ئاکویلێجیا
 | ئەم وتارە چەند کێشەیەکی ھەیە. تکایە یارمەتی باشترکردنی بدە یان ئەم کێشانە لەسەر پەڕەی لێدوانەکەی باس بکە. (فێربە کەی و چۆن ئەم داڕێژەیە لابەریت)
|
| ئاکویلێجیا | |
|---|---|
 | |
| ناوی پۆلێنکردن | Aquilegia |
| پلەی پۆلێنکردن | جنس |
| پۆلێنکردنی باوان | Ranunculaceae |
| بەستەری GRIN | https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomygenus.aspx?id=884 |
| پێڕست | list of Aquilegia species |
ئاکویلێجیا، کە بە شێوەیەکی باو بە کۆڵمباین دەناسرێت، ڕەگەزێکی ڕوەکی گوڵداری چەندساڵەیە لە ژێرخێزانی تالیکترۆیدیا لە خێزانی ڕانوونکولاسیا. ئەم ڕەگەزە لە نێوان ٧٠ بۆ ٤٠٠ تەکسۆن (جۆری وەسفکراو و ژێرجۆر) لەخۆدەگرێت کە بڵاوبوونەوەی سروشتییان بەسەر نیوەگۆی باکووردا درێژ دەبێتەوە. کۆمەڵە سروشتی و ھاوردەکراوەکانی ئاکویلێجیا لە ھەموو کیشوەرەکاندا ھەن جگە لە کیشوەری جەمسەری باشوور (ئانتارکتیکا). کۆڵمباینەکان بەھۆی گۆڕانی زۆری جەستەیی و ئاسانیی دووڕەگەکردنیانەوە ناسراون، ڕوەکی باخی باون و چەندین جۆری چێندراویان بەرھەمھێناوە.
ڕوەکەکانی ئاکویلێجیا بە شێوەیەکی گشتی خاوەنی قەدی ڕەق و گەڵایەکن کە بەسەر چەندین گەڵاچکەدا دابەش دەبن. کۆڵمباینەکان زۆرجار گوڵی ڕەنگاوڕەنگیان ھەیە کە لە پێنج کاسەگەڵا و پێنج پەڕەی گوڵ پێکدێن. پەڕەکانی گوڵەکە بە شێوەیەکی گشتی خاوەنی مژۆکەی شیلەن کە درێژییەکەیان لە نێوان جۆرەکاندا جیاوازە. لە ئەمریکای باکوور، گۆڕانکارییە مۆرفۆلۆژییەکان لە مژۆکەکاندا گەشەیان کردووە بۆ ئەوەی لەگەڵ پیتێنەرە جیاوازەکاندا بگونجێن. ھەندێک جۆر و جۆراوجۆری کۆڵمباین بە سروشتی بێ مژۆکەن. لە کاتی چاندندا، ئەو جۆرانەی کە سیفاتی جەستەیی زۆر گۆڕاویان ھەیە، وەک گوڵکردنی دووھێندە، بەربڵاون.
کۆڵمباینەکان لە ئایینی یۆنانی کۆن و ئایینی ڕۆمانی کۆندا بە خوداوەندەکانی پیتاندنەوە دەبەسترانەوە، ھەروەھا پەیوەست بوون بە چەمکە ئایینییە مەسیحییەکانەوە. بەڵگە شوێنەوارییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ڕوەکەکانی ئاکویلێجیا لە سەدەی سێیەمی زایینیدا لە بەریتانیای ڕۆمانیدا چێندراون، و تا ئێستاش لە باخچەکانی جیھاندا بە بەناوبانگی ماونەتەوە. سەرەڕای ئەوەی کە زۆرجار ژەھراوین، بەڵام کۆڵمباینەکان لەلایەن مرۆڤەوە وەک دەرمانی گیایی، عەتر و خۆراک بەکارھێنراون. پزیشکانی پزیشکیی نەریتیی ئاسیا، دانیشتووانی ڕەسەنی ئەمریکا و ئەورووپییەکانی چەرخی ناوەڕاست پێیان وابووە کە بەشێک لەم ڕوەکانە بەکارھێنانی پزیشکییان ھەیە. بژاردەکردنی دەستکرد و دووڕەگەکردنی کۆڵمباینەکان بۆ چەندین سەدەیە ڕوو دەدات، کە ئاڵوگۆڕی جیناتی نێوان جۆرەکانی جیھانی کۆن و جیھانی نوێ ھەمەجۆریی زیاتری دروست کردووە.
سەرچاوەکان
[دەستکاری]
 | ئەم پزیشکی وتارە کۆلکەیەکە. دەتوانیت بە فراوانکردنی یارمەتیی ویکیپیدیا بدەیت. |