلس) و وێناکردنێکی کۆمەڵە ئەستێرەی خاچی باشووری تێدایە، کە لە پێنج ئەستێرەی سپی پێکهاتووە (یەک ئەستێرەی بچووکی پێنج خاڵی و چوار ئەستێرەی گەورەتری حەوت خاڵی). ئوسترالیا هەروەها ژمارەیەک ئاڵای فەرمیی تری هەیە کە نوێنەرایەتی ویلایەت و ناوچەکانی، گەلە ڕەسەنەکانی و دەزگاکانی حکومەت دەکەن.

وەشانە ڕەسەنەکەی ئاڵاکە بۆ یەکەمجار وەک ئاڵای شینی کۆمۆنوێلس لە ٣ی ئەیلولی ١٩٠١ هەڵکرا، دوای ئەوەی لەپاڵ ئاڵای سووری دەریایی بازرگانیدا لە پێشبڕکێیەکدا کە دوای فیدراسیۆن بەڕێوەچوو، هەڵبژێردرا. وەشانێکی کەمێک سادەکراو وەک ئەوەی پاشا ئێدواردی حەوتەم پەسەندی کردبوو بە فەرمی لە ساڵی ١٩٠٣ پەسەند کرا. دواتر لە ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٠٨دا گۆڕدرا بۆ نەخشەی ئێستا، بە گۆڕینی ئەستێرەی کۆمۆنوێلس لە شەش خاڵەوە بۆ حەوت خاڵ.

لە سەرەتادا بەکارهێنانی تەنها بۆ حکومەت و کەشتیوانی سنووردار بوو، بەڵام ئاڵا شینەکە وردە وردە وەک هێمایەکی باوی ئوسترالی لەپاڵ ئاڵا سوورەکەدا گرنگی پەیدا کرد، کە کۆتوبەندی کەمتری لەسەر بەکارهێنانەکەی هەبوو. لە سەرەتادا، ئاڵاکە بە فەرمی لەژێر دەسەڵاتی یەکێتی جاکدا مایەوە، و هەڵکردنی تەنها ئاڵا شینەکە دەکرا وەک دەربڕینی بێوەفایی بەرامبەر ئیمپراتۆریەتی بەریتانیا سەیر بکرێت. بەڵام تا ساڵی ١٩٥٤، لەگەڵ زیادبوونی سەربەخۆیی ئوسترالیا لە شانشینی یەکگرتوو، ئاڵا شینەکە بە تێپەڕبوونی یاسای ئاڵاکان لە ساڵی ١٩٥٣ وەک ئاڵای نەتەوەیی ئوسترالیا دیاریکرا. هەروەها یاساکە بۆ یەکەمجار پێشەنگی بە ئاڵای ئوسترالیا دا بەسەر یەکێتی جاکدا. بە تێپەڕبوونی کات، بەکارهێنانی یەکێتی جاک کەم بووەوە، بە جۆرێک تا ساڵانی ١٩٧٠ەکان زۆربەی ئوسترالییەکان ئاڵا شینەکەیان بە ئاڵای نەتەوەیی دەزانی.

نەخشە

[دەستکاری]

هێماکان

[دەستکاری]

ئاڵای ئوسترالیا سێ هێمای دیار بەکاردەهێنێت: یەکێتی جاک، خاچی باشوور، و ئەستێرەی کۆمۆنوێلس. [٣]

یەکێتی جاک

[دەستکاری]

یەکێتی جاک کە لە شێوەی ئێستایدا لە ساڵی ١٨٠١ پەسەند کراوە، سێ خاچی هێرالدی لەخۆدەگرێت کە نوێنەرایەتی نەتەوەکانی شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای مەزن و ئیرلەندا دەکەن وەک چۆن لەو کاتەدا پێکهاتبوون: [٤]

یەکێتی جاک کە لە گۆشەی سەرەوەدایە، کە پێگەی شەرەفە لە ئاڵاکەدا، [٥] دان بە مێژووی نیشتەجێبوونی بەریتانیا لە ئوسترالیا دەنێت. سەرەڕای ئەوەش، هێزی دەریایی بەریتانیا داوای ئاڵایەکی دەکرد لەسەر بنەمای ئاڵای شین یان سوور بۆ بەکارهێنانی دەریایی. [٦]

ئەستێرەی کۆمۆنوێلس

[دەستکاری]

ئەستێرەی کۆمۆنوێلس، کە بە ئەستێرەی فیدراسیۆنیش ناسراوە، لە چواریەکی خوارەوەی لای ستوونەکەدایە. لە بنەڕەتدا شەش خاڵی هەبوو، کە نوێنەرایەتی شەش کۆلۆنییە یەکگرتووەکەی دەکرد. [٧] لە ساڵی ١٩٠٨، خاڵێکی حەوتەم زیاد کرا بۆ هێماکردن بۆ ناوچەی پاپوا، و هەر ناوچەیەکی داهاتوو. [٧][٨] ئەستێرەی کۆمۆنوێلس هیچ پەیوەندییەکی فەرمیی بە بێتا سێنتاورییەوە نییە، سەرەڕای درەوشاوەیی و شوێنی ئەمەی دواییان لە ئاسماندا؛ بەڵام، وەشانی ساڵی ١٨٧٠ی ئاڵای ئوسترالیای باشوور ئەستێرە ئاماژەپێدەرەکانی ئەلڤا و بێتا سێنتاوری لەخۆگرتبوو. [٩] [١٠]

خاچی باشوور

[دەستکاری]

خاچی باشوور لە نیوەی شەکاوەی ئاڵاکەدایە. یەکێکە لە دیارترین کۆمەڵە ئەستێرەکان کە لە نیوەگۆی باشوور دەبینرێت، و لە ڕۆژانی سەرەتای نیشتەجێبوونی بەریتانیاوە بۆ نوێنەرایەتیکردنی ئوسترالیا بەکارهاتووە. [٧] ئیڤۆر ئیڤانس، یەکێک لە نەخشەسازەکانی ئاڵاکە، مەبەستی ئەوە بوو کە خاچی باشوور ئاماژە بێت بۆ ئەو چوار فەزیلەتە ڕەوشتییەی کە دانتی دەیخاتە پاڵ چوار ئەستێرە سەرەکییەکە: دادپەروەری، ژیری، دانبەخۆداگرتن و ئازایەتی. [١١] ژمارەی خاڵەکانی سەر ئەستێرەکانی خاچی باشوور لە ئاڵای مۆدێرنی ئوسترالیادا جیاوازە لە نەخشە ڕەسەنەکەی براوەی پێشبڕکێیەکە، کە تێیدا لە نێوان پێنج بۆ نۆ خاڵ بوون بۆ هەر یەکێکیان، کە نوێنەرایەتی درەوشاوەیی ڕێژەیی ئەوانیان دەکرد لە ئاسمانی شەودا. [٧] ئەستێرەکان بە ناوی پێنج پیتی یەکەمی ئەلفوبێی یۆنانییەوە ناونراون، بە ڕیزبەندی کەمبوونەوەی درەوشاوەیی لە ئاسماندا. [٧] لە بنەڕەتدا ئەلڤا لە بێتا و گاما گەورەتر بوو لە کاتێکدا دێلتا لە بنەڕەتدا لە بێتا و گاما بچووکتر بوو. بۆ ئاسانکردنی دروستکردنی، هێزی دەریایی بەریتانیا قەبارە و شێوەی چوار ئەستێرە دەرەکییە گەورەکەی لە حەوت خاڵدا ستاندارد کرد و هەموویان بە هەمان قەبارە بوون، تەنها ئەستێرە بچووکە ناوەندییەکەیان بە پێنج خاڵ هێشتەوە. [ژێدەر پێویستە] ئەم گۆڕانکارییە بە فەرمی لە ٢٣ی شوباتی ١٩٠٣دا بڵاوکرایەوە. [٧]

ڕەنگەکان

[دەستکاری]

ڕەنگەکانی ئاڵاکە، هەرچەندە لەلایەن یاسای ئاڵاکانەوە دیاری نەکراون، بەڵام تایبەتمەندییەکانی پانتۆنیان لەلایەن لقی پەرلەمانی و حکومەتی سەر بە بەشی سەرۆک وەزیران و کابینەوە پێدراوە. [١٢] ڕێبەری شێوازی حکومەتی ئوسترالیا بۆ نووسەران، سەرنووسەران و چاپکەران هەروەها تایبەتمەندییەکانی سی ئێم وای کەی (CMYK) و ئار جی بی (RGB) بۆ وێناکردنی ئاڵاکە لە چاپ و لەسەر شاشە بە ڕیزبەندی دەدات. [١٣]

نەخشە سەرچاوە(ەکان)
Pantone 280 C 185 C [١٤] [١٥]
RGB

(Hex)

 0–27–105



(#001B69)		 229–0-39



(#E50027)		 255–255–255



(#FFFFFF)		 [١٣]
CMYK 100%–74%–0%–59% 0%–100%–83%–10% 0%–0%–0%–0% [١٣]

تۆنی ڕەنگی سوورەکە لە گۆشەی ئاڵای ئوسترالیا (Pantone 185C, Hex: #FF0000) لە ڕاستیدا بەگشتی کاڵترە لەو تۆنەی بەکارهاتووە (هیچ تۆنێکی دیاریکراو دیاری نەکراوە [١٦]) لە ئاڵای بەریتانیادا (Pantone 186C, Hex: #C8102E) کە لێیەوە سەرچاوەی گرتووە. ڕەنگی شینەکە کۆدی هێکسی جیاوازی هەیە بۆ نەخشەی ئار جی بی، بەڵام کاتێک چاپ دەکرێت -ژمارەی پانتۆنەکە- هەمان شتە: ئوسترالیا (Pantone 280C, Hex: 00008B) بەرامبەر شانشینی یەکگرتوو (Pantone 280C, Hex: 012169). ئاڵاکە وەک زنجیرەی ئیمۆجییەکانی یونیکۆد U+1F1E6 🇦 REGIONAL INDICATOR SYMBOL LETTER A, U+1F1FA 🇺 REGIONAL INDICATOR SYMBOL LETTER U.[١٧]

دروستکردن

[دەستکاری]
لاپەڕەی دروستکردن بۆ ئاڵای ئوسترالیا. درێژی ئاڵاکە دوو هێندەی پانییەکەیەتی.

بەپێی یاسای ئاڵاکان، دەبێت ئاڵای نەتەوەیی ئوسترالیا ئەم تایبەتمەندییانەی خوارەوەی تێدا بێت: [١٨][١٩]

  • یەکێتی جاک کە چارەیەکی سەرەوەی (گۆشەی) تەنیشت ستوونەکە داگیر دەکات؛
  • ئەستێرەیەکی گەورەی سپی حەوت خاڵی (شەش خاڵ نوێنەرایەتی شەش ویلایەتەکەی ئوسترالیا دەکەن و یەکێکیش نوێنەرایەتی ناوچەکان دەکات) لە ناوەڕاستی چواریەکی خوارەوەی تەنیشت ستوونەکە و ڕاستەوخۆ ئاماژە دەکات بۆ ناوەڕاستی خاچی سانت جۆرج لە یەکێتی جاکدا؛
  • پێنج ئەستێرەی سپی (نوێنەرایەتی خاچی باشوور دەکەن) لەو نیوەی ئاڵاکەدا کە لە ستوونەکەوە دوورترە.

شوێنی ئەستێرەکان بەم شێوەیەیە:

  • ئەستێرەی کۆمۆنوێلس – ئەستێرەی حەوت خاڵی، لە ناوەڕاستی بەشی خوارەوەی لای ستوونەکە.
  • ئەلڤا کروسیس – ئەستێرەی حەوت خاڵی، ڕاستەوخۆ لە خوار ناوەڕاستی بەشی شەکاوەوە بە دووری ١/٦ بەرەو سەرەوە لە لێواری خوارەوە.
  • بێتا کروسیس – ئەستێرەی حەوت خاڵی، ١/٤ی ڕێگاکە بەرەو چەپ و ١/١٦ بەرەو سەرەوە لە ناوەڕاستی بەشی شەکاوەوە.
  • گاما کروسیس – ئەستێرەی حەوت خاڵی، ڕاستەوخۆ لە سەرووی ناوەڕاستی بەشی شەکاوەوە بە دووری ١/٦ بەرەو خوارەوە لە لێواری سەرەوە.
  • دێلتا کروسیس – ئەستێرەی حەوت خاڵی، ٢/٩ی ڕێگاکە بەرەو ڕاست و ٣١/٢٤٠ بەرەو سەرەوە لە ناوەڕاستی بەشی شەکاوەوە.
  • ئەپسیلۆن کروسیس – ئەستێرەی پێنج خاڵی، ١/١٠ی ڕێگاکە بەرەو ڕاست و ١/٢٤ بەرەو خوارەوە لە ناوەڕاستی بەشی شەکاوەوە.

تیرەی دەرەوەی ئەستێرەی کۆمۆنوێلس ٣/٢٠ی پانی ئاڵاکەیە، لە کاتێکدا هی ئەستێرەکانی خاچی باشوور ١/١٤ی پانی ئاڵاکەیە، جگە لە ئەپسیلۆن، کە ڕێژەکەی بۆ ئەو ١/٢٤ە. تیرەی ناوەوەی هەر ئەستێرەیەک ٤/٩ی تیرەی دەرەوەیەتی. پانی ئاڵاکە بریتییە لە پێوانەی لێواری لای ستوونی ئاڵاکە (دووری نێوان سەرەوە بۆ خوارەوە).

پرۆتۆکۆڵ

[دەستکاری]
هەڵکردنی ئاڵاکە

ڕێنماییەکان بۆ هەڵکردنی ئاڵاکە لە نامیلکەی "ئاڵاکانی ئوسترالیا"دا خراونەتەڕوو، کە جارجار لەلایەن حکومەتی ئوسترالیاوە بڵاودەکرێتەوە. ڕێنماییەکان دەڵێن کە ڕێگەپێدراوە ئاڵای نەتەوەیی ئوسترالیا لە هەموو ڕۆژێکی ساڵدا هەڵبکرێت، [٢٠] و کە "دەبێت بەو ڕێز و شکۆیەی شایەنیەتی مامەڵەی لەگەڵ بکرێت وەک گرنگترین هێمای نەتەوەیی وڵاتەکە". [٢١]

دەبێت ئاڵای نەتەوەیی هەمیشە لە پێگەیەکی بەرزتر لە هەر ئاڵا یان نیشانەیەکی تر هەڵبکرێت کاتێک لە ئوسترالیا یان لە خاکی ئوسترالیا هەڵدەکرێت، و دەبێت هەمیشە بە بەرزی و بە سەربەستی هەڵبکرێت. [٣] دەبێت ئاڵاکە لە سەرجەم باڵەخانەکانی حکومەتدا هەڵبکرێت و (لە کاتی گونجاودا) لە ناو یان لە نزیک بنکەکانی دەنگدان نمایش بکرێت کاتێک هەڵبژاردن یان گشتپرسی نەتەوەیی هەیە. [٣] کەشتییەکانی حکومەت، کەشتییەکانی ماسیگرتن، کەشتییە گەشتیارییەکان، کەشتییە بچووکەکان و کەشتییە بازرگانییەکانی ژێر ٢٤ مەتر لە درێژی، دەتوانن ئاڵای سوور یان ئاڵای نەتەوەیی ئوسترالیا هەڵبکەن، بەڵام هەردووکیان پێکەوە نا. [٣] دەکرێت ئاڵای شینی بەریتانی لەسەر کەشتییەکی خاوەندارێتی ئوسترالی هەڵبکرێت لەبری ئاڵای ئوسترالیا ئەگەر خاوەنەکەی مۆڵەتێکی کارپێکراوی هەبێت بەپێی یاسای بەریتانیا. [٢٢]

بەشی سەرۆک وەزیران و کابینە هەروەها ئامۆژگاری دەکات کە ئاڵاکە تەنها لە کاتەکانی ڕۆژدا هەڵبکرێت، مەگەر ڕووناک کرابێتەوە. [٢٣] نابێت دوو ئاڵا لەسەر هەمان ستوون هەڵبکرێن. [٢٣] نابێت ئاڵاکە بە سەرەوخواری نمایش بکرێت لە هیچ بارودۆخێکدا، تەنانەت بۆ دەربڕینی دۆخێکی مەترسیداریش. [٢٣] نابێت ئاڵاکە لەسەر زەوی دابنرێت یان بخرێتە خوارەوە، هەروەها نابێت بەکاربهێنرێت بۆ داپۆشینی شتێک لە کاتی ئامادەکاری بۆ ڕێوڕەسمی پەردەلادان، یان بۆ شاردنەوەی کەرەستەی تر. [٢٣] نابێت ئەو ئاڵایانەی داڕزاون یان ڕەنگیان چۆتەوە نمایش بکرێن. [٢٣] ئاڵا کۆن یان داڕزاوەکان دەبێت بە نهێنی و "بە شێوەیەکی شایستە" لەناوببرێن؛ شێوازێک کە وەک نموونە دراوە بڕینی ئاڵاکەیە بۆ پارچەی بچووک پێش ئەوەی بخرێتە ناو خاشاکەوە. [٢٣]

ئاڵای ئوسترالیا لە نیوەی ستوون لە ڕۆژی یادکردنەوە

کاتێک ئاڵاکە لە نیوەی ستوون هەڵدەکرێت، دەبێت بە ڕوونی دیار بێت کە لە نیوەی ستووندایە - بۆ نموونە، لە سێیەکی ڕێگاکە بەرەو خوارەوە لە لوتکەی ستوونەکەوە. [٢٣] هەرگیز نابێت ئاڵای ئوسترالیا لە شەودا لە نیوەی ستوون هەڵبکرێت، مەگەر ڕێنمایی درابێت بۆ هێشتنەوەی لە نیوەی ستوون بۆ ماوەیەکی درێژتر. [٢٣] ئەو ڕۆژانەی کە ئاڵاکان لە نیوەی ستوون لەسەر باڵەخانەکانی حکومەت هەڵدەکرێن بریتین لە، [٢٣]

  • لە کاتی مردنی پاشا/شاژن - لە کاتی ڕاگەیاندنی مردنەکەوە تاوەکو کاتی بەخاکسپاردن و بە خودی بەخاکسپاردنەکەشەوە. لەو ڕۆژەی کە هاتنەسەر تەختی پاشا/شاژنی نوێ ڕادەگەیەندرێت، باوە کە ئاڵاکە تا لوتکەی ستوونەکە بەرزبکرێتەوە لە کاتژمێر ١١ی بەیانییەوە.
  • لە کاتی مردنی ئەندامێکی خێزانی شاهانە بە فەرمانی تایبەتی پاشا/شاژن و/یان بە ڕێنمایی حکومەتی ئوسترالیا.
  • لە کاتی مردنی پارێزگاری گشتی یان پارێزگارێکی گشتیی پێشوو.
  • لە کاتی مردنی هاوڵاتییەکی دیاری ئوسترالی بەپێی پرۆتۆکۆل. دەکرێت ئاڵاکان لە هەر ناوچەیەک لە نیوەی ستوون هەڵبکرێن لە کاتی مردنی هاوڵاتییەکی دیاری ناوخۆیی یان لە ڕۆژی، یان بەشێک لە ڕۆژی، بەخاکسپاردنیاندا.
  • لە کاتی مردنی سەرۆکی دەوڵەتی وڵاتێکی تر کە ئوسترالیا پەیوەندی دیپلۆماتی لەگەڵیدا هەیە - ئاڵاکە لە ڕۆژی بەخاکسپاردنەکەدا لە نیوەی ستوون هەڵدەکرێت.
  • لە ڕۆژی ئانزاک (ANZAC) ئاڵاکە تا نیوەڕۆ لە نیوەی ستوون هەڵدەکرێت. [٢٤]
  • لە ڕۆژی یادکردنەوە ئاڵاکان لە لوتکە دەهێڵرێنەوە تا کاتژمێر ١٠:٣٠ی بەیانی، لە نیوەی ستوون دەبن لە کاتژمێر ١٠:٣٠ بۆ ١١:٠٢ی بەیانی، پاشان لە لوتکە دەبن بۆ پاشماوەی ڕۆژەکە. [٢٥]

بەشەکە خزمەتگوزارییەکی ئیمەیڵ دابین دەکات بە ناوی تۆڕی ئاڵای کۆمۆنوێلس، کە زانیاری دەدات لەسەر بۆنە نەتەوەییەکان بۆ هەڵکردنی ئاڵاکە لە نیوەی ستوون هەروەها ڕۆژە نەتەوەییەکانی یادکردنەوە و ئاهەنگگێڕان بە ئاڵاکە. [٢٣]

ئاڵای نەتەوەیی ئوسترالیا دەکرێت بۆ مەبەستی بازرگانی یان ڕیکلام بەکاربهێنرێت بەبێ مۆڵەتی فەرمی بەو مەرجەی ئاڵاکە بە شێوەیەکی شایستە بەکاربهێنرێت و بە تەواوی و بە دروستی بەرهەم بهێنرێتەوە؛ نابێت بە چاپکردنی وشە یان وێنە لەسەری ناشرین بکرێت، نابێت لەلایەن شتەکانی ترەوە لە نمایشەکاندا دابپۆشرێت، و هەموو بەشە هێماییەکانی ئاڵاکە دەبێت بناسرێنەوە. [٢٦] هەروەها دەبێت یەکەم بێت (بەگشتی، لە چەپ) کاتێک زیاتر لە یەک ئاڵا بەکاردەهێنرێت. [٢٧] لەبەر ئەم هۆکارە یانەی تۆپی پێی کۆلینگود ناچار بوو لۆگۆکەی پێچەوانە بکاتەوە، کە پێشتر ئاڵاکەی تێدابوو تا تازەکردنەوەی لۆگۆکە لە کۆتایی ساڵی ٢٠١٧. [ژێدەر پێویستە]

چەندین هەوڵ دراوە بۆ ئەوەی سووکایەتیکردن بە ئاڵای ئوسترالیا بکرێتە تاوان. لە ساڵی ١٩٥٣، لە کاتی گفتوگۆی خوێندنەوەی دووەمی پڕۆژەیاسای ئاڵاکان، سەرۆکی ئۆپۆزسیۆن، ئارسەر کاڵوێڵ، بەبێ سەرکەوتن داوای کرد کە بڕگە بۆ پڕۆژەیاساکە زیاد بکرێت بۆ بەتاوانناساندنی سووکایەتیکردن. مایکڵ کۆب پڕۆژەیاسای ئەندامانی پەرلەمانی لە ساڵانی ١٩٨٩، ١٩٩٠، ١٩٩١ و ١٩٩٢ پێشکەش کرد بۆ قەدەغەکردنی سووکایەتیکردن، بەڵام لە هەر جارێکدا پڕۆژەیاساکە هەڵوەشایەوە.[29] لە ساڵی ٢٠٠٢، سەرۆکی پارتی نەتەوەیی، جۆن ئەندەرسۆن، پێشنیاری هێنانەکایەی یاسای کرد بۆ قەدەغەکردنی سووکایەتیکردن بە ئاڵای ئوسترالیا، بانگەوازێک کە پشتیوانی هەندێک لە پەرلەمانتارانی بەدەستهێنا هەم لە پارتەکەی خۆی و هەم لە هاوبەشە گەورەکەی هاوپەیمانی، پارتی لیبرال. سەرۆک وەزیران، جۆن هاوارد، بانگەوازەکانی ڕەتکردەوە، و ڕایگەیاند کە "لە کۆتاییدا پێموایە ئەوە بەشێکە لەو کۆدی ئازادی ڕادەربڕینەی کە لەم وڵاتەدا هەمانە".[30] لە ساڵی ٢٠٠٣، پڕۆژەیاسای ئاڵاکانی ئوسترالیا (سووکایەتیکردن بە ئاڵا) لەلایەن تریش درەیپەرەوە خرایە بەردەم پەرلەمان بەبێ پشتیوانی هاوارد و دواتر هەڵوەشایەوە.[31] لە ساڵی ٢٠٠٦، دوای ڕووداوێکی سووتاندنی ئاڵا لە کاتی ئاژاوەکانی کرۆنولا لە ٢٠٠٥ و نمایشکردنی ئاڵایەکی سووتاو لەلایەن هونەرمەندێکی مێلبۆرنەوە، پەرلەمانتاری لیبرال برۆنوین بیشۆپ پڕۆژەیاسای پاراستنی ئاڵای نەتەوەیی ئوسترالیا (سووکایەتیکردن بە ئاڵا)ی ٢٠٠٦ی پێشکەش کرد.[32] ئەم پڕۆژەیاسایە هەوڵیدا سووکایەتیکردن بە ئاڵا بکاتە تاوان لە ڕێگەی "لەناوبردنی بەئەنقەست یان بە شێوەیەکی تر شێواندنی ئاڵای نەتەوەیی ئوسترالیا لە بارودۆخێکدا کە کەسێکی ئاسایی پێیوابێت لەناوبردن یان شێواندنەکە بە مەبەستی دەربڕینی ئاشکرای سووکایەتی یان بێڕێزییە بۆ ئاڵاکە یان نەتەوەی ئوسترالیا".[33][34] پڕۆژەیاساکە خوێندنەوەی دووەمی بۆ کرا بەڵام دواتر هەڵوەشایەوە و نەگەیشتە قۆناغی دەنگدان لە ئەنجومەنی نوێنەران.[35]

مێژوو

[دەستکاری]

یەکێتی جاک، وەک ئاڵای ئیمپراتۆریەتی بەریتانیا، بۆ یەکەمجار لەسەر خاکی ئوسترالیا هەڵکرا کاتێک لیوا جەیمس کوک لە بۆتانی بەی نیشتەوە، لە ٢٩ی نیسانی ١٧٧٠. [٢٨] دوای فەرماندەییکردنی یەکەمین کەشتیگەل بۆ ئوسترالیا، کاپتن ئارسەر فیلیپ نیشتەجێیەکی سزادراوانی لە سیدنی کۆڤ دامەزراند لە ٢٦ی کانوونی دووەمی ١٧٨٨. لەوێ بۆ یەکەمجار یەکێتی جاکی لە ٧ی شوبات هەڵکرد، کاتێک کۆلۆنیی نیو ساوس وێڵزی ڕاگەیاند. [٢٩] [٣] [٣٠]

یەکێتی جاک لەو قۆناغەدا ئەو وەشانە بوو کە لە ساڵی ١٦٠٦ ناسێنرا، کە خاچی لاری سانت پاتریکی لەخۆنەدەگرت. ئەو خاچە دوای یاساکانی یەکگرتنی ١٨٠١ لە نێوان بەریتانیای مەزن و ئیرلەندا خرایە ناوی، بۆیە لەسەر ئاڵای ئوسترالیا دەردەکەوێت. هەر کۆلۆنییەکیش ئاڵای تایبەت بە خۆی هەبوو لەسەر بنەمای ئاڵای شین، کە نیشانەی ویلایەتەکەی لەسەر بوو. [٣]

لەگەڵ دەرکەوتنی هۆشیاری نەتەوەیی ئوسترالی، چەندین بزووتنەوەی ئاڵا دروستبوون و ئاڵا نافەرمییە نوێیەکان کەوتنە بەکارهێنانی باوەوە. [٣١] دوو هەوڵ لە سەدەی نۆزدەهەمدا دران بۆ نەخشاندنی ئاڵایەکی نەتەوەیی. یەکەم هەوڵی لەو شێوەیە ئاڵای نەتەوەیی کۆلۆنیالی بوو کە لە ١٨٢٣-١٨٢٤ لەلایەن کاپتنەکان جۆن نیکۆڵسن و جۆن بینگلەوە دروستکرا. [٢٨] ئەم ئاڵایە پێکهاتبوو لە خاچێکی سوور لەسەر پاشبنەمایەکی سپی، لەگەڵ ئەستێرەیەکی هەشت خاڵی لەسەر هەر یەک لە چوار قۆڵەکەی خاچەکە، لە هەمان کاتدا یەکێتی جاکی لە گۆشەکەیدا لەخۆگرتبوو. [٢٨] باوترین ئاڵای نەتەوەیی ئەو سەردەمە ئاڵای فیدراسیۆنی ١٨٣١ بوو، کە ئەویش لەلایەن نیکۆڵسنەوە نەخشێندرابوو. [٣] ئەم ئاڵایە هەمان ئاڵای نەتەوەیی کۆلۆنیالی بوو، تەنها ئەوە نەبێت کە خاچەکە شین بوو لەبری ئەوەی لەوەی سانت جۆرج بچێت. [٣] هەرچەندە ئاڵاکە لەلایەن نیکۆڵسنەوە لە ساڵی ١٨٣١ نەخشێندرا، بەڵام تا بەشی کۆتایی سەدەکە ناوبانگێکی زۆری پەیدا نەکرد، کاتێک بانگەوازەکان بۆ فیدراسیۆن دەستیان بە بەرزبوونەوە کرد. [٣]

ئەم ئاڵایانە، و چەندینی تر وەک ئاڵای یۆریکا (کە لە یۆریکا ستۆکەید لە ١٨٥٤ کەوتە بەکارهێنان)، خاچی باشووریان لەخۆگرتبوو. [٣] کۆنترین ئاڵای ناسراو کە ئەستێرەکانی بەو شێوەیە ڕێکخستبێت وەک چۆن لە ئاسماندا دەبینرێن ئاڵای کۆمەڵەی دژە-گواستنەوەیە، کە نەخشەکەی هاوشێوەی ئاڵای نەتەوەیی ئێستایە. [٣] جیاوازییەکان ئەوە بوون کە هیچ ئەستێرەیەکی کۆمۆنوێلس نەبوو، لە کاتێکدا پێکهاتەکانی خاچی باشوور بە هەشت خاڵ و بە ڕەنگی زێڕین وێنا کرابوون. [٣] ئەم ئاڵایە تەنها بۆ ماوەیەکی کورت لە بەکارهێناندا بوو، چونکە دوو ساڵ دوای پێکهێنانی کۆمەڵەی دژە-گواستنەوە لە ١٨٥١، دەسەڵاتدارانی کۆلۆنی بڕیاریاندا وەرگرتنی سزادراوان بوەستێنن، بۆیە کۆمەڵەکە چالاکییەکانی وەستاند.. [٣] ئاڵای یۆریکا بووەتە هێمایەکی بەردەوام لە کلتووری ئوسترالی و لەلایەن چەندین گروپ و بزووتنەوەی جیاوازەوە بەکارهێنراوە. [٣٢] [٣] ئاڵای ڕووباری مۆرای، کە لە ساڵانی ١٨٥٠ەکانەوە باو بووە، هێشتا بە شێوەیەکی بەرفراوان لەلایەن بەلەمەکانەوە لەسەر ڕێڕەوە ئاوییە سەرەکییەکەی ئوسترالیا بەکاردەهێنرێت. [٣] هەمان ئاڵای نەتەوەیی کۆلۆنیالییە، تەنها ئەوە نەبێت کە پاشبنەما سپییەکەی سێ چواریەکەکەی تر جگە لە گۆشەکە گۆڕدرابوون بە چوار هێڵی جێگرەوەی یەکتری شین و سپی، کە نوێنەرایەتی چوار ڕووبارە گەورەکە دەکەن کە دەڕژێنە ناو ڕووباری مۆرایەوە. [٣] نەخشەیەکی تری سەرەتایی کە بەراورد دەکرێت لەگەڵ ئاڵای نەتەوەیی بریتییە لە دروشمی هەڵبژاردن کە لەلایەن ویلیام چارڵز وێنتۆرس و ویلیام بلاندەوە بەکارهێنرا وەک کاندید بۆ هەڵبژاردنی ساڵی ١٨٤٣ی نیو ساوس وێڵز. [٣٣][٣٤]

پێشبڕکێی نەخشەی ئاڵای فیدراڵی ١٩٠١

[دەستکاری]
بەرگی پێشەوەی چاپی Review of Reviews کە واژۆی ئیگبێرت نوتالی لەسەرە، دوای ئەوەی نەخشەسازە براوەکانی پێشبڕکێی نەخشەی ئاڵای فیدراڵی ١٩٠١ ڕاگەیەندران
ئانی دۆرینگتۆن، یەکێک لە نەخشەسازە براوەکانی ئاڵای ئوسترالیا
بەشداربووەکانی پێشبڕکێی ئاڵای فیدراڵی

لەگەڵ نزیکبوونەوەی فیدراسیۆن، بیرکردنەوەکان ڕوویان کردە ئاڵایەکی فەرمیی فیدراڵی. لە ساڵی ١٩٠٠، ڕۆژنامەی مێلبۆرن هێرالد پێشبڕکێیەکی نەخشەسازی بەڕێوەبرد بە خەڵاتی ٢٥ پاوەندی ئوسترالی (٤,٤٠٠ دۆلاری ئوسترالی بە پێوەری ٢٠٢١). [٣] [٣٥] ئەو پێشبڕکێیەی کە لەلایەن Review of Reviews بۆ ئوسترالاسیا — بڵاوکراوەیەکی بنکە لە مێلبۆرن — بەڕێوەچوو، پێشنیاری کرد کە بەشداربووەکان نەخشەیەک لەسەر بنەمای ئاڵاکانی بەریتانیا و لە دەوری خاچی باشوور لەخۆبگرن، بە تێبینی ئەوەی کە نەخشەکانی بێ ئەم هێمایانە ئەگەری سەرکەوتنیان کەم بوو. [٣٦] [٣] دوای فیدراسیۆن لە ١ی کانوونی دووەمی ١٩٠١، و دوای وەرگرتنی داواکارییەک لە حکومەتی بەریتانیاوە بۆ نەخشاندنی ئاڵایەکی نوێ، حکومەتی نوێی کۆمۆنوێلس پێشبڕکێیەکی فەرمیی بۆ ئاڵایەکی فیدراڵی نوێ لە مانگی نیسان بەڕێوەبرد. [٣٧] [٣] پێشبڕکێیەکە ٣٢,٨٢٣ بەشداربووی ڕاکێشا، بەوانەشەوە کە لە بنەڕەتدا بۆ Review of Reviews نێردرابوون. [٣] یەکێک لەمانە لەلایەن پارێزگارێکی نەناسراوی کۆلۆنییەکەوە پێشکەش کرابوو. [٣٨] دوو پێشبڕکێیەکە یەکیانگرت دوای ئەوەی Review of Reviews ڕازی بوو بخرێتە ناو دەستپێشخەرییەکەی حکومەتەوە. [٣] پارەی خەڵاتی ٧٥ پاوەندی هەر پێشبڕکێیەک تێکەڵ کران و ٥٠ پاوەندی تریش کە لەلایەن کۆمپانیای توتنی هاڤلۆکەوە بەخشرابوو بۆی زیاد کرا. [٣٩][٣] داوا لە هەر پێشبڕکێکارێک کرا دوو وێنەی ڕەنگاوڕەنگ پێشکەش بکات، ئاڵایەکی سوور بۆ خزمەتگوزاری بازرگانی و بەکارهێنانی گشتی، و ئاڵایەکی شین بۆ هێزی دەریایی و بەکارهێنانی فەرمی. [٤٠] پێوەرەکانی هەڵسەنگاندن بۆ نەخشەکان بریتی بوون لە پەیوەندی مێژوویی، گونجان لەگەڵ نەریتەکانی هێرالدری، ڕەسەنایەتی، بەسوودیی، و تێچووی دروستکردن. [٣٩] زۆربەی نەخشەکان یەکێتی جاک و خاچی باشووریان لەخۆدەگرت، بەڵام ئاژەڵە ڕەسەنەکانیش باو بوون، لەوانەش یەکێکیان کە چەندین ئاژەڵی ڕەسەنی نیشان دەدا کە کریکێت دەکەن، کەنگەرێکی شەش-کلک کە نوێنەرایەتی شەش ویلایەتەکەی ئوسترالیای دەکرد، و کەنگەرێک کە چەکێکی ئاراستەی خاچی باشوور کردبوو. [٣٨][٣٩] بەشداربووەکان لە تەلاری پێشانگای شاهانە لە مێلبۆرن نمایش کران و لیژنەی دادوەری شەش ڕۆژی پێچوو بۆ بیرکردنەوە پێش گەیشتن بە ئەنجامەکەیان. [٣٨] پێنج بەشداربووی نزیکەی هاوشێوە وەک نەخشەی براوە هەڵبژێردران، و نەخشەسازەکان خەڵاتی ٢٠٠ پاوەندییان (٢٠٢١: ٣٥,٢٠٠ دۆلار) دابەشکرد، هەر یەکەیان ٤٠ پاوەند. [٣٩][٣٨] ئەوان بریتی بوون لە ئیڤۆر ئیڤانس، کوڕە خوێندکارێکی چواردە ساڵان لە مێلبۆرن؛ لێسلی جۆن هۆکینز، گەنجێکی هەرزەکار کە شاگردی چاویلکەسازی بوو لە سیدنی؛ ئیگبێرت جۆن نوتال، تەلارسازێک لە مێلبۆرن؛ ئانی دۆرینگتۆن، هونەرمەندێک لە پێرس؛ و ویلیام ستیڤنز، ئەفسەرێکی کەشتی لە ئۆکلاند، نیوزیلاند. [٣٨] جیاوازییەکان لەگەڵ ئاڵای ئێستادا ئەستێرەی کۆمۆنوێلسی شەش خاڵی بوون، لە کاتێکدا ئەستێرە پێکهێنەرەکانی ناو خاچی باشوور ژمارەی خاڵی جیاوازیان هەبوو، ئەگەر ئەستێرە ڕاستەقینەکە درەوشاوەتر بووایە خاڵی زیاتری هەبوو. [٤١] ئەمە بووە هۆی پێنج ئەستێرە بە نۆ، هەشت، حەوت، شەش و پێنج خاڵ بە ڕیزبەندی. [٤١] تیرەی ناوەوەی ئەستێرە فیدراڵییە شەش خاڵییەکە لە خوارەوەی لای ستوونەکە گەورەتر بوو لە هی وەشانی حەوت خاڵیی دواتری ئەستێرە فیدراڵییەکە لە خوارەوەی لای ستوونەکە. ئەلڤا کروسیس و دێلتا کروسیس قەبارەی جیاوازیان هەبوو لەوەی کە ئەمڕۆ هەیانە — بە جۆرێک ئەلڤا گەورەتر بوو لە ئێستا و دێلتا بچووکتر بوو لە ئێستا. [٤٢]

هەڵکۆڵراوی ئاڵای پێشنیارکراوی مێلبۆرن هێرالد، ١٩٠١ [٤٣]

پێشوازی سەرەتایی لە ئاڵاکە جیاواز بوو. بە خوێنەرانی ڕۆژنامەی the age ئەیج گوترا کە، [٤٤]

 

"ئاڵایەکی شینی" زەبەلاح، بە نەخشەی خەڵاتگرتەی خاچی باشوور و ئەستێرەیەکی شەش خاڵییەوە لەسەری، تا لوتکەی ستوونی ئاڵاکە لەسەر قوببەکە بەرزکرایەوە، و کە کرایەوە، بە بایەکی بەهێزی باشووری-ڕۆژئاوا وێنەیەکی ئازا و ئیلهامبەخشی نمایش کرد.

ئەو ڕاپۆرتەی لەلایەن ڕۆژنامەی ئارگوسەوە بڵاوکرایەوە ئەویش سروشتێکی ئاهەنگگێڕانەی هەبوو، کە تێیدا هاتبوو، [٤٥]

 

لە ساڵانی داهاتوودا ئەو ئاڵایەی دوێنێ لە باڵەخانەی پێشانگاکە بەسەر خاوەنشکۆ کاونتێسی هۆپتۆن، کە نوێنەرایەتی بەریتانیای مەزنی دەکرد، و سەرۆک وەزیران (بەڕێز بارتۆن)، کە نوێنەرایەتی ئوسترالیای دەکرد، دەشەکایەوە، بە هەموو ئەگەرێکی مرۆییەوە، دەبێتە ئەو هێمایەی کە ملیۆنان کەسی ئازادی کۆمۆنوێلس بە هەستێکی شانازی نەتەوەییەوە لێی دەڕوانن.

لە بەرامبەردا، گۆڤاری کۆماریی ئەوکاتی ዘە بولێتین بەم شێوەیە وەسفی کرد، [٤٦]

 

دووبارە گەرمکردنەوەیەکی کۆنەبووی ئاڵای بەریتانیا، بەبێ هیچ فەزیلەتێکی هونەری، بێ هیچ گرنگییەکی نەتەوەیی ... مێشکەکان بە خاوی دەجوڵێن: و ئوسترالیا هێشتا کوڕە بچووکەکەی بەریتانیایە. چی لەوە سروشتیترە کە ئەو دەبێت جلە کورتکراوەکانی باوکی قبوڵ بکات، – بەبێ هەبوونی هێزی ناڕەزایەتی دەربڕین، و تەنها بە تەڵخی لە ویستی خۆی تێدەگات. ئەو ئاڵا ناشەرعییە هێمایەکی ڕاستەقینەی دۆخی ناشەرعیی ڕای گشتی ئوسترالیایە.

دیزاینی براوەی پێشبڕکێی مێلبۆرن هیرالد  وەشانی شین لە دیزاینی براوە وەک لەلایەن شا ئێدوارد حەوتەمەوە پەسەند کراوە

لەبەر ئەوەی نەخشەکە لە بنەڕەتدا ئاڵای ڤیکتۆریایی بوو کە ئەستێرەیەکی بۆ زیادکرابوو، زۆرێک لە ڕەخنەگران هەم لە حکومەتی فیدراڵی و هەم لە حکومەتی نیو ساوس وێڵز ناڕەزایەتییان دەربڕی بەرامبەر ئاڵا هەڵبژێردراوەکە لەبەر ئەوەی "زۆر ڤیکتۆریایی" بوو. [٤٧] ئەوان ئاڵای فیدراسیۆنی ئوسترالیایان دەویست، و سەرۆک وەزیران بارتۆن، کە بانگەشەی بۆ ئاڵای فیدراسیۆن دەکرد، ئەم ئاڵایەی لەگەڵ ئەوەی لەلایەن دادوەرەکانەوە هەڵبژێردرابوو پێشکەش بە هێزی دەریایی کرد بۆ پەسەندکردنی کۆتایی. [٤٨] هێزی دەریایی ئاڵای سووری بۆ کەشتییە تایبەتەکان و ئاڵای شینی بۆ کەشتییەکانی حکومەت هەڵبژارد. [٤٩] حکومەتەکەی بارتۆن هەم ئاڵای شین و هەم سوورەکەی وەک ئاڵای دەریایی کۆلۆنیالی سەیر دەکرد [٥٠] و "بەناچاری" ڕازی بوو تەنها لەسەر کەشتییە دەریاییەکان هەڵیبکات. حکومەتەکانی دواتر، حکومەتەکەی کریس واتسۆن لە ١٩٠٤ و ئەندرو فیشەر لە ١٩١٠، ئەوانیش ناڕازی بوون لە نەخشەکە، شتێکی "جیاوازتر" و زیاتر "نیشاندەری یەکگرتوویی ئوسترالیا"یان دەویست. [٥١]

تابلۆی ڕەسەن و فەرمیی کردنەوەی تەلاری پەرلەمانی کۆن لەلایەن هارۆڵد سێپتیمۆس پاوەرەوە، کە چەندین ئاڵای سوور لەپاڵ یەکێتی جاکەکاندا نیشان دەدات
لێسۆگرافێکی ڕەنگاوڕەنگ لەلایەن هونەرمەندێکی نەناسراوەوە لە کردنەوەی تەلاری پەرلەمانی کاتی لە کانبێرا، ٩ی ئایاری ١٩٢٧
یەکەم هەڵکردنی ئاڵای ئوسترالیا

لە ٣ی ئەیلولی ١٩٠١، ئاڵا نوێیەکەی ئوسترالیا بۆ یەکەمجار لەسەر قوببەی تەلاری پێشانگای شاهانە لە مێلبۆرن هەڵکرا. [٣] ناوی براوە هاوبەشەکانی پێشبڕکێی نەخشەسازییەکە لەلایەن هێرسی، کاونتێسی هۆپتۆن (هاوسەری پارێزگاری گشتی، حەوتەمین ئیرلی هۆپتۆن) ڕاگەیەندرا و ئەو بۆ یەکەمجار ئاڵاکەی کردەوە. [٥٢] لە ساڵی ١٩٩٦ەوە ئەم بەروارە بە فەرمی بە ڕۆژی ئاڵای نەتەوەیی ئوسترالیا ناسراوە. [٣]

نەخشە براوەکانی پێشبڕکێیەکە لە ساڵی ١٩٠٢ پێشکەش بە سکرتێری کۆلۆنیالی بەریتانیا کران. سەرۆک وەزیران ئیدمۆند بارتۆن لە ڕۆژنامەی فەرمیی کۆمۆنوێلسدا ڕایگەیاند کە پاشا ئێدواردی حەوتەم بە فەرمی نەخشەکەی وەک ئاڵای ئوسترالیا لە ١١ی شوباتی ١٩٠٣ پەسەند کردووە. وەشانی بڵاوکراوە سەرجەم ئەستێرەکانی ناو خاچی باشووری کرد بە حەوت خاڵی و بە هەمان قەبارە جگە لە بچووکترینیان—و هەمان نەخشەی ئێستایە جگە لە ئەستێرەی شەش خاڵیی کۆمۆنوێلس. ئاڵاکە دواجار لە ١٩٠٨ گۆڕدرا بۆ شێوەی ئێستای کاتێک خاڵێکی حەوتەم بۆ ئەستێرەی کۆمۆنوێلس زیاد کرا؛ ئەم خاڵە حەوتەمە بووە نوێنەری سەرجەم ناوچەکان و هەر ویلایەتێکی داهاتووی ئوسترالیا. [٣]

ئاڵای شین بەرامبەر سوور

[دەستکاری]
ئاڵای سووری ئوسترالیا لە بەکارهێنانی دەریاییدا

لە دەیەکانی دوای فیدراسیۆن، ئاڵای سوور دیارترین ئاڵا بوو کە لەلایەن هاوڵاتیانی تایبەتەوە لەسەر وشکانی بەکاردەهێنرا. ئەمە تا ڕادەیەکی زۆر بەهۆی ئەوەوە بوو کە حکومەتی کۆمۆنوێلس، بە هاوکاری دابینکەرانی ئاڵا، خەڵکی گشتی هان نەدەدا بۆ بەکارهێنانی ئاڵا شینەکە. [٥٣] هەردوو وەشانی شین و سوور لەلایەن هێزە چەکدارەکانەوە لە کاتی جەنگی جیهانیی یەکەم و دووەمدا بەکارهێنران (بڕوانە: ئاڵاکانی هێزی بەرگریی ئوسترالیا). [٥٤] وەشانێکی ڕەنگاوڕەنگکراوی وێنەیەک کە لە مۆنۆمێنتی جەنگی ئوسترالیا پارێزراوە لە ئاهەنگەکانی ڕۆژی ئاگربەست لە مارتین پلەیس لە سیدنی، ١١ی تشرینی دووەمی ١٩١٨، نیشانی دەدات کە هەردوو ئاڵاکە لەلایەن ئاپۆرای کۆبووەوە نمایش دەکرێن. [٥٥][٥٦] وێنەکێشان و وێنەکانی کردنەوەی تەلاری پەرلەمانی کاتیی ئوسترالیا لە ١٩٢٧ ئاڵاکانی ئوسترالیا نیشان دەدەن کە لەپاڵ یەکێتی جاکەکاندا هەڵکراون. بەڵام، سەرچاوەکان کۆک نین لەسەر ڕەنگەکانی ئاڵاکانی ئوسترالیا، کە ئەگەری ئەوە دەهێڵێتەوە کە یەکێک لە ئاڵاکان یان هەردووکیان بەکارهێنرابن. [٥٧] [٥٨]

ژمارەیەکی ساڵی ١٩٣٤ی گۆڤاری ناشناڵ جیۆگرافیک کە تایبەت بوو بە ئاڵاکانی جیهان و وێنەی ڕەنگاوڕەنگی تێدابوو ئاڵا سوورەکە وەسف دەکات وەک "ئوسترالیا – بازرگانی" و ئاڵا شینەکە بەتەواوی فەرامۆش دەکات. [٥٩] یاداشتێک لە بەشی سەرۆک وەزیرانەوە کە بەرواری ٦ی ئازاری ١٩٣٩ی لەسەرە دەڵێت کە "ئاڵای سوور ئەو ئاڵایەیە کە بەگشتی لەلایەن خەڵکەوە هەڵدەکرێت" و سیاسەتی حکومەتی فیدراڵی ئەوە بوو کە "هەڵکردنی ئاڵای شینی کۆمۆنوێلس تەرخانکراوە بۆ بەکارهێنانی حکومەتی کۆمۆنوێلس بەڵام هیچ کۆتوبەندێک نییە لەسەر ئاڵای بازرگانی کۆمۆنوێلس، یان ئاڵای سوور." [٦٠]

یاسای ئاڵاکانی ساڵی ١٩٥٣ ئاڵای شینی وەک ئاڵای نەتەوەیی ئوسترالیا و ئاڵای سووری وەک ئاڵای کەشتیوانی بازرگانی دیاریکرد.

لە ساڵانی ١٩٤٠ەکاندا، حکومەتی فیدراڵی دەستی کرد بە هاندانی بەکارهێنانی گشتی ئاڵا شینەکە. [٦١] سەرەڕای ئەمە، تێکەڵی بەردەوام بوو تا یاسای ئاڵاکان لە ساڵی ١٩٥٣ ئاڵای شینی وەک ئاڵای نەتەوەیی و ئاڵای سووری وەک ئاڵای هێزی دەریایی بازرگانیی ئوسترالیا ڕاگەیاند. [٦١] بانگەشەی ئەوە کراوە [لەلایەن کێوە؟] کە ئەم هەڵبژاردنە لەسەر ئەو بنەمایە بووە کە وەشانی زۆرینە سوور هەڵگری ئاماژەی کۆمۆنیستی زۆر بووە بۆ ئەوەی حکومەتی ئەوکات وەک هێمای سەرەکیی نەتەوەیی یاسای بۆ دەربکات. [٦٢] ئەم بیردۆزە ئەگەرێکی کەمی هەیە، چونکە لە ساڵی ١٩٠٤ەوە حکومەتی ئوسترالیا پێشەنگی بە ئاڵا شینەکە دابوو، بۆ نموونە بە پێدانی مافی هەڵکردنی لە قوتابخانەکان لە ساڵی ١٩٤٠. شین لەگەڵ سیاسەتی دژە-کۆمۆنیستی حکومەتەکەی مێنزیس دەگونجا (و ڕێکخراوەکانی تری وەک کڵێسای کاسۆلیکی)، بەڵام هەروەها بۆ پارتی کرێکارانیش گونجاو بوو چونکە هەمان ڕەنگی ئاڵای یۆریکا بوو. [٦٢] ئاڵای سوور بەردەوامە لە نمایشکردنی لە ڕۆژی ئانزاکدا وەک دانپێدانانێک بە گرنگییە مێژووییەکەی. [٦٣]

لە ڕووی تەکنیکییەوە، کەشتییە تایبەتە نا-بازرگانییەکان ڕووبەڕووی سزایەکی قورس دەبوونەوە ئەگەر ئاڵای سووری بەریتانییان هەڵنەکردایە. بەڵام، بڕیارێکی هێزی دەریایی لە ٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٣٨ دەرچوو، کە ڕێگەی بەم کەشتییانە دەدا ئاڵای سووری ئوسترالی هەڵبکەن. یاسای تۆمارکردنی کەشتیوانی ١٩٨١ دووبارە جەختی لەوە کردەوە کە ئاڵای سووری ئوسترالی ڕەنگی گونجاوە بۆ کەشتییە بازرگانییەکانی سەروو ٢٤ مەتر (٧٩ پێ) لە درێژیی تۆناژدا (tonnage). [٦٤]

لە ئەنجامی ڕاگەیاندنی ٣ی ئەیلول وەک ڕۆژی هێزی دەریایی بازرگانی لە ٢٠٠٨، ئاڵای سوور دەکرێت لەسەر وشکانی لەپاڵ ئاڵای نەتەوەیی ئوسترالیا لەم بۆنەیەدا وەک بابەتێکی پرۆتۆکۆلی هەڵبکرێت. [٦٥]

پێگەی یەکێتی جاک

[دەستکاری]
یەکێتی جاک، ئاڵای نیوزیلاند و ئاڵای ئوسترالیا لە ڕێپێوانی ڕۆژی ئانزاک لە ٢٠١٧
ئاڵای ئوسترالیا و یەکێتی جاک مۆنۆمێنتی خاچی ڤیکتۆریا لە تەلاری شاژنە ڤیکتۆریا، سیدنی دەڕازێننەوە

ئاڵای شین جێگەی یەکێتی جاکی گرتەوە لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد لە سانت لویس لە ساڵی ١٩٠٤. لە هەمان ساڵدا، بەهۆی لۆبیکردنی پەرلەمانتار ڕیچارد کراوتش، هەمان پێگەی یەکێتی جاکی لە بەریتانیا هەبوو، کاتێک ئەنجومەنی نوێنەرانی ئوسترالیا ڕایگەیاند کە ئاڵای شین "دەبێت لەسەر سەرجەم قەڵاکان، کەشتییەکان، شوێنەکانی سڵاوکردن و باڵەخانە گشتییەکانی کۆمۆنوێلس هەڵبکرێت لە هەموو ئەو بۆنانەی کە ئاڵای تێدا بەکاردەهێنرێت". [٦٦] حکومەت ڕازی بوو ئاڵای شین لە ڕۆژە تایبەتەکانی ئاڵادا هەڵبکات، بەڵام نەک ئەگەر مانای خەرجی زیاتری هەبوایە، کە ئەمەش کاریگەری پێشنیارەکەی کەمکردەوە. [٦٦] ئاڵای شین تەنها دەکرا لەسەر باڵەخانەیەکی حکومەتی ویلایەتێک هەڵبکرێت ئەگەر ئاڵای ویلایەتەکە بەردەست نەبوایە.

لە ٢ی حوزەیرانی ١٩٠٤ بڕیارێک لەلایەن پەرلەمانەوە تێپەڕێنرا بۆ گۆڕینی یەکێتی جاک بە "ئاڵای ئوسترالی" لەسەر قەڵاکان. لە سەرەتادا وەزارەتی بەرگری دژی بەکارهێنانی ئاڵاکە بوو، چونکە بە ئاڵایەکی دەریایی دەزانی و لایەنگری ڕێساکانی پاشای دەکرد کە بەکارهێنانی یەکێتی جاکیان دیاریکردبوو. دوای ئەوەی وەزارەتی بەرگری پەیوەندی پێوە کرد، سەرۆک وەزیران کریس واتسۆن لە پەرلەمان ڕایگەیاند کە ئەو لە نەخشەی ئاڵای ئوسترالی ناڕازییە و کە جێبەجێکردنی بڕیارەکەی ١٩٠٤ دەکرێت چاوەڕێ بکات تاوەکو بیر لەوە بکرێتەوە کە "ئاڵایەکی تر پەسەند بکرێت کە بە بڕوای ئێمە گونجاوترە". [٦٧] لە ساڵی ١٩٠٨، فەرمانی سەربازی سوپای ئوسترالیا، ژمارە ٥٨/٠٨ فەرمانی کرد کە "ئاڵای ئوسترالی" جێگەی یەکێتی جاک بگرێتەوە لە سەرجەم دامەزراوە سەربازییەکاندا. لە ١٩١١ەوە ئاڵای سڵاوکردنی سوپای ئوسترالیا بوو لە سەرجەم پێداچوونەوە و نمایشە ڕێوڕەسمییەکاندا. [٦٨][٦٩]

هێزی دەریایی شاهانەی ئوسترالیا (RAN) لە ٥ی تشرینی یەکەمی ١٩١١ ڕاگەیەندرا و ڕێنمایی کرا کە ئاڵای سپیی بەریتانی لە بەشی دواوە و ئاڵای ئوسترالیا لەسەر ستوونی پێشەوەی (jackstaff) هەڵبکات. [٧٠][٦١][٧١] سەرەڕای ئەوەی حکومەت دەیویست ئاڵای شین لەسەر کەشتییە جەنگییەکانی ئوسترالیا بەکاربهێنێت، ئەفسەرەکان بەردەوام بوون لە هەڵکردنی یەکێتی جاک، و تا ساڵی ١٩١٣ بوو، دوای ناڕەزایەتی گشتی لە فریمەنتل دوای بەکارهێنانی بۆ پێداچوونەوەی کەشتی HMAS Melbourne، کە حکومەت یاسادانانەکەی ساڵی ١٩١١ی بیرخستنەوە. [٧٢] ئاڵای سپیی بەریتانی دواجار بە ئاڵایەکی سپیی تایبەتی ئوسترالی گۆڕدرا لە ١ی ئازاری ١٩٦٧ (بڕوانە ئاڵاکانی هێزی بەرگریی ئوسترالیا). [٦٨] سەرەڕای بەکارهێنانی فەرمیی ئاڵا نوێیەکانی ئوسترالیا، لە ١٩٠١ تا ساڵانی ١٩٢٠ەکان ئاڵای فیدراسیۆن بە باوترین ئاڵای ئوسترالی مایەوە بۆ بۆنە گشتییەکان و تەنانەت هەندێک بۆنەی فەرمیش. لە کۆنفرانسی سەرۆک وەزیرانی ویلایەتەکان لە مێلبۆرن لە ١٩٠٧ و لە کاتی سەردانەکەی ١٩٢٧ بۆ ئوسترالیا لەلایەن دوک و دوچێسی یۆرک، پاشا جۆرجی شەشەم و شاژنە ئیلیزابێسی داهاتوو، هەڵکرا. [٧٣]

لە ساڵانی ١٩٢٠ەکاندا مشتومڕ هەبوو لەسەر ئەوەی ئایا ئاڵای شین تەنها بۆ باڵەخانەکانی کۆمۆنوێلس تەرخانکراوە، کە گەیشتە لوتکە بە ڕێککەوتنێکی ١٩٢٤ کە یەکێتی جاک دەبێت وەک ئاڵای نەتەوەیی پێشەنگی هەبێت لەگەڵ ئەوەی حکومەتەکانی ویلایەتەکان و ناوخۆیی لەمەودوا دەتوانن ئاڵای شین بەکاربهێنن. [٥٠] بەو پێیەی یەکێتی جاک وەک ئاڵای نەتەوەیی دەناسرا، بە بێوەفایی دادەنرا ئەگەر هەر ئاڵایەک هەڵبکرێت بەبێ بوونی یەکێتی جاک لەتەنیشتی، و ئەوە یەکێتی جاک بوو کە تابووتی مردووەکانی جەنگی ئوسترالیای دادەپۆشی. [٥٠] [٧٤]

لە ساڵی ١٩٤٠ حکومەتی ڤیکتۆریا یاسایەکی تێپەڕاند کە ڕێگەی بە قوتابخانەکان دا ئاڵای شین بکڕن، [٧٥] کە ئەمەش لە بەرامبەردا ڕێگەی بە بەکارهێنانی دا لەلایەن هاوڵاتیانی تایبەتەوە. سەرۆک وەزیران ڕۆبەرت مێنزیس پاشان پێشنیاری کرد قوتابخانەکان، باڵەخانەکانی حکومەت و هاوڵاتیانی تایبەت ئاڵای شین بەکاربهێنن، و ساڵی دواتر بەیاننامەیەکی دەرکرد کە ڕێگەی بە ئوسترالییەکان دا هەر ئاڵایەکیان بوێت بەکاریبهێنن بە مەرجێک بە ڕێزەوە بکرێت. [٨] سەرۆک وەزیران بێن چیفلی لە ساڵی ١٩٤٧ بەیاننامەیەکی هاوشێوەی دەرکرد. [٨][٧٦]

لە ٤ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٠، سەرۆک وەزیران ڕۆبەرت مێنزیس ئاڵای شینی وەک ئاڵای نەتەوەیی چەسپاند و لە ١٩٥١ پاشا جۆرجی شەشەم پێشنیارەکەی حکومەتی پەسەند کرد.

کاتێک پڕۆژەیاسای ئاڵاکان لە ٢٠ی تشرینی دووەمی ١٩٥٣ خرایە بەردەم پەرلەمان، مێنزیس ڕایگەیاند کە پڕۆژەیاساکە "تا ڕادەیەکی زۆر ڕێوشوێنێکی فەرمییە کە ئەو شتە دەخاتە فۆڕمێکی یاساییەوە کە نزیکەی بووەتە پراکتیکێکی جێگیر لە ئوسترالیا". [٧٧] بەڵام، مێژوونووس ئیلیزابێس کوان دەڵێت کە مێنزیس لە ڕاستیدا ئەو ڕاستییەی دەشاردەوە کە پڕۆژەیاساکە بۆ یەکەمجار پێشەنگی دەدات بە ئاڵای ئوسترالیا بەسەر یەکێتی جاکدا، بۆ ئەوەی خۆی بپارێزێت لە دوورخستنەوەی ئەوانەی کە هێشتا یەکێتی جاکیان بە ئاڵای نەتەوەیی دەزانی. [٦] [٧٨]

ئەم پێگەیە لە ١٤ی شوباتی ١٩٥٤ بە فەرمی کرا، کاتێک شاژنە ئیلیزابێسی دووەم ڕەزامەندی شاهانەی بە یاسای ئاڵاکانی ساڵی ١٩٥٣ دا، کە دوو مانگ پێشتر تێپەڕێنرابوو. [٧٩] [٣] ڕەزامەندیی پاشا هاوکات کرا لەگەڵ سەردانی شاژن بۆ وڵاتەکە و دوای ئەوە هات کە خولی نوێی پەرلەمانی کردەوە. [٨٠] یاساکە دەسەڵاتی یاسایی دەدات بە پارێزگاری گشتی بۆ دیاریکردنی "ئاڵا و نیشانەکانی ئوسترالیا" [٨١] و دەرکردنی مۆڵەت و دانانی ڕێسا سەبارەت بە بەکارهێنانی ئاڵاکان. [٨٢] بەشی ٨ مسۆگەری دەکات کە "ماف یان ئیمتیاز"ی کەسێک بۆ هەڵکردنی یەکێتی جاک لەلایەن یاساکەوە کاریگەری تێناکرێت. [٨٣]

ئوسترالیای باشوور هەڵیبژارد بەردەوام بێت لەسەر یەکێتی جاک وەک ئاڵای نەتەوەیی تا ساڵی ١٩٥٦، کاتێک قوتابخانەکان بژاردەی بەکارهێنانی یەکێتی جاک یان ئاڵای ئوسترالیایان پێدرا. [٨٤] یەکەمیان هێشتا لەلایەن زۆرێک لە ئوسترالییەکانەوە وەک ئاڵای نەتەوەیی سەیر دەکرا تا ساڵانی ١٩٧٠ەکان، کە بووە هۆی ئیلهامبەخشین بۆ کەمپینەکەی ئارسەر سماوت لە ١٩٦٨ تا ١٩٨٢ بۆ هاندانی ئوسترالییەکان بۆ ئەوەی پێشەنگی بدەن بە ئاڵای ئوسترالیا. [٨٥]

تا ناوەڕاستی ساڵانی ١٩٨٠ەکان، حکومەتی کۆمۆنوێلس چیتر بیری ئوسترالییەکانی نەدەخستەوە کە مافی ئەوەیان هەیە یەکێتی جاک لەپاڵ ئاڵای نەتەوەییدا هەڵبکەن یان وێنەی چۆنیەتی دروست نمایشکردنیان پێکەوەی دابین نەدەکرد. [٨٦]

لە ساڵی ١٩٧٧، ئاڵای ئوسترالیا بۆ یەکەمجار لە ئەنجومەنی نوێنەران لە تەلاری پەرلەمانی کۆن نمایش کرا. بەردەوام بوو لە نمایشکردن لە هۆڵەکەدا لە کاتی کردنەوەی تەلاری پەرلەمانی نوێ لە ١٩٨٨. دواتر، ئاڵاکە لە ئەنجومەنی پیران بۆ یەکەمجار لە ١٩٩٢ نمایش کرا. [٨٧]

زیادبوونی مشتومڕ (١٩٨٠ەکان–١٩٩٠ەکان)

[دەستکاری]

مشتومڕی نەرم بەڵام بەردەوام لەسەر پێگەی ئاڵاکە (و بەتایبەتی بوونی یەکێتی جاک لە گۆشەکەیدا) گەیشتە لوتکە لە کاتی دووسەد ساڵەی ئوسترالیا لە ١٩٨٨ و لە سەردەمی سەرۆک وەزیرایەتی پۆڵ کیتینگ. دوو گروپی لۆبی کە بە ڕیزبەندی پشتگیرییان لە گۆڕینی ئاڵاکە و دژایەتییان دەکرد لەم ماوەیەدا دروستبوون: ئاوسفلاگ (لە ١٩٨١ دامەزراوە)، کە پشتگیری لە گۆڕینی ئاڵاکە دەکات، [٨٨] و کۆمەڵەی ئاڵای نەتەوەیی ئوسترالیا (ANFA) (لە ١٩٨٣ دامەزراوە)، کە دەیەوێت ئاڵا هەبووەکە بهێڵێتەوە. [٨٩]

گۆڕینی ئاڵاکە بوو بە سیاسەتی فەرمیی پارتی کرێکارانی ئوسترالیا لە ١٩٨٢، بەڵام بەڵێنەکە دواتر لە ١٩٨٨ فەرامۆش کرا. دواتر سەرۆک وەزیران پۆڵ کیتینگ بە ئاشکرا داوای کرد ئاڵاکە بگۆڕدرێت و ڕایگەیاند، [٩٠]

 

من بڕوام وانییە کە هێماکان و دەربڕینی سەروەریی تەواوی نەتەوایەتیی ئوسترالیا هەرگیز بتوانێت تەواو بێت لە کاتێکدا ئێمە ئاڵایەکمان هەیە کە ئاڵای وڵاتێکی تری لە گۆشەیەکیدا بێت.

بەڵام، لە ١٩٩٤ کیتینگ دەستبەرداری هەوڵەکانی بوو بۆ گۆڕینی ئاڵاکە، و لەبری ئەوە تیشکی خستە سەر بەرەوپێشبردنی (کە لە کۆتاییدا سەرکەوتوو نەبوو) سیستەمی کۆماری. لە دەوروبەری هەمان کاتدا، چەندین ڕێکخراوی دیار کە ئاڵاکەیان لە لۆگۆکانیاندا هەبوو لایان برد، وەک پارتی کرێکارانی ئوسترالیا، ئەنسێت ئوسترالیا و ئەنجومەنی نەتەوەیی ڕۆژی ئوسترالیا. [٩١]

٢٠٠٠ەکان تا ئێستا

[دەستکاری]

حکومەتی لیبراڵی هاوارد لە ١٩٩٦ هەڵبژێردرا، کە بووە هۆی بەرەوپێشبردنی زیاتری حکومەت بۆ ئاڵاکە. هەموارکردنەوەیەک بۆ یاسای ئاڵاکانی ١٩٥٣ تێپەڕێنرا کە مەرجی دانا گشتپرسییەک ئەنجام بدرێت پێش ئەوەی ئاڵاکە بتوانرێت بگۆڕدرێت (هەرچەندە لە ڕووی یاساییەوە هەموارکردنەوەکە دەکرێت لەلایەن هەر پەرلەمانێکی داهاتووەوە هەڵبوەشێنرێتەوە). [٩٢] حکومەتی هاوارد هەروەها مەرجی دانا کە سەرجەم قوتابخانەکان ستوونێکی ئاڵا دابنێن و ئاڵای ئوسترالیا هەڵبکەن وەک مەرجێک بۆ وەرگرتنی پارەی فیدراڵی، کەرەستەی لە ANFAوە بەسەر قوتابخانەکاندا دابەشکرد، بابەتی بڵاوکردەوە کە هاندەری زیادکردنی گرنگیدانی ڕێوڕەسمی بە ئاڵاکە بوو، [٩٣] و ئامۆژگاری کرد بۆ ڕاگەیاندنی ٣ی ئەیلول وەک ڕۆژی ئاڵا. [٩١] ڕۆژی ئاڵا یادی ساڵیادی یەکەم هەڵکردنی ئاڵاکەیە لە ١٩٠١. [٩٤]

لە ماوەی ئەم قۆناغەدا، نمایشکردنی ئاڵای ئوسترالیا باوتر بوو، بەتایبەتی لە چوارچێوەی ڕۆژی ئوسترالیادا. بەڵام، لە هەندێک چوارچێوەدا هەروەها پەیوەست بوو بە ناسیۆنالیزمی پەراوێزخەر و خۆجێیپەرستی (nativism)، وەک ئەوەی بۆ نموونە لە ئاژاوەکانی کرۆنولا دەرکەوت. [٩٥]

ئاڵاکانی سەدەمین ساڵیاد

[دەستکاری]

ئاڵای سەدەمین ساڵیادی دەوڵەت

[دەستکاری]

لە سەدەمین ساڵیادی یەکەم هەڵکردنی ئاڵاکە، ٣ی ئەیلولی ٢٠٠١، کۆمەڵەی ئاڵای نەتەوەیی ئوسترالیا ئاڵایەکی پێشکەش بە سەرۆک وەزیرانی ئەوکات جۆن هاوارد کرد لە تەلاری پێشانگای شاهانە کە مەبەست لێی جێگرتنەوەی ئاڵا ڕەسەنە ونبووەکە بوو. [٩٦] ئەم ئاڵایە کۆپییەکی ئاڵا ڕەسەنەکە نەبوو، کە تێیدا ئەستێرەی کۆمۆنوێلس تەنها شەش خاڵی هەبوو، بەڵکو ئاڵای نەتەوەیی ئێستای ئوسترالیا بوو کە ئەستێرەی کۆمۆنوێلسی حەوت خاڵی هەبوو. [٩٦] ئاڵاکە شریتێکی سەری (headband) تایبەتی هەیە، [٩٧] کە هێڵێکی سووری تۆخ و نووسراوێکی لەخۆگرتووە.[٩٨][٩٧] هێڵە سوورەکە نوێنەرایەتی "دەزووی سووری خزمایەتی سەرجەم گەلانی ئوسترالیا" دەکات؛ بیرۆکەیەک کە لە وتارێکی هێنری پارکسەوە وەرگیراوە کە داوای فیدراسیۆنی دەکرد، بەهۆی "دەزووی سووری خزمایەتی" بنەچەیەکی هاوبەشی بەریتانی کە کۆلۆنیستەکانی پێکەوە گرێدابوو. [٧٨] [٩٩]

مۆڵەتێک بۆ ڕێگەدان بە بەکارهێنانی ئاڵای سەدەمین ساڵیاد بەپێی بەشی ٦ی یاسای ئاڵاکان لەلایەن پارێزگاری گشتییەوە دەرچوو و ئاڵاکە ئێستا وەک ئاڵای فەرمیی دەوڵەت لە بۆنە گرنگەکاندا بەکاردەهێنرێت. [١٠٠] ئەمانە بریتی بوون لە کردنەوەی خولە نوێیەکانی پەرلەمان و کاتێک سەرۆک دەوڵەتە سەردانیکەرەکان دەگەنە وڵاتەکە. [٣] ئاڵاکە بە سەرانسەری وڵاتدا گواستراوەتەوە بۆ هەڵکردنی لە هەموو ویلایەت و ناوچەیەکدا. دواتر لە ڕۆژی یادکردنەوە لە ٢٠٠٣ بۆ کردنەوەی مۆنۆمێنتی جەنگی ئوسترالیا لە هاید پارک لە لەندەن بەکارهێنرا. [٣]

ئاڵای سەدەمین ساڵیادی تەلاری پەرلەمان

[دەستکاری]

لە ١٨ی ئەیلولی ٢٠٠١ لە کاتی سەدەمین ساڵیادی فیدراسیۆن ئەندامی فیدراڵی بۆ هینکلەر، پۆڵ نێڤیل، داوای لە سەرۆکی پەرلەمان کرد کە

پێش ئەوەی [ئاڵاکە] زۆر ڕەنگی بچێت یان زۆر دڕاو بێت، داگیرێت و لەوانەیە پێشکەش بە مۆزەخانەیەک یان پێشانگایەکی هونەری بکرێت وەک ئەو ئاڵا بنەڕەتییەی کە بەسەر ئەم باڵەخانەیەدا دەشەکایەوە ١٠٠ ساڵ لەو کاتەوەی یەکەم ئاڵا هەڵکرا؟ [١٠١]

ئاڵای سەدەمین ساڵیادی تەلاری پەرلەمان دواتر ڕادەستی کۆمەڵەی ئاڵای ئوسترالیا کرا و لە قوتابخانەکان نمایش کراوە بۆ یادکردنەوەی ڕۆژی ئاڵای نەتەوەیی ئوسترالیا لە گەشتێکدا بە ناوچەی پایتەختی ئوسترالیا، نیو ساوس وێڵز و کوینزلاند. [١٠٢][١٠٣][١٠٤][١٠٥][١٠٦][١٠٧][١٠٨]

ئاڵاکانی تری ئوسترالیا

[دەستکاری]
ئاڵا نەتەوەییەکەی ئوسترالیا، ئاڵاکانی دانیشتووانی ڕەسەن و دانیشتووانی دوورگەکانی گەرووی تۆرێس وەک ئەوەی زۆرجار لە بۆنە فەرمییەکاندا نمایش دەکرێن

بەپێی بەشی 5ی یاسای ئاڵاکانی ساڵی 1953 ، پارێزگاری گشتی دەتوانێت ئاڵاکانی تر جگە لە ئاڵای نیشتمانی و ئاڵای سوور وەک ئاڵا یان ئاڵای ئوسترالیا ڕابگەیەنێت. پێنج ئاڵا بەم شێوەیە دانراون. دوو یەکەمیان بریتی بوون لە ئاڵاکانی هێزی دەریایی شاهانەی ئوسترالیا و ئاڵای هێزی ئاسمانی شاهانەی ئوسترالیا کە ئەو ئاڵایانە بوون کە هێزی دەریایی شاهانەی ئوسترالیا و هێزی ئاسمانی شاهانەی ئوسترالیا بەکاریان دەهێنا . سوپای ئوسترالیا هیچ ئاڵایەکی تایبەتی خۆی نییە، بەڵام ئەرکی ڕێوڕەسمییان پێدەدرێت کە پارێزەری ئاڵای نیشتمانی بن. [١٠٩] هێزی ئاسمانی و هێزی دەریایی ئاڵای گونجاوی بەریتانیایان هەڵکرد ( ئاڵای سپی و ئاڵای هێزی ئاسمانی شاهانە ) تا وەرگرتنی ئاڵای هاوشێوە لەسەر بنەمای ئاڵای نیشتمانی ئوسترالیا لە ساڵانی ١٩٤٨ و ١٩٦٧ بە ڕێککەوت. [٣] ئاڵاکانی ئێستای هێزی دەریایی و هێزی ئاسمانی بە فەرمی لە ساڵانی 1967 و 1982 دامەزران. [٣]

ئاڵای پاشا بۆ ئوسترالیا (کە لە ٣٠ی ئابی ٢٠٢٤ پەسەند کراوە) هەڵدەکرێت کاتێک پاشا/شاژن سەردانی ئوسترالیا دەکات و بە شێوەیەکی هاوشێوەی ستانداردی شاهانەی شانشینی یەکگرتوو بەکاردەهێنرێت. ئەمە جێگەی ئاڵای کەسیی ئوسترالیی شاژنە ئیلیزابێس (کە لە ٢٠ی ئەیلولی ١٩٦٢ پەسەند کرابوو) دەگرێتەوە، کە یەکەم ئاڵای کەسیی ئوسترالی بوو کە لەلایەن پاشا/شاژنێکی ئوسترالییەوە پەسەند بکرێت. [١١٠] [٣]

لە ساڵی ١٩٩٥، ئاڵای دانیشتووانی ڕەسەن (Aboriginal flag) و ئاڵای دانیشتووانی دوورگەکانی گەرووی تۆرێس (Torres Strait Islander flag) هەروەها وەک ئاڵای ئوسترالیا دیاریکران. [١١١] لە کاتێکدا بەزۆری وەک ئاماژەیەک بۆ ئاشتەوایی سەیر دەکرا، ئەم دانپێدانانە بڕێک لە مشتومڕی لەو کاتەدا دروستکرد، کاتێک سەرۆکی ئۆپۆزسیۆنی ئەوکات جۆن هاوارد بە جیاکەرەوە وەسفی کرد. [١١٢] هەندێک لە خەڵکی ڕەسەن، وەک نەخشەسازەکەی ئاڵاکە هارۆڵد تۆماس، هەستیان دەکرد کە حکومەت دەست بەسەر ئاڵاکەیاندا دەگرێت، [١١٢] و دەیگوت "پێویستی بە هیچ دانپێدانانێکی تر نییە". [١١٣] بەڵام، تۆماس دواتر مافی چاپکردنی ئاڵاکەی گواستەوە بۆ حکومەتی کۆمۆنوێلس، و هیوای خواست کە ئەم کارە "ئاسوودەیی بۆ هەموو خەڵکی ڕەسەن و ئوسترالییەکان دابین بکات بۆ بەکارهێنانی ئاڵاکە". [١١٤]

ئاڵای هێزی بەرگریی ئوسترالیا لە ساڵی ٢٠٠٠ ڕاگەیەندرا. ئەم ئاڵایە بەکاردەهێنرێت بۆ نوێنەرایەتیکردنی هێزی بەرگری کاتێک زیاتر لە لقێکی سوپا بەشدارن، وەک لە ئەکادیمیای هێزی بەرگریی ئوسترالیا، و لەلایەن وەزیری بەرگرییەوە. [١١٥][١١٦]

یاسای ئامرازە یاساییەکانی ٢٠٠٣ مەرجی دانا کە ڕاگەیاندنی ئەم ئاڵایانە لە تۆمارێکی فیدراڵیدا جێگیر بکرێن. بەهۆی هەڵەیەکی کارگێڕییەوە وانەکران، و ڕاگەیاندنەکان بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی هەڵوەشانەوە. [١١٧] پارێزگاری گشتیی ئوسترالیا ڕاگەیاندنی نوێی دەرکرد کە بەرواری ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨یان لەسەر بوو، و لە ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨ەوە کاریان پێدەکرا (یان ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦ لە حاڵەتی ئاڵای هێزی بەرگریدا). [١١٨]

جگە لەو حەوت ئاڵایەی کە بەپێی یاسای ئاڵاکان ڕاگەیەندراون، سێ ئاڵای تری حکومەتی ئوسترالیا هەن، ئاڵای فڕۆکەوانی مەدەنی ئوسترالیا، ئاڵای هێزی سنووری ئوسترالیا و ئاڵای پۆلیسی فیدراڵی ئوسترالیا، [١١٩] هەشت ئاڵای جێگری پاشا/شاژن و نۆ ئاڵای ویلایەت و ناوچەکان کە لە ڕێگەی تریشەوە وەک ئاڵای فەرمی دەناسرێن. [٣]

مشتومڕی ئاڵا

[دەستکاری]
پۆستەرێک کە داوای دووبارە نەخشاندنەوەی ئاڵای ئوسترالیا دەکات، لەلایەن ئاوسفلاگەوە لە ساڵی ٢٠٠٠ بڵاوکرایەوە بۆ ئەوەی هاوکات بێت لەگەڵ ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ٢٠٠٠

دوو گروپی لۆبی لە مشتومڕی ئاڵادا بەشدارن: ئاوسفلاگ (لە ١٩٨١ دامەزراوە)، کە پشتگیری لە گۆڕینی ئاڵاکە دەکات، و کۆمەڵەی ئاڵای نەتەوەیی ئوسترالیا (ANFA) (لە ١٩٨٣ دامەزراوە)، کە دەیەوێت ئاڵا هەبووەکە بهێڵێتەوە. [١٢٠] بەڵگە سەرەکییەکان بۆ هێشتنەوەی ئاڵاکە ئاماژە بە پێشینەی مێژوویی دەکەن، لە کاتێکدا ئەوانەی بۆ گۆڕینی ئاڵاکەن لەسەر ئەو بیرۆکەیە دامەزراون کە دۆخی ئێستا بە دروستی پێگەی ئوسترالیا وەک نەتەوەیەکی سەربەخۆ و فرەکلتوور نیشان نادات، [١٢١] نە نەخشەکەشی هێندە تایبەت و بێوێنەیە کە بە ئاسانی جیابکرێتەوە لە ئاڵا هاوشێوەکان، وەک ئاڵاکانی نیوزیلاند، دوورگەکانی کوک و توڤالو (سەرەڕای ئەو بەڵگە دژبەیەکەی کە ئەمە شتێکی دەگمەن نییە، وەک چۆن دەبینرێت کە ڕۆمانیا و چاد خاوەنی ئاڵای نزیکەی تەواو هاوشێوەن). لەیەکچوونی نێوان ئاڵای ئوسترالیا و ئاڵای وڵاتانی تر زۆرجار لە مێژوویەکی هاوبەشی کۆلۆنیالییەوە سەرچاوە دەگرێت. [١٢٢]

ئاوسفلاگ بە شێوەیەکی خولی کەمپین بۆ گۆڕینی ئاڵاکە دەکات لە پەیوەندی لەگەڵ بۆنە نەتەوەییەکانی وەک ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ٢٠٠٠، و پێشبڕکێی نەخشەی ئاڵا بەڕێوەدەبات، لە کاتێکدا چالاکییەکانی ANFA بریتیین لە بەرەوپێشبردنی ئاڵا هەبووەکە لە ڕێگەی بۆنەکانی وەک ڕۆژی ئاڵای نەتەوەیی. [١٢٣] لە ڕۆژی ئوسترالیا لە ساڵی ٢٠١٨، ئاوسفلاگ نەخشەیەکی جێگرەوەی بۆ ئاڵاکە بەبێ یەکێتی جاک بڵاوکردەوە، کە ئەستێرەی کۆمۆنوێلس و خاچی باشووری تێدابوو. بەرواری بڵاوکردنەوەکە ڕووبەڕووی بڕێک لە کاردانەوەی نەرێنی بووەوە، کە هارۆڵد سکڕوبی، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری ئاوسفلاگ بە "نزمترین جۆری سانسۆر" وەسفی کرد. دوای بڵاوکردنەوەکە، مالکۆم تێرنبوڵ، سەرۆک وەزیرانی ئەوکات و بەڕێوەبەرێکی پێشووی ئاوسفلاگ، بە گروپەکەی گوت کە ئاڵاکە هەرگیز ناگۆڕدرێت، و وەک هێمایەکی گرنگی مێژووی ئوسترالیا سەیری دەکرد. [١٢٤]

ڕاپرسییەکی نیوزپۆڵ لە ساڵی ٢٠٠٤ کە پرسیاری کردبوو: "ئایا تۆ بە شێوەیەکی کەسی لایەنگری یان دژی گۆڕینی ئاڵای ئوسترالیایت بۆ ئەوەی هێمای یەکێتی جاکی لێ لاببرێت؟" لەلایەن ٣٢٪ی بەشداربووانەوە پشتگیری کرا و لەلایەن ٥٧٪ەوە دژایەتی کرا، لەگەڵ ١١٪ کە خۆیان یەکلایی نەکردبووەوە. [١٢٥][١٢٦] ڕاپرسییەکی مۆرگان لە ٢٠١٠ کە پرسیاری کردبوو: "پێت وایە ئوسترالیا دەبێت نەخشەیەکی نوێی هەبێت بۆ ئاڵا نەتەوەییەکەمان؟" لەلایەن ٢٩٪ی بەشداربووانەوە پشتگیری کرا و لەلایەن ٦٦٪ەوە دژایەتی کرا، لەگەڵ ٥٪ کە خۆیان یەکلایی نەکردبووەوە. [١٢٧] ڕاپرسییەکی ٢٠١٣ دەریخست کە ٩٥ لەسەدی ئەو پێگەیشتووانەی ڕاپرسییان لەگەڵ کرابوو ڕایانگەیاندبوو کە شانازی بە ئاڵای نەتەوەییەوە دەکەن، کە خەریک بوو ناوبانگی زیاتر دەبوو؛ نیوەیان (٥٠٪) گوتبوویان کە زۆر شانازی پێوە دەکەن. [١٢٨] لە بەرامبەردا، ڕاپرسییەکی ئۆنلاینی خۆ-هەڵبژێردراوی بێ-کێش لە زانکۆی وێستێرن سیدنی لە ٢٠١٦ دەریخست کە ٦٤٪ی وەڵامدەرەوان دەیانویست ئاڵاکە بگۆڕدرێت، لە کاتێکدا ٣٦٪ دەیانویست وەک خۆی بمێنێتەوە. [١٢٩]

تێبینی

[دەستکاری]

سەرچاوەکان

[دەستکاری]
  • Department of the Prime Minister and Cabinet (٢٠٢٢). Australian flags (PDF) (چاپی 3rd). Australian Government. ژپنک ٩٧٨-٠٦٤٢٤٧١٣٤٥. لە ١٧ی ئایاری ٢٠٢٣ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە (PDF).

Page داڕێژە:Reflist/styles.css has no content.

  1. ↑ Commonwealth of Australia Gazette No. 8, 20 February 1903
  2. ↑ «Commonwealth of Australia Gazette 1908 No. 65». Australian Government Federal Register of Legislation. ١٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٠٨. لاپەڕە ١٧٠٩. لە ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ ھێنراوە.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 Department of the Prime Minister and Cabinet 2022.
  4. ↑ Foley، Carol A. (١٩٩٦). The Australian flag : colonial relic or contemporary icon?. Sydney: Federation Press. لاپەڕە ١٨. ژپنک ٩٧٨١٨٦٢٨٧١٨٨٥.
  5. ↑ Department of the Prime Minister and Cabinet 2022، لاپەڕە 72.
  6. 1 2 Kwan، Elizabeth (٧ی تەممووزی ٢٠٠٧). «Elizabeth Kwan "National Parliament, National Symbols: From British to Australian Identity*"». www.aph.gov.au (بە ئینگلیزیی ئۆسترالیایی). لە ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
  7. 1 2 3 4 5 6 Department of the Prime Minister and Cabinet 2022، لاپەڕە 6.
  8. 1 2 3 Australian flags (چاپی 3rd). Barton, ACT: Department of the Prime Minister and Cabinet. Awards and Culture Branch. ٢٠٠٦. لاپەڕە ٤١. ژپنک ٩٧٨٠٦٤٢٤٧١٣٤٥. OCLC ٧٦٨٨٩٢٠٥.
  9. ↑ «South Australia 1870-1876». لە ڕەسەنەکە لە ١٦ی ئایاری ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٣ ھێنراوە.
  10. ↑ Foley، Carol A. (١٩٩٦). The Australian flag : colonial relic or contemporary icon?. Sydney: Federation Press. لاپەڕە ٢٩–٣٠. ژپنک ٩٧٨١٨٦٢٨٧١٨٨٥.
  11. ↑ Kwan, Elizabeth. 2006. Flag and Nation: Australians and their national flags since 1901 UNSW Press ISBN 0-86840-567-1 p. 143.
  12. ↑ Australia. Department of the Prime Minister and Cabinet. Awards and National Symbols Branch. (٢٠٠٠). Australian symbols. Barton, A.C.T.: The Dept. لاپەڕە ٥. ژپنک ٩٧٨٠٦٤٢٤٧١٣١٤. OCLC ٤٨٤٠٥٦٠٣.
  13. 1 2 3 Australia. (٢٠٠٢). Style manual for authors, editors and printers. Snooks & Co. (چاپی 6th). Canberra: John Wiley & Sons Australia. لاپەڕە ٢٩٩. ژپنک ٩٧٨٠٧٠١٦٣٦٤٧٠. OCLC ٤٩٣١٦١٤٠.
  14. ↑ Australia. Department of the Prime Minister and Cabinet. Awards and National Symbols Branch. (٢٠٠٠). Australian symbols. Barton, A.C.T.: The Dept. ژپنک ٠٦٤٢٤٧١٣١٢. OCLC ٤٨٤٠٥٦٠٣.
  15. ↑ «https://www.pmc.gov.au/government/australian-national-flag/commercial-use-australian-national-flag». Department of the Prime Minister and Cabinet. ١٧ی ئابی ٢٠١٦. لە ڕەسەنەکە لە ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ ھێنراوە. {{cite web}}: بەستەری دەرەکی لە |سەردێڕ= (یارمەتی)
  16. ↑ «Union Flag: approved designs». College of Arms. ٢٠٢٣. لە ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
  17. ↑ «🇦🇺 Flag: Australia». Emojipedia. لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە.
  18. ↑ داڕێژە:Cite Legislation AU
  19. ↑ Department of the Prime Minister and Cabinet 2022، لاپەڕە 4.
  20. ↑ Department of the Prime Minister and Cabinet 2022، لاپەڕە 9.
  21. ↑ Department of the Prime Minister and Cabinet 2022، لاپەڕە 10.
  22. ↑ The Australian National Flag (چاپی 2nd). Canberra: Department of the Special Minister of State, Australia; Australian Govt. Pub. Service. ١٩٨٥. ژپنک ٩٧٨٠٦٤٤٠٤٠٤٦٤. OCLC ١٧٣٨٤٩٠١.
  23. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 «Australian National Flag Protocols». Australian Government | Department of the Prime Minister and Cabinet. ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥. لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  24. ↑ Australian Government. «Ceremonial protocols and guidance». Australian Government: Defence. لە ٧ی ئابی ٢٠٢٣ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٧ی ئابی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
  25. ↑ Department of Prime Minister and Cabinet (١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢). «Flag announcement: Remembrance Day». Department of Prime Minister and Cabinet. لە ٧ی ئابی ٢٠٢٣ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٧ی ئابی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
  26. ↑ Department of the Prime Minister and Cabinet 2022، لاپەڕە 26.
  27. ↑ Department of the Prime Minister and Cabinet 2022، لاپەڕە 18.
  28. 1 2 3 Department of the Prime Minister and Cabinet 2022، لاپەڕە 60.
  29. ↑ King، Robert J. (١٩٨١). «The Territorial Boundaries of New South Wales in 1788». The Great Circle. ٣ (2): ٧٠–٨٩. ISSN ٠١٥٦-٨٦٩٨. JSTOR ٤١٥٦٢٦٥١.
  30. ↑ Hill، David (٢٠٠٩). 1788 : the brutal truth of the First Fleet : the biggest single overseas migration the world has ever seen. North Sydney, NSW: Random House Australia. ژپنک ٩٧٨-١-٧٤١٦٦-٨٠٠-١. OCLC ٣١٣٧٢٣١١٨.
  31. ↑ Department of the Prime Minister and Cabinet 2022، لاپەڕەکانی 60–62.
  32. ↑ Wright، Clare (٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤). «Eureka Flag heralds winds of change». The Sydney Morning Herald (بە ئینگلیزی). لە ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ ھێنراوە.
  33. ↑ «Wentworth and Bland election banner, 1843». State Library of New South Wales (بە ئینگلیزی). لە ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
  34. ↑ Tink, Andrew (٢٠٠٩). William Charles Wentworth : Australia's greatest native son. Allen & Unwin. لاپەڕە ١٦٩-٧٠. ژپنک ٩٧٨-١-٧٤١٧٥-١٩٢-٥.
  35. ↑ Kwan, p. 16.
  36. ↑ Kwan, p. 16.
  37. ↑ «The Australian flag». The Argus (Melbourne). ژمارە 17, 207. Victoria, Australia. ٤ی ئەیلوولی ١٩٠١. لاپەڕە ٩. لە ٧ی ئابی ٢٠٢٣ ھێنراوە – لەڕێگەی National Library of.
  38. 1 2 3 4 5 Department of the Prime Minister and Cabinet 2022، لاپەڕە 64.
  39. 1 2 3 4 «How the Australian National flag was chosen». pmc.gov.au. لە ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
  40. ↑ Department of the Prime Minister and Cabinet 2022، لاپەڕە 36.
  41. 1 2 Department of the Prime Minister and Cabinet 2022، لاپەڕە 65.
  42. ↑ Thomson، Jeff (١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥). «Construction Details of the Australian flag». FOTW Flags Of The World website. Jon Radel. لە ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ ھێنراوە. The 1901 Southern Cross star-points ranged from nine (Alpha) to five (Epsilon) and inner diameter of each was 4/9 of their outer diameters. Beta, Gamma and Epsilon were the same outer diameter as today, Alpha was 1/6 and Delta 1/10 of the fly width. In 1903 Alpha, Beta and Delta were altered to the same design as the Gamma Star (1/7 fly width, seven points) thus making the Southern Cross the same as on the current flag. The 1901 six-point and 1908 seven-point Commonwealth Star outer diameters were both 3/10 of the fly width. However the inner diameters were different. The six-point was half, and the seven-point is 4/9 of the Commonwealth Star outer diameter.
  43. ↑ «The Longmont Call February 16, 1901 — Colorado Historic Newspapers Collection». www.coloradohistoricnewspapers.org. لە ١٥ی ئابی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
  44. ↑ «EXHIBITION OPENED». Leader. ژمارە 2383. Victoria, Australia. ٧ی ئەیلوولی ١٩٠١. لاپەڕە ٢٦. لە ٧ی ئابی ٢٠٢٣ ھێنراوە – لەڕێگەی National Library of Australia.
  45. ↑ «The Australian flag». The Argus (Melbourne). ژمارە 17, 207. Victoria, Australia. ٤ی ئەیلوولی ١٩٠١. لاپەڕە ٩. لە ٧ی ئابی ٢٠٢٣ ھێنراوە – لەڕێگەی National Library of.
  46. ↑ «The Flag». The Bulletin. بەرگی ٢٢, ژمارە 1128. Sydney, N.S.W. ٢٨ی ئەیلوولی ١٩٠١. لاپەڕە ٩. لە ٧ی ئابی ٢٠٢٣ ھێنراوە – لەڕێگەی National Library of Australia.
  47. ↑ Kwan, p. 18.
  48. ↑ Kwan, pp. 19–22.
  49. ↑ Kwan, p. 23.
  50. 1 2 3 Commonwealth Document. «Documenting a Democracy». National Archives of Australia: Flags Act 1953: History. لە ڕەسەنەکە لە ٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٨ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٨ ھێنراوە.
  51. ↑ National Parliament, National Symbols: From British to Australian Identity 13 February 2014 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە. Elizabeth Kwan Pg 110
  52. ↑ Federal Flag and Seal 20 October 2014 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە.. Australian National Flag Association. Retrieved on 24 November 2014.
  53. ↑ Elizabeth Kwan, Flag and Nation, University of New South Wales press, 2006, p. 106.
  54. ↑ Department of the Prime Minister and Cabinet 2022، لاپەڕە 42.
  55. ↑ «Armistice Day, Sydney, 1918». www.awm.gov.au. لە ١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ ھێنراوە.
  56. ↑ «Facebook». Facebook. لە ١ی ئازاری ٢٠٢٢ ھێنراوە.
  57. ↑ Kwan, pp. 84–85.
  58. ↑ «Parliament house puzzle». flagsociety.org.au. لە ڕەسەنەکە لە ١٧ی تەممووزی ٢٠١١ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٧ی ئایاری ٢٠١١ ھێنراوە.
  59. ↑ Booker، Herbert (ئەیلوولی ١٩٣٤). «Flags of the World». National Geographic. بەرگی ٦٦, ژمارە 3. Washington: National Geographic Society. لاپەڕە ٣٧٤. لە ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
  60. ↑ «THE EMPIRE FLAGS». The Register (Adelaide). بەرگی LXXXIX, ژمارە 25, 926. South Australia. ٦ی ئازاری ١٩٢٤. لاپەڕە ١١. لە ٧ی ئابی ٢٠٢٣ ھێنراوە – لەڕێگەی National Library of Australia.
  61. 1 2 3 Department of the Prime Minister and Cabinet 2022، لاپەڕە 66.
  62. 1 2 Kwan، Elizabeth (٢٠٠٦). Flag and nation: Australians and their national flags since 1901. Sydney: University of New South Wales university press. لاپەڕە ١٠٦. ژپنک ٩٧٨-٠-٨٦٨٤٠-٥٦٧-٤.
  63. ↑ Commonwealth of Australia Flag 26 January 2005 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە.. Flagspot.net. Retrieved on 27 May 2011.
  64. ↑ Kwan, p. 113.
  65. ↑ «M2008-16 Merchant Navy Day - 3 September 2008». ٣٠ی نیسانی ٢٠١٩. لە ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
  66. 1 2 Kwan, p. 32.
  67. ↑ History of the Australian national flag (Part 3) 14 May 2011 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە.. Flagspot.net. Retrieved on 27 May 2011.
  68. 1 2 Department of the Prime Minister and Cabinet 2022، لاپەڕە 69.
  69. ↑ M.O.58 (1908) Attention is directed to Statutory Rule 27/08 published in M.O. 58/08. The Australian Ensign will accordingly be flown at all flag stations throughout the Commonwealth. M.O.135 (1911) It is directed that in future the Australian flag is to be used as the saluting flag at all reviews and ceremonial parades. Source: Australian Army Military Orders 5 February 2012 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە.
  70. ↑ George Odgers, "The Royal Australian Navy – An Illustrated History", p. 41
  71. ↑ Kwan, p. 54.
  72. ↑ Kwan, p. 55.
  73. ↑ The Status Of The Flag ١٢ی ئایاری ٢٠١٣ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.. Home.alphalink.com.au. Retrieved on 27 May 2011.
  74. ↑ Kwan, p. 8.
  75. ↑ Kwan, p. 92.
  76. ↑ Kwan, pp.96–97
  77. ↑ Commonwealth, Parliamentary Debates, House of Representatives 20 November 1953, 367, (Bob Menzies).
  78. 1 2 Kwan 2006.
  79. ↑ Kwan, p. 106.
  80. ↑ Kwan, p. 106.
  81. ↑ داڕێژە:Cite Legislation AU
  82. ↑ داڕێژە:Cite Legislation AU
  83. ↑ داڕێژە:Cite Legislation AU
  84. ↑ Kwan, pp. 104–105, 109.
  85. ↑ Kwan, p. 9.
  86. ↑ Elizabeth Kwan, Flag and Nation, 2004
  87. ↑ Madden، Cathy (٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣). «Flags in the Chambers». Parliament of Australia. FlagPost (بە ئینگلیزیی ئۆسترالیایی).
  88. ↑ Kwan, pp. 138–139.
  89. ↑ Kwan, p. 11.
  90. ↑ Hansard. 2 June 1994. Question without Notice: Australian Flag 6 February 2009 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە., pp 1318
  91. 1 2 Kwan pp 127-131.
  92. ↑ Orr، Graeme (٢٠١٠). «A Fetishised Gift: The Legal Status of Flags». Griffith Law Review. ١٩ (3): ٥١٦. doi:١٠.١٠٨٠/١٠٣٨٣٤٤١.٢٠١٠.١٠٨٥٤٦٨٦.
  93. ↑ Henckels، Caroline (کانوونی دووەمی ٢٠١٨). «Dishonouring the Australian flag». Monash University Law Review. ٤٤ (2): ٣٨٦.
  94. ↑ Australian National Flag Association. History of National Flag Day 17 March 2012 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە.
  95. ↑ Fozdar، Farida؛ Spittles، Brian؛ Hartley، Lisa K. (حوزەیرانی ٢٠١٥). «Australia Day, flags on cars and Australian nationalism». Journal of Sociology (بە ئینگلیزی). ٥١ (2): ٤. doi:١٠.١١٧٧/١٤٤٠٧٨٣٣١٤٥٢٤٨٤٦. ISSN ١٤٤٠-٧٨٣٣. {{cite journal}}: |hdl-access= پێویستی بە |hdl= ھەیە (یارمەتی)
  96. 1 2 Department of the Prime Minister and Cabinet 2022، لاپەڕەکانی 35–36.
  97. 1 2 Kwan, pp. 140–141.
  98. ↑ It reads: "The Centenary Flag. Presented to the Hon John Howard MP, Prime Minister of Australia on behalf of the people of Australia by the Australian National Flag Association on 3 September 2001 at the Royal Exhibition Building, Melbourne to commemorate the first flying of the Australian National Flag on 3 September 1901 attended by the Rt Hon Sir Edmund Barton MHR, Prime Minister of Australia."
  99. ↑ Parkes، Henry (٦ی شوباتی ١٨٩٠). «The Crimson Thread Speech - Foundation1901». Foundation1901 (بە ئینگلیزیی ئۆسترالیایی).
  100. ↑ Commonwealth of Australia Gazette No. S382, 20 September 2001
  101. ↑ Commonwealth, Parliamentary Debates, House of Representatives, 18 September 2001, 30853 (Paul Neville)
  102. ↑ Ian Warden, 'How cricketing animals were kept off Australia's national flag', The Canberra Times (Canberra), 4 September 2002, p. 7
  103. ↑ 'Students celebrate as the Australian flag turns 103', The Reporter (Acacia Ridge), 8 September 2004, p. 3
  104. ↑ Annelie Hailes, 'Huge flag for a big country', Courier Mail, 4 September 2009, p. 33
  105. ↑ 'Special day flagged by Central students', The Queensland Times, 2 September 2010, p. 6
  106. ↑ Sarah Harvey, 'Now that's a flag! Students salute big flag', The Queensland Times, p. 4 September 2012, p. 1
  107. ↑ Chris Owen, 'Ensign flags a very special Aussie day', The Queensland Times, 3 September 2013, p. 2
  108. ↑ Iconic flag to tour Warwick, Warwick Daily News, p. 3
  109. ↑ Cabinet، Prime Minister and (٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٦). «https://www.pmc.gov.au/government/australian-national-symbols/australian-flags». www.pmc.gov.au (بە ئینگلیزی). لە ڕەسەنەکە لە ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ ئەرشیڤ کراوە. لە ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ ھێنراوە. {{cite web}}: بەستەری دەرەکی لە |سەردێڕ= (یارمەتی)
  110. ↑ Royal Australian Navy. ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ https://www.navy.gov.au/customs-and-traditions/her-majesty-queen%E2%80%99s-personal-flag-australia. لە ٢١ی شوباتی ٢٠٢٢ ھێنراوە. {{cite web}}: پارامەتری |title= ونە یانیش واڵایە (یارمەتی)
  111. ↑ Department of the Prime Minister and Cabinet 2022، لاپەڕە 38.
  112. 1 2 Kwan, pp. 133–135.
  113. ↑ Harold Thomas in Land Rights News, July 1995, p. 3, cited in Aboriginal Tent Embassy: Icon or Eyesore? 7 May 2006 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە.
  114. ↑ «Who is Harold Thomas?». ABC News (بە ئینگلیزیی ئۆسترالیایی). Australian Broadcasting Corporation. ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢. لە ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ ھێنراوە.
  115. ↑ Kwan, pp. 116, 126.
  116. ↑ Department of the Prime Minister and Cabinet 2022، لاپەڕە 41.
  117. ↑ Explanatory Statement accompanying 2008 proclamation 12 January 2009 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە., ComLaw database.
  118. ↑ Legislative Instruments enabled by the Flags Act 12 January 2009 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە., ComLaw database.
  119. ↑ Department of the Prime Minister and Cabinet 2022، لاپەڕە 44.
  120. ↑ Kwan, p. 11.
  121. ↑ Kwan, pp. 131–137.
  122. ↑ The Australian Flag – Similar and Related Flags 14 March 2011 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە.. Anbg.gov.au (20 November 2007). Retrieved on 27 May 2011.
  123. ↑ Kwan, p. 144.
  124. ↑ «Malcolm Turnbull says Australian flag will never change, rejecting new design». The Guardian. ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨. لە ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ ھێنراوە.
  125. ↑ Source: Newspoll, 25 January 2004.
  126. ↑ According to a breakdown of the figures, 41% said they were "strongly" opposed, more than favoured change overall.
  127. ↑ «Clear Majority Want to Keep the Australian flag». Roy Morgan Research. ١٣ی ئایاری ٢٠١٠. لە ڕەسەنەکە لە ١١ی نیسانی ٢٠١٢ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٧ی نیسانی ٢٠١٢ ھێنراوە.
  128. ↑ «Aussie pride: what Australians love about their country» (PDF). Mccrindle.com.au. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ١٣ی شوباتی ٢٠١٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٢ی ئابی ٢٠١٥ ھێنراوە.
  129. ↑ Smith، Mark (٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦). «Survey finds 'Southern Horizon' the favourite alternative Australian flag design». Western Sydney University (بە ئینگلیزی). لە ڕەسەنەکە لە ٨ی ئازاری ٢٠٢٥ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ ھێنراوە.

بەستەری دەرەکی

[دەستکاری]
ویکیمیدیا کامنز میدیای پەیوەندیداری بە ئاڵای ئوسترالیا تێدایە.
وەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ئاڵای_ئوسترالیا&oldid=1614030»