ئاوڵەمە

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
ئاوڵەمەی ٧ ھەفتەیی مرۆڤ

ئاوڵەمە یان ئاولەمە (بە ئینگلیزی: embryo، بە فارسی: رویان و بە عەرەبی: جنین) بریتییە لە سەرەتاکانی تۆل لە یەکەمین ڕۆژی پێکھاتنەوە تا کۆتایی حەفتەی ھەشتەم، کە ھێشتا باش خۆی نەگرتووە.

بە زمانی زانستی، بە یوکاریۆتێکی چەندخانەیی دیپلۆید دەوترێت کە لە سەرەتای گەشەکردنی خۆیدایە. لە مرۆڤدا لە سەرەتای پێکھاتنەوە ھەتا نزیکەی ھەفتەی ھەشتمی ژیانی پێی دەوترێت ئاوڵەمە، پاش ئەم قۆناخە پێی دەوترێت تۆل یان پیزە (fetus).

دروستبوون و گەشەکردن[دەستکاری]

بە پرۆسەی دروستبوون و گەشەکردنی ئاوڵەمە دەگوترێت گەشەی ئاوڵەمە (یان ئێمبریۆجێنێسیس). لەو ئۆرگانیزمانە دا کە زاوزێ بە جووت بوونە، پاش ئەوەی کە تۆوی نێر تێکەڵی ھێلکۆکەی مێ دەبێ، خانەی زیگۆت بەرھەم دێت کە لەخۆگری نیوەی دی ئێن ئەیی باوک و نیوەی دی ئێن ئەی دایکە. کەوابوو ئاولەمە ٥٠لەسەدی پێکھاتەی ژێنەتیکی ھەریەکە لە باوک و دایکی ھەیە. لە گیاکان، ئاژەڵان و ھەندێک لە سەرەتاییاندا (protistan) زیگۆت بە شێوەی دابەشینی میتۆسیس زیاد دەکا و ئۆرگانیزمێکی چەندخانەیی پێک دەھێنێت، کە ھەربە ئاوڵەمە دەناسرێت.

لە گیانلەبەراندا[دەستکاری]

ئاوڵەمەی گیا و گیانلەبەران[دەستکاری]

فۆسیلە دۆزراوەکان[دەستکاری]

ئاوڵەمەی مرۆڤ[دەستکاری]

گەشەکردن[دەستکاری]

لەبارچوون[دەستکاری]

لەباربردن[دەستکاری]

ناکۆکیە ئەخلاقیەکانی دیکە[دەستکاری]

زیندوومان[دەستکاری]

لێکۆڵینەوە[دەستکاری]