کوردایەتی

لە ویکیپیدیاوە، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
ئاڵای کوردستان
نەخشەی کوردستان دیاریکراو لەلایەن CIA ی ئەمریکی ساڵی ١٩٩٢

کوردایەتی یان ناسیۆنالیزمی کوردیی ئایدیۆلۆجیای نەتوایەتیی کوردییە. ئەم ئایدیۆلۆجیایە ھەوڵ دەدات بۆ بەدیھاتنی مافەکانی نەتەوەی کورد و پاراستنی زمان و کولتوری کوردی. بڕێک لە کوردەکان پێیان وایە کە کورد تەنیا لە ڕێگای پێکھاتنی وڵاتێکی سەربەخۆی کوردییەوە بە مافەکانی دەگات. کورد بەھۆی نیشتەجێ بوون لە ڕۆژھەڵاتی ناویندا کە ژمارەیەکی زۆر نەتەوە و کولتوری جیاوازی تێدا لە مێژەوە تووشی کێشە و پێشێلبوونی مافەکانی بووە.

ھەوڵەکان بۆ پێکھێنانی وڵاتێکی سەربەخۆی کوردی[دەستکاری]

گرنگترین ھەوڵەکانی کورد لە ھەر چوار پارچەی کوردستان و شۆڕشەکان:

ناکۆکییەکانی ناوخۆی کورد[دەستکاری]

شەڕی براکوژی[دەستکاری]

دوو ئیدارەیی دوای شەڕی ناوخۆ ، بەشی پارتی دیموکرات و بەشی یەکێتیی نشتیمانی
Vista-xmag.png وتاری سەرەکیشەڕی براکوژی

شەڕێکی چەکداریی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان بوو کە لە ساڵانی ١٩٩٤ تا ١٩٩٨ لە نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستاندا ڕوویدا و بووە ھۆی دروستکردنی گورزێکی بەھێز لە نێوان کوردانی تەنھا بەشی ڕزگارکراوی کوردستاندا بە شەڕی براکوژی ناسراوە. بەھۆی رێکەوتننامەی ئاشتی واشنتۆن کە لە ١٧ی ئەیلوولی ١٩٩٨ بە ئامادەبوونی وەزیری دەرەوەی ئەوسای ئەمەریکا مادلین ئۆلبرایت لە نێوان جەلال تاڵەبانی و مەسعود بارزانی ئیمزاکرا، کۆتایی پێھات.[١]

ناکۆکییەکانی نێوان کورد و نەتەوەکانی دیکە[دەستکاری]

عەرەب[دەستکاری]

تورک[دەستکاری]

ئازەری[دەستکاری]

فارس[دەستکاری]

ئاسووری[دەستکاری]

تورکمان[دەستکاری]

ئەرمەنی[دەستکاری]

دانیشتوانی کورد[دەستکاری]

  • کوردانی تورکیا ١٠ تا ٢٠ ملیۆن [١]
  • کوردانی ئێران ٦ تا ٩ ملیۆن [٢]
  • کورانی عێراق ٥ تا ٦ ملیۆن [٣]
  • کوردانی سوریا ١ تا ٢ ملیۆن [٤]

پەراوێز[دەستکاری]