ئاژاوەکانی ٢٠٢٣ی کەرکووک
 | ئەم وتارە ھەتیوە، چونکە ھیچ وتارێکی تر بەستەری پێی نەداوە. تکایە لە وتارە پەیوەندیدارەکانەوە بەستەرەکان بەم پەڕە ئاشنا بکە؛ بۆ پێشنیارەکان ئامرازی دۆزینەوەی بەستەر تاقی بکەرەوە. (تشرینی دووەمی ٢٠٢٥) |
| ئاژاوەگێڕی و نائارامییەکانی ٢٠٢٣ی کەرکووک | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| بەشێک لە تێکھەڵچوونی نێوان عێراق و کوردەکان | ||||||||
 | ||||||||
| ||||||||
| شەڕکەرەکان | ||||||||
 پ.د.ک دژە خۆپیشاندەرانی پشتگیر لە پ.د.ک کوردانی کەرکووک |
 عەرەبەکان تورکمانەکان | |||||||
| زەرەر و زیانە گیانییەکان | ||||||||
| ٤ خۆپیشاندەر کوژرا | ||||||||
| ١٦ بریندار ھەبوو، ٤٠ کەس دەستگیرکرا. لەنێو بریندارەکاندا عەرەب و کورد و تورکمانیش ھەبوون. | ||||||||
نائارامی و ئاژاوەکانی ساڵی ٢٠٢٣ی کەرکووک ڕووداوێک بوو کە دانیشتووانی عەرەب و کورد و تورکمانی دانیشتووی شاری کەرکووک تێیدا بەشداربوون. لە ٢٦ی ئابی ٢٠٢٣دا دەستی پێکرد، دوای ئەوەی بینایەک کە پێشتر بارەگای پارتی دیموکراتی کوردستان بوو (کە ئەوکاتە لەلایەن ھێزە چەکدارەکانی عێراقەوە وەک فەرماندەییی ئۆپەراسیۆنی ھاوبەش بەکاردەھات) خەریک بوو بگوازرێتەوە بۆ شوێنی پێشووتری.[١] دوای دوو ڕۆژ، ڕۆژی ٢٨ی ئاب، دانیشتووانی عەرەب و تورکمانی شاری کەرکووک لە بەردەم بیناکە دانیشتنێکیان ئەنجامدا بۆ ڕێگریکردن لە گواستنەوەی و ھەروەھا ڕێگای سەرەکیی نێوان ھەولێر و کەرکووکیان داخست. لە بەرامبەردا کوردانی لایەنگری پارتی دیموکراتی کوردستان خۆپیشاندانیان دژی خۆپیشاندەرەکان کرد و ھەروەھا خوازیاری کردنەوەی ڕێگا داخراوەکەش بوون.[٢] ناڕەزایەتییەکان بە شێوەیەکی کوشندە لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانی عێراقەوە سەرکوت کران و بووە ھۆی کوژرانی چوار خۆپیشاندەری کورد. وە گواستنەوەی بیناکەش لەلایەن دادگای باڵای فیدڕاڵیی عێراقەوە ڕاگیرا.[٣]
لە چاوپێکەوتنێکدا کە لە ١٢ی ئەیلولی ٢٠٢٣ لە کەناڵی ئەلعێراقییەی سەر بە دەوڵەت پەخشکرا، سەرۆکوەزیران محەممەد شیاع سوودانی دانی بەوەدانا کە گرژییەکانی ئەو شارە پەیوەندییان بە ھەڵبژاردنی پارێزگاکان و "بێ متمانەیی" و نەبوونی ھاوئاھەنگی لە نێوان نەتەوەکانی شارەکەدا ھەیە بەھۆی کێشە درێژخایەنەکانەوە.
پاشخان
[دەستکاری]گرژییەکان لە دەوری باڵەخانەیەکی شاری کەرکووک کە سەردەمانێک وەک بارەگای پارتی دیموکراتی کوردستان بووە. پارتی بیناکەی چۆڵکرد دوای ئەوەی ھێزە عێراقییەکان کەرکووکیان گرت لە وەڵامدانەوەی ڕیفراندۆمی سەربەخۆییی کوردستان لە ساڵی ٢٠١٧. بیناکە لەو کاتەوە لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانی عێراقەوە داگیرکراوە و گۆڕدراوە بۆ فەرماندەییی ئۆپەراسیۆنە ھاوبەشەکان (JOC). گرژییەکان دوای ئەوەی سەرۆک وەزیرانی عێراق، محەممەد شیاع سوودانی فەرمانی گەڕانەوەی بیناکەی بە پارتی دیموکراتی کوردستان لە ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ دا، لەژێر ڕێککەوتنێک کە لەگەڵ پارتی ئاماژەپێکراو کراوە کاتێک سوودانی حکوومەتەکەی لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢دا پێکھێنا.
ڕووداوەکان
[دەستکاری]لە ٢٨ی ئابدا، خۆپیشاندەرانی عەرەب و تورکمان لە بەردەم بارەگای پێشووی پارتی دیموکراتی کوردستان، خۆپیشاندانیان ئەنجامدا و داوایان کرد دەستبەرداربوونی بیناکە ڕابگیرێت و ڕێگری لە پارتی بکرێت لە دەستپێکردنەوەی کارەکانی لە کەرکووک. خۆپیشاندەران چادرێکیان ھەڵداوە و رێگای سەرەکییان داخستووە کە کەرکووک و ھەولێری پایتەختی ھەرێمی کوردستانی بەیەکەوە دەبەستێت، بەمەش کۆسپیان بۆ ھاتووچۆی نێوان کەرکووک و ھەرێمی کوردستان دروستکردووە بۆ ئەوەی ڕێگری لە گەڕانەوەی پارتی دیموکراتی کوردستان بکەن.
گرژییەکان لەگەڵ ھاتنی خۆپیشاندەرانی دژە کورد پەرەی سەند، کە گەیشتە لووتکە بە بڵاوکردنەوەی ھێزە ئەمنییەکانی عێراق و بەکارھێنانی ھێزی زۆر و کوشندە بۆ بڵاوەپێکردنی خۆپیشاندەران.[٤]
لە کاتی ناڕەزایەتییەکاندا، چوار خۆپیشاندەری کوردی لایەنگری پارتی دیموکراتی کوردستان کوژران و سێ کەسیان بە گوللە کوژران. بە گشتی ١٦ کەس بریندار بوون (لە نێویاندا عەرەب و تورکمان) و ٤٠ کەسی دیکەش دەستگیر کران.[٥][٦] ڕۆژی دواتر دەسەڵاتدارانی عێراق قەدەغەی ھاتووچۆیان سەپاند و گواستنەوەی بیناکە لەلایەن دادگای باڵاوە ڕاگیرا.[٧]
کاردانەوەکان
[دەستکاری]محەممەد شیاع سوودانی، سەرۆکوەزیرانی عێراق فەرمانی بە لێکۆڵینەوە لە باروودۆخی کوژرانی خۆپیشاندەرانی کورد دەرکرد. مەسروور بارزانی سەرۆکی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان داوای لە دەسەڵاتدارانی وڵات کرد گیانی خەڵکانی پارێزگای کەرکووک بپارێزن.
ئەمانەش ببینە
[دەستکاری]سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ «Clashes in Iraq's Kirkuk kill three protesters; more than a dozen injured». reuters.com. Reuters. ٢٠٢٣. لە ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
- ↑ «Iraq: Ethnic clashes in Kirkuk kill 4 protesters». dw.com. Deutsche Welle. ٢٠٢٣. لە ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
- ↑ «Iraq's highest court halts government order to return Kirkuk army building to KDP».
- ↑ «Iraq: Security Forces Open Fire on Kirkuk Protesters | Human Rights Watch».
- ↑ «Three killed in ethnic protests in Iraq's Kirkuk». lemonde.fr. Le Monde. ٢٠٢٣. لە ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
- ↑ «Kirkuk curfew lifted after deadly unrest at rival protests by Arabs, Kurds».
- ↑ «Iraqi Judiciary halts transfer of Joint Operations HQ to KDP amid Kirkuk unrest».
