ئاولەمە

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
(ڕەوانەکراوە لە ئاوڵەمەەوە)
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
ئاولەمەی ٧ ھەفتەیی مرۆڤ

ئاولەمە (بە ئینگلیزی: embryo، بە فارسی: رویان و بە عەرەبی: جنین) بریتییە لە سەرەتاکانی تۆل لە یەکەمین ڕۆژی پێکھاتنەوە تا کۆتایی حەفتەی ھەشتەم، کە ھێشتا باش خۆی نەگرتووە.

بە زمانی زانستی، بە یوکاریۆتێکی فرەخانەیی دیپلۆید دەوترێت کە لە سەرەتای گەشەکردنی خۆیدایە. لە مرۆڤدا لە سەرەتای پێکھاتنەوە ھەتا نزیکەی ھەفتەی ھەشتمی ژیانی پێی دەوترێت ئاولەمە، پاش ئەم قۆناخە پێی دەوترێت تۆل یان پیزە (fetus).

دروستبوون و گەشەکردن[دەستکاری]

بە پرۆسەی دروستبوون و گەشەکردنی ئاولەمە دەگوترێت گەشەی ئاولەمە (یان ئێمبریۆجێنێسیس). لەو ئۆرگانیزمانە دا کە زاوزێ بە جووت بوونە، پاش ئەوەی کە تۆوی نێر تێکەڵی ھێلکۆکەی مێ دەبێ، خانەی زیگۆت بەرھەم دێت کە لەخۆگری نیوەی دی ئێن ئەیی باوک و نیوەی دی ئێن ئەی دایکە. کەوابوو ئاولەمە ٥٠لەسەدی پێکھاتەی ژێنەتیکی ھەریەکە لە باوک و دایکی ھەیە. لە گیاکان، ئاژەڵان و ھەندێک لە سەرەتاییاندا (protistan) زیگۆت بە شێوەی دابەشینی میتۆسیس زیاد دەکا و ئۆرگانیزمێکی فرەخانەیی پێک دەھێنێت، کە ھەربە ئاولەمە دەناسرێت.

لە گیانلەبەراندا[دەستکاری]

ئاولەمەی گیا و گیانلەبەران[دەستکاری]

فۆسیلە دۆزراوەکان[دەستکاری]

ئاولەمەی مرۆڤ[دەستکاری]

گەشەکردن[دەستکاری]

لەبارچوون

لەباربردن[دەستکاری]

ناکۆکیە ئەخلاقیەکانی دیکە[دەستکاری]

زیندوومان[دەستکاری]

لێکۆڵینەوە[دەستکاری]