ئانو

ئانو 𒀭𒀀𒉡
باوکی ئاسمان، پادشای خوداوەندەکان
ھێماکانی خوداوەندە جۆراوجۆرەکان، لەوانە ئانو (دوورترین لای ڕاست، ڕیزی دووەم) لەسەر کودوورووی ڕیتی-ماردووک، لە سیپار، عێراق، ١١٢٥–١١٠٤ پ.ز.
نيشتگە	ئاسمان
هێما	تاجی قۆچدار لەسەر سەکۆیەک
ژمارە	٦٠
خێزانەکان	ئەنشار و کیشار ئالالا و بێلیلی
هاوسەر	ئانتوو، کی یان ئوراش (وەک یەک ئەژمار دەکرێن) ناممو (لە یەک نووسراودا)
Children	ئێنکی، ئیشکور، نیسینا، نیکاراک، ئەمورو، گیبیل، ئوراش، نیسابا (ھەندێک جار)، ئێنلیل (ھەندێک جار)، ئیناننا (ھەندێک جار)
هاوشێوەکان
هاوشێوەی یۆنانی	زیووس (مشتومڕی لەسەرە)، ئۆرانۆس
عیلامی equivalent	جەبرو
حووری equivalent	ھاموورنوو
فارسی equivalent	ئەھورا مەزدا (مشتومڕی لەسەرە)

ئانو (نووسینی بزماری: 𒀭𒀀)، لە 𒀭 «ئان» «ئاسمان»، «بەھەشت») یان ئانوم، لە بنەڕەتدا ئان (نووسینی بزماری: 𒀭) بەرجەستەکەرێکی خودایی ئاسمان، پادشای خوداوەندەکان، و باپیری زۆرێک لە خوداوەندەکان بوو لە ئایینی مێزۆپۆتامیای کۆندا. ئەو وەک سەرچاوەی پادشایەتی خودایی و مرۆیی سەیر دەکرا، و لە زۆرێک لە دەقەکانی مێزۆپۆتامیادا لە سەرەتای پێڕستی خوداوەندەکاندا دەردەکەوێت. لە ھەمان کاتدا، ڕۆڵی ئەو تا ڕادەیەکی زۆر ناچالاک بوو، و بە شێوەیەکی باو نەدەپەرسترا. ھەندێک جار پێشنیار دەکرێت کە پەرستگەی ئێئاننا کە لە ئورووک ھەڵکەوتووە، لە بنەڕەتدا ھی ئەو بووە نەک ئیناننا. لە کاتێکدا ئەو وەک یەکێک لە دانیشتووانی خودایی ئەوێ ناسراوە، ھیچ بەڵگەیەک نییە کە خوداوەندی سەرەکی پەرستگەکە گۆڕابێت؛ ئیناننا پێشتر لە سەرەتاییترین سەرچاوەکاندا پەیوەندیی بەوێوە ھەبووە. دوای ئەوەی پاشەکشەی کرد، لە ھەمان شاردا و لەژێر دەسەڵاتی سلووکیدا سیستمێکی نوێی تیۆلۆژی گەشەی کرد، کە بووە ھۆی ئەوەی ئانو وەک خوداوەندێکی چالاک پێناسە بکرێتەوە. لە ئەنجامدا لە سەدەکانی کۆتایی مێژووی مێزۆپۆتامیای کۆندا، لەلایەن دانیشتووانی شارەکەوە بە شێوەیەکی چالاک دەپەرسترا.

چەندین نەریت سەبارەت بە ناسنامەی ھاوسەری ئانو ھەبووە، ھەرچەندە سێ دانەیان — کی، ئوراش، و ئانتوو — لە کاتە جیاوازەکاندا وەک یەک ئەژمار کراون، و ھەر سێکیان نوێنەرایەتی زەوییان دەکرد، ھەروەک چۆن ئەو نوێنەرایەتی ئاسمانی دەکرد. لە نەریتی چوارەمدا، کە کەمتر ئاماژەی پێ کراوە، لە جیاتی ئەوان ھاوسەرەکەی خوداوەند ناممو بوو. جگە لە پێڕستی ھاوسەر و منداڵەکانی، پێڕستی خوداوەندەکان زۆرجار باووباپیرە جۆراوجۆرەکانیشی دەژمارد، وەک ئەنشار یان ئالالا. جۆرێکی دەستکاریکراوی یەکێک لەو دارە خێزانییانە بنەمای ئێنووما ئێلیشی پێکھێناوە.

ئانو بە کورتی لە داستانی گلگامێشی ئەکەدیدا دەردەکەوێت، کە تێیدا کچەکەی ئیشتار (ھاوتای ئەکەدی ئیناننا) قایلی دەکات کە «گای ئاسمان»ی پێ بدات تا بتوانێت بۆ ھێرشکردنە سەر گلگامێش بێرنێرێت. ڕووداوەکە دەبێتە ھۆی مردنی «گای ئاسمان» و فڕێدانی قاچێکی بۆ سەر سەری ئیشتار. لە ئەفسانەیەکی تردا، ئانو پاڵەوانی مرۆڤ ئاداپا بانگ دەکاتە بەردەمی خۆی لەبەر شکاندنی باڵی بای باشوور. ئانو فەرمان دەدات کە نان و ئاوی نەمری بدرێتە ئاداپا، کە ئاداپا ڕەتی دەکاتەوە، دوای ئەوەی پێشتر لەلایەن ئێنکییەوە ئاگادار کرابووەوە کە ئانو نان و ئاوی مردنی پێ پێشکەش دەکات. لە ئەفسانە حوورییەکانی دەربارەی کوماربی، کە زیاتر لە وەرگێڕانە ھیتییەکانیانەوە ناسراون، ئانو فەرمانڕەوای پێشووی خوداوەندەکانە، کە لەلایەن کوماربییەوە لە تەخت لادرا، کە ئەندامی نێرینەی لێ کردەوە و خوداوەندی کەشوھەوا تێشووبی لێ بوو. ئەگەری ھەیە ئەم گێڕانەوەیە دواتر بووبێتە ئیلھامبەخش بۆ خەساندنی ئۆرانۆس لە تیۆگۆنیی ھێسیۆددا. ھەروەھا پێشنیار کراوە کە لە سەردەمی ھێلینیستیدا ڕەنگە ئانو وەک زیووس ناسرابێت، ھەرچەندە ئەمە بە نادیاری ماوەتەوە.