ئاسکاریاز

کرمی پێگەیشتووی ئاسکاریس لومبریکۆیدس، ھۆکاری سەرەکیی تەشەنەکردنی ئاسکاریاز

ئاسکاریاز یان ئاسکاریازیس (بە ئینگلیزی: Ascariasis) نەخۆشییەکی مشەخۆرییە کە بەھۆی جۆرە کرمێکی بازنەیی ناسراو بە «ئاسکاریس لومبریکۆیدس» (Ascaris lumbricoides) دروست دەبێت. لە زیاتر لە ٨٥٪ی حاڵەتەکاندا، ئەم تەشەنەکردنە ھیچ نیشانەیەکی دیاری نییە، بەتایبەت ئەگەر ژمارەی کرمەکان کەم بێت؛ بەڵام لەگەڵ زیادبوونی ژمارەی کرمەکان، نیشانەکانیش توندتر دەبن. نیشانە سەرەتایییەکان بریتین لە تەنگەنەفەسی و تا، و لە قۆناغەکانی دواتردا نیشانەکانی وەک ئاوسانی سک، ئازاری سک و سکچوون دەردەکەون.

کاریگەری لەسەر منداڵان

منداڵان زیاتر لە گەورەساڵان تووشی ئەم نەخۆشییە دەبن. لە منداڵاندا، ئەم تەشەنەکردنە دەکرێت ببێتە ھۆی دابەزینی کێش، بەدخۆراکی و دروستبوونی کێشە لە پرۆسەی فێربوون و گەشەی مێشکدا.

خولی ژیان و گواستنەوە

ئەم تەشەنەکردنە لە ڕێگەی خواردن یان خواردنەوەی ئەو خۆراکانەوە دەگوازرێتەوە کە بە ھێلکەی کرمی ئاسکاریس (کە لە پیساییی مرۆڤی تووشبووەوە ھاتووە) پیس بوونە. خولی ژیانی کرمەکە لە ناو لەشدا بەم شێوەیەیە:

1. ھێلکەکان لە ناو ڕیخۆڵەدا دەترەکێن و دەبنە کرمی بچووک (کرمۆکە).
2. کرمۆکەکان دیواری ڕیخۆڵە کون دەکەن و لە ڕێگەی خوێنەوە دەگەنە سییەکان و دەچنە ناو تووورەکەکانی ھەوا (Alveoli).
3. لەڕێگەی بۆری ھەناسەوە سەر دەکەون و بەھۆی کۆکەوە دەچنە ناو قوڕگ و دووبارە قووت دەدرێنەوە.
4. بۆ جاری دووەم بە گەدەدا تێپەڕ دەبن و دەچنەوە ناو ڕیخۆڵە، لەوێدا گەشە دەکەن و دەبنە کرمی پێگەیشتوو و ھێلکە دادەنێن.

ئەمانەش ببینە

• مشەخۆر
• بەدخۆراکی

سەرچاوەکان

• ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦.