ژان ژاک ڕوسۆ

لە ویکیپیدیاوە، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد
(ڕەوانەکراوە لە ژان ژاک رۆسۆەوە)
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
ژان ژاک رۆسۆ
لەدایکبوون ژان ژاکوێس رۆسوو
٢٨-٦-١٧١٢
ژنێف
مەرگ ٢-٧-١٧٧٨
ئێرمێنۆنڤیڵ، شاهەنشاهی فەڕەنسا
نەتەوە فەڕەنسی
دایک و باوک سوزان بێرنارد

ژان ژاک ڕۆسۆ (بەئینگلیزی و فەڕەنسی: Jean-Jacques Rousseau، ٢٨ی حوزەیرانی ١٧١٢ - ٢ی تەمموز ١٧٧٨) فەیلەسووف و نووسەر و داڕێژەری رۆمانتیسیزمی دەربڕینی فەڕەنسیی خەڵکی ژنێڤ بوو. فەلسەفە سیاسییەکەی کاری کردە سەر شۆڕشی فەڕەنسی، سیاسەتی هاوچەرخ، کۆمەڵناسی، هەروەها بیری پەروەردەیی. لەژێنێڤ لە‌ دایک بووە‌، باوكی‌ ئیزاك رۆسۆ سە‌عاتچیە‌كی‌ ناسراو بووە‌، دایكیشی‌ (سوزان بێرنارد) ماوە‌یە‌ك دوای‌ لە‌ دایك بوونی‌ رۆسۆ دە‌مرێت، باوكی‌ لایە‌نگرێكی‌ بە‌بروای‌ دە‌سە‌لاَتی‌ كۆماری‌ بوو دە‌یویست كورە‌كە‌یشی‌ بە‌و شێوە‌یە‌ پە‌روە‌ردە‌ بكات ،رۆسۆ لە‌تە‌مە‌نی‌ پێنج ساڵیە‌وە‌ دە‌ستیكردوە‌ بە‌ كتێب خوێندنە‌وە‌و تاكۆتایی‌ ژیانی‌، (پلوتارك) خۆشە‌ویسترین نوسە‌ر بووە‌ لە‌لای، پاش بە‌سە‌ربدنی‌ چە‌ندین ساڵ‌ لە‌تە‌مە‌نی‌ تاراوگە‌و گەڕان بە‌ شارە‌كاندا؛ رۆسۆ خە‌ریكی‌ توێژینە‌وە‌ی‌ توانستە‌كانی‌ خۆی‌ دە‌بێت، سە‌رە‌تا بە‌ فە‌لسە‌فە‌ دە‌ست پێدە‌كات، فە‌یلە‌سووفە‌كانی‌ وە‌ك (جۆن لۆك و مالێبرانژ و دیکارت و لایبنیتس و ڤۆڵتێر) دە‌خوێنێتە‌وە‌، ژیانی‌ ئە‌م ساڵانە‌ی‌ رۆسۆ پڕە‌ لە‌گە‌ڕان بە‌ نێو ئیتالیا و فە‌ڕە‌نسا و سویسرادا.

رۆسۆ فە‌یلە‌سوفە‌كان بە‌ بە‌شێكی‌ ئە‌و جیەانە‌ دادە‌نێ‌، كە‌ رە‌خنە‌ی‌ لێدە‌گرن، بۆیە‌ ھەموویان گوناەباردە‌كات، بە‌وە‌ی‌ كە‌ فە‌یلە‌سووفە‌كان گرنگی‌ بە‌ نەهێشتنە‌وە‌ی‌ دامە‌زراوە‌كانی‌ چە‌وساندنە‌وە‌ دە‌دە‌ن و كاریان بۆ دە‌كە‌ن، ژیانی‌ رۆسۆ دوای‌ بڵاوبوونە‌وە‌ی‌ "دیكسۆرزی‌ زانست و ھونە‌ر" بە‌تە‌واوە‌تی‌ دە‌گۆڕێت كە‌ دە‌توانرێت لە‌نێو "دیكسۆرزی‌ زانست و ھونە‌ر" دا چە‌ند بیرورایە‌كی‌ رۆسۆ وە‌ك (مرۆڤایە‌تی‌ لە‌ دۆخە‌ بێگوناھ و سە‌رە‌تاییە‌كە‌ی‌ ژێر پە‌ریوە‌) و (ئە‌و نە‌تە‌وانە‌ی‌ لە‌ رووی‌ ھونە‌ری‌ و زانستیە‌وە‌ دواكە‌وتوون لە‌ و نە‌تە‌وانە‌ سە‌روە‌رتن كە‌ پێشكە‌وتوون)دیاریبكرێن [١]

سەرچاوەکان[دەستکاری]