ئابووری باشووری ئاسیا
| ئابووری باشووری ئاسیا | |
|---|---|
| لقی | ئابووری ئاسیا |
| وڵات | بێ نرخ |
| جێ | باشووری ئاسیا |
ناوناوچەی باشووری ئاسیا، لە ناو کیشوەری ئاسیادا، ئابوورییەکی پەرەئەستێنی ھەمەچەشن دەپارێزێت کە لە ھەشت وڵات پێکھاتووە. بە دانیشتووانێکی ٢ ملیار کەسییەوە، ناوچەکە نیشتەجێی ٢٥٪ی دانیشتووانی جیھانە.[١] نیمچەکیشوەری ھیندی لە مێژوودا یەکێک بووە لە دەوڵەمەندترین ناوچەکانی جیھان، کە تا ساڵی ١٧٠٠ ٢٥٪ی جی دی پیی جیھانی پێکدەھێنا،[٢] بەڵام لە سەردەمی کۆلۆنیالیزمی کۆتاییی سەدەی ١٨ تا ناوەڕاستی سەدەی ٢٠دا تووشی بێپیشەسازیبوونێکی بەرچاو و دووھێندەبوونی ھەژاریی توند بووەوە. لە سەردەمی دوای کۆلۆنیالیزمدا، باشووری ئاسیا بە شێوەیەکی بەرچاو گەشەی کردووە، ھیندستان بەھۆی ئازادکردنی ئابووری لە ساڵانی ١٩٨٠ بەدواوە پێشکەوتووە، و ئێستا ھەژاریی توند لە ناوچەکەدا لە خوار ١٥٪یە. باشووری ئاسیا لە ساڵی ٢٠١٤ەوە خێراترین ناوچەی جیھان بووە بۆ گەشەکردن.[٣]
بە ڕێژەی گەشەی چاوەڕوانکراوی نزیکەی ٦٫٠٪ لە ٢٠٢٥ەوە، باشووری ئاسیا بەردەوامە لە ڕووبەڕووبوونەوەی تەحەددییە ئابوورییە بەرچاوەکان. خاوبوونەوەیەکی بەرچاو لە وەبەرھێنانی تایبەتدا، بەتایبەتی لە کەرتە سەرەکییەکانی وەک پیشەسازی و خزمەتگوزارییەکان، نیگەرانییەکی گەورە دروست دەکات. جگە لەوەش، کێشە بەردەوامەکانی دامەزراندن، بەتایبەتی کەمیی بەشداریی ژنان لە ھێزی کاردا، جیاوازییە کۆمەڵایەتی-ئابوورییە فراوانەکان دەردەخەن. ناوچەکە ھەروەھا بە شێوەیەکی مەترسیدار بەرکەوتەی کاریگەرییە پەیوەندیدارەکان بە کەشوھەوایە، لەوانە لافاو و شەپۆلی گەرما، کە کاریگەرییەکی بەرچاو لەسەر کەرتی کشتوکاڵ دادەنێن—کە پێکھاتەیەکی بنەڕەتیی ئابوورییە ناوخۆیییەکانە. ئەم ھەستیارییە ژینگەییە فشار دەخاتە سەر توانای سنوورداری کەرتی گشتی بۆ خۆگونجاندن، ئەمەش وابەستەیی بە دەسپێشخەرییەکانی خۆڕاگری لەلایەن بازرگانییە ناوخۆیییەکان، جووتیاران، و کۆمەڵگە لاوازەکانەوە زیاد دەکات.[٤]
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ Hanif، Melanie (٢٠١٠). «Indian Involvement in Afghanistan in the Context of the South Asian Security System». Journal of Strategic Security. ٣ (2): ١٣–٢٦. doi:١٠.٥٠٣٨/١٩٤٤-٠٤٧٢.٣.٢.٢. ISSN ١٩٤٤-٠٤٦٤. JSTOR ٢٦٤٦٣١٢٧.
- ↑ Chakravarty، Capital Account | Manas (٢٥ی ئابی ٢٠١٠). «World history by per capita GDP». mint (بە ئینگلیزی). لە ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
- ↑ «How South Asia can continue as world's fastest growing subregion - Lei Lei Song» (بە ئینگلیزی). ٢ی ئابی ٢٠١٩. لە ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
- ↑ The Office of the Chief Economist of the South Asia Region، The World Bank Group (نیسانی ٢٠٢٤). «Wayback Machine».