ئاسمان بێ‌مەرزە

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search

ئاسمان بێ‌مەرزە ناوی کۆمەڵە هۆنراوەی «ئیسماعیل حوسێن‌ پوور»ە کە بریتییە لە ١٠٠ سێ‌خشتی کرمانجی، ساڵی ١٣٨٩ لە بوژنوورد، لە لایەن «بڵاوکەرەوەی جیهانی»یەوە لە تیراژی ٣٠٠٠ دانەدا، بە گەڵاڵە و دیزاینی «مەرزیەی شادکام» چاپ و بڵاوکراوەتەوە.

سێ‌خشتی شێوەیەک هۆنراوەی فۆلکلۆریی کوردەکانی باکووری خۆراسانە کە لەسەر ئاوازی جۆربەجۆر بە دووتار و دەنگی «بەخشی»یەکان دەگوترێ.

سێ‌خشتییەکان سەرجەم هەشت بڕگەیین و لە سێ دێڕدا تەواو دەبن. بابەتی ئەم هۆنراوانە لەسەر کوڵ‌وکۆی دەروون و ناڵەی جودایین، کە حەسرەتی دووری و باسی بەجێ‌هێشتنی زێد و نیشتمانە. دەنگبێژان لە داڵانی سەدان ساڵەی زەمانەوە حەکایەتی کۆچی زۆرەملی بۆ بەرەی نوێ دەگێڕنەوە و دووتاری کرمانجی‌یش بە گریان هاوڕێیەتیان دەکا؛ وەک ئەم دوو نموونەیە:

«ئەز غەریبی وی یوردامە

گرفتاری وی دەردامە

نە کوشتمە نە بەردامە».

«ئەز چووچکێ پەڕ بڕیمە

ژە وەلاتێ خوە فڕیمە

غەریویێ ئەز کڕیمە».

مامۆستا کەلیموڵڵای تەوەحودی لە کتێبی «ترانە‌های کورمانجی خراسان» دا ٢٠٢ سێ‌خشتی بە وەرگێڕانی فارسییەوە، بۆ یەکەمجار کۆ کردووەتەوە. بە دوای ئەودا، کەسانێکی تریش دەستیان داوەتە کۆکردنەوەی سێ‌خشتییەکان و کارە پیرۆزەکەی مامۆستا تەوەحودیان درێژە پێداوە. ئەم سێ‌خشتییانە تا ڕادەیەک کاریان کردووەتە سەر روح و هەستی شاعیرانی کورمانجی خۆراسان، کە ئەوانیش سەرەڕای شێوازی نوێ، زۆر جار سۆزی دەروونی خۆیان هەر لەم قالبەدا دەردەبڕن. مامۆستا ئیسماعیلی حوسێن‌پوور لەم بەرهەمەی‌دا، هەستی خۆی لە ١٠٠ سێ‌خشتی‌دا دەرخستووە، کە بەم هۆیەوە تام و چێژێکی تەواو فۆلکلۆری هەیە و ئەگەر ناوی شاعیری بەسەرەوە نەبوایە، بە زەحمەت لەگەڵ ئاواڵ‌دووانە گەلەرییەکەی جیا دەکرایەوە. حوسێن‌پوور سێ‌خشتییەکانی بە هەر دوو شێوەی ئەلفوبێی عەرەبی و لاتین نووسیوە و لە دواییشدا بە فارسی وەریگێڕاون. پێشەکییەکی کوردیشی لە سێ لاپەڕەدا بۆ نووسیوە و لە هەشت لاپەڕەشدا کورتەیەکی خوێندنەوە و نووسینی کوردی بە هەر دوو ڕێنووس بۆ خوێنەرانی شی کردووەتەوە.

دە نموونە لە سێ‌خشتییەکانی ئەم کۆمەڵە هۆنراوەیە[دەستکاری]

دە نموونە لە سێ‌خشتییەکانی ئەم کۆمەڵە هۆنراوەیەی بەڕێزیانم هەڵبژاردووە و مانا سۆرانییەکەیانم لە پێش نووسیوە و هەوڵم داوە زۆر لە ئەسڵەکە دوور نەکەومەوە. ئاشکرایە کە تەنیا مەبەستم تێگەیاندنی خوێنەران بووە لە قسەی دڵی شاعیر، نەک وەرگێڕانی شێعر.

1 باران ببار تینی تینی (باران ببارە، زۆر تینووین)

تو پرس مەکە کو ئەم کینی (لێمان مەپرسە ئێمە کێین)

ئەم گولێنە بێ خوەدینی (ئێمە گوڵانێکی بێ‌خاوەنین)

×××

2 وە وێ خەونێ شەڤێ شامە (بەو خەونە خۆشە دڵشادم)

کو لێڤ وەکەن تو تێ‌یی بامە (کە بە بزەوە دێیە لام)

سوند وە ناڤێ تە هین پامە (وە ناوت سوێند، چاوەڕێتم)

×××

3 بکەن، کەنێ تە دەرمانە (پێبکەنە، کەنینت مەرهەمە)

چاڤێ من هین سا تە پانە (چاوانم هێشتا لە ڕێتە)

قەوول ناکم کو تو دانە (باوەڕ ناکەم تۆ ڕۆیشتووی)

×××

4 ئەم غەریوێ سالێ نە دوور (ئێمە غەریبی ساڵانی دووری ڕابردووین)

ئەم برینێ زاوێ نە کوور (ئێمە زامی دۆڵە قووڵەکانین)

ئەم ئەو چیایێ سەر لە ژوور (کەچی ئێستاش لووتکەی سەربەرزین)

×××

5 کەپوور ڕوونشت لە وارێ دل (تۆز لە سەر وێرانەی دڵ نیشت)

هیلین تونە لە دارێ دل (هێلانەیەک لە سەر لک‌وپۆی داری دڵ نەماوە)

کەنێ تە پڕ تێ کارێ دل (مەگەر پێکەنینێکی تۆ فریای دڵ کەوێ)

×××

6 قونووشغێ بێ قووشینم (لێقەوماوێکی بێ ئاودەنگیم)

ئووجاغێ بێ تەوش و تینم (کوانوویەکی بێ گڕ و تینم)

بیسوو وەینە دل برینم (بۆ زامەکانی دڵم مەرهەمێک بێنە)

×××

7 ژە من دووری یاغاج یاغاج (فرسەخ فرسەخ لە من دووری)

ئەز کا، تو گەنمێ بووی تاج (من کا، تۆ خەرمانی سووری)

هەر شەڤ بێ تە دل تەرە حاج (شەوانە دڵ بێ تۆ دەچتە تەواف)

×××

8 سا ئووجاغێ تە ئاردوو ئەز (بۆ کوانووی تۆ من ئاوردووم)

ژە عەشقا تە یاراتوو ئەز (ئاسکی زاماری ئەوینی تۆم)

ئەرمان وە دلدا ما، چوو ئەز (ئاوات لە دڵدا ماوی، پەرەوازەت منم)

×××

9 دوور کەتمە ژە وارێ خوە (لە زێدی خۆ دوور کەوتوومەوە)

ناتێ پاییزێ ژە بارێ خوە (هەر وەک پایزی دوور لە بەهار)

دل خویین ناتێ دووتارێ خوە (وەک دووتارم دڵم خوێنە)

×××

10 ژ بیر ناکم وێ مەیتەوێ (ئەو فێرگەیە لە بیر ناکەم)

هەر شەڤ دوینم ل خەوێ (شەوان خەونی زێڕینی پێوە دەبینم)

بێ قەفەس دەوینم کەوێ (کەوی وڵاتی خەونەکانم ئازادن)


سەرچاوە[دەستکاری]

  • سەید عەبدوڵڵا سەمەدی [١]
  1. ^ عەبدوڵڵا سەمەدی(کوردی).