کەمانچە

لە ویکیپیدیاوە، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان

Disambig RTL.svg  ئەم وتارە سەبارەت بە جۆزە نووسراوە. بۆ بینینی وتارە هاوشێوەکان بڕوانە کەمان.

که‌مانچه‌، کە لەباشووری کوردستان پێی دەوترێت جۆزە.

که‌مانچه‌ یان جۆزە ئامێرێکی ڕۆژهه‌ڵاتییه‌. ئه‌م سازه‌ بێجگه‌ سک، ده‌سک و سه‌ر، له‌ بنه‌وه‌ پێیه‌کی هه‌یه‌ که‌ له‌ سه‌ر زه‌وی یان چۆکی ژه‌نیار داده‌نرێت. ئه‌م سازه‌ چوار تاڵ ژێی هه‌یه‌ و له‌ بنه‌ڕه‌تدا تایبه‌تی ناوچه‌کانی لۆڕستان بووه‌ و له‌وێوه‌ هاتۆته‌ ناو مووسیقای ئێران و ناوچه‌کانی ڕۆژهه‌ڵاته‌وه‌.

ناوه‌کان[دەستکاری]

ناوه‌کانی تری که‌مانچه‌:

مێژوو[دەستکاری]

یه‌که‌مین شوێنه‌واری سازی که‌مانچه‌ له‌ مێژوودا ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ کتێبی ( موسیقی الکبیر به‌رهه‌می ئه‌بوو نه‌سری فارابی /سه‌ده‌ی چواره‌می کۆچی)، که‌ به‌ ڕوباب ناوی لێبراوه‌. که‌مانچه‌ له‌ سه‌رده‌می سه‌فه‌وی و قاجاردا ده‌بێته‌ به‌شێک له‌ ده‌زگای مووسیقای ئێرانی . کۆنترین ده‌نگی هه‌ڵگیراوی که‌مانچه‌ بۆ سه‌ره‌تاکانی سه‌ده‌ی بیسته‌م ده‌گه‌ڕێته‌وه‌.

شێوه‌ی ژه‌ندن[دەستکاری]

ژه‌نیار به‌ دانیشتنه‌وه‌ پێێ که‌مانچه‌که‌ له‌ سه‌ر زه‌وی (یا کورسی) یان چۆکی خۆی داده‌نێت. ئامێر له‌ کاتی ژه‌ندندا نه‌ختێک ده‌سووڕێت و به‌م کاره‌ ئارشه‌ ئاسانتر ژێکان ده‌لاوێنێت. ژه‌نیار، سازه‌که‌ به‌قیتی به‌ ده‌ستی چه‌په‌وه‌ ده‌گرێ و قامکه‌کانی له‌ سه‌ر ده‌سکه‌که‌ ڕاده‌خشێنێت و ئارشه‌ش به‌ ده‌ستی ڕاسته‌وه‌ه ده‌گرێ و به‌ سه‌ر ژێکانیدا ده‌هێنێت.

ژه‌نیاران[دەستکاری]

ژه‌نیارانی به‌ناوبانگی که‌مانچه‌ بریتین له‌:

وێنه‌خانه‌[دەستکاری]

سه‌رچاوه‌[دەستکاری]

[١]