ئابیجان

ئابیجان
بە فەرەنسی: Abidjan
دامەزران	١ی کانوونی دووەمی ١٨٩٨
ناو بە زمانی فەرمی	Abidjan
ناسناوی خەڵک	Abidjanese، Abidjanais ou Abidjanaise، абиджа́нец، абиджа́нцы، Abidjanai
زمانی فەرمی	زمانی فەڕەنسی
کیشوەر	ئەفریقا
وڵات	کۆتدیڤوار
پایتەختی	Lagunes region، Abidjan Department، Abidjan Autonomous District، کۆتدیڤوار
دابەشکاریی کارگێڕی	Abidjan Department، کۆتدیڤوار
پۆتانی شوێن	٥°٢٠′١١″N ٤°١′٣٦″W
ئەندامی	فیدراسیۆنی شارە گەشتیارییەکانی جیھان
دانیشتووان	٥٬٦١٦٬٦٣٣
بەرزی لە ئاستی دەریا	١٨ مەتر
خاوەنی	Felix Houphouet Boigny Stadium
زمانەکان	Nzema، Ebrié، Abure
ڕووبەر	٢٬١١٩ کیلۆمەتر چوارگۆشە
وێبگە	https://www.abidjan.district.ci/
Time of earliest written record	١ی کانوونی دووەمی ١٨٩٦
کۆدی تەلەفۆن	21
لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە

ئابیجان گەورەترین شار و پایتەختی پێشووی کۆتدیڤوارە. بەپێی سەرژمێریی ساڵی ٢٠٢١، ژمارەی دانیشتووانی ئابیجان ٦٫٣ ملیۆن کەس بووە، کە دەکاتە ٢١٫٥٪ی کۆی گشتیی دانیشتووانی وڵاتەکە، ئەمەش دەیکاتە شەشەم پڕدانیشتووترین شار لە ئەفریقادا دوای لاگۆس، قاھیرە، کینشاسا، داروسەلام و جۆھانسبێرگ. وەک خاڵی یەکگرتنی کلتووریی ڕۆژاوای ئەفریقا، ئابیجان بە ئاستێکی بەرزی بەپیشەسازیکردن و شارنشینی جیادەکرێتەوە. شارەکە پڕدانیشتووترین شاری فەڕەنسیزمانە لە ڕۆژاوای ئەفریقادا.

شارەکە دوای دروستکردنی لەنگەرێکی نوێ لە ساڵی ١٩٣١دا بە خێرایی گەشەی سەند، و لە ساڵی ١٩٣٣دا وەک پایتەختی کۆلۆنیی ئەوکاتی فەڕەنسی دەستنیشانکرا. تەواوبوونی کەناڵی ڤریدی لە ساڵی ١٩٥١دا ڕێگەی بە ئابیجان دا ببێتە بەندەرێکی دەریاییی گرنگ. ئابیجان دوای سەربەخۆیی کۆتدیڤوار لە فەڕەنسا لە ساڵی ١٩٦٠دا، وەک پایتەختی وڵاتەکە مایەوە. لە ساڵی ١٩٨٣دا، شاری یامووسووکرۆ وەک پایتەختی سیاسیی فەرمیی کۆتدیڤوار دەستنیشانکرا. لەگەڵ ئەوەشدا، ئابیجان بە فەرمی وەک «پایتەختی ئابووریی» وڵاتەکە ناسێنرا، چونکە گەورەترین شاری وڵاتەکەیە و ناوەندی چالاکییە ئابوورییەکانییەتی. چەندین دامەزراوەی سیاسی و ھەموو باڵیۆزخانە بیانییەکان بە ھەمان شێوە لە ئابیجاندا ماونەتەوە. ناوچەی خۆبەڕێوەبەری ئابیجان، کە شارەکە و ھەندێک لە دەوروبەرەکانی دەگرێتەوە، یەکێکە لە ١٤ ناوچە سەرەکەیییەکەی کۆتدیڤوار.