چەقچەقە

لە ویکیپیدیاوە، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
گوڵە شینەکانی چەقچەقە
گەڵاکانی جۆرێک لە چەقچەقە


چەقچەقە یان کاسنی (بە لاتین: Cichorium intybus) گیایەکی خۆڕسکی چەن ساڵەیە. ئەم ڕوەکە لە تیرەی کامپۆزیتیایە و ڕەنگی گوڵەکانی شینە. ریشووەکەی دوای ئەوەی وشک و پاشان ھاڕدرا وەک چایی و قاوە لە ناوچەکانی مەدیتەرانەدا دەخورێتەوە یان شیرەی بنەکەی وەک جاچکە ئەجاون. لە کوردستانیش چەن جۆری ھەیە و یەکێکیان چەقچەقە تاڵەیە. ئەم گیایە لە سەرەتادا گیایەکی ئەوروپایی بووە بەڵام ئێستا ئیتر لە تەواوی دونیادا دەڕوێ یان دەیڕوێنن.

دەوایی[دەستکاری]

چەقچەقە وەک کەرەوز و جافری بۆ ئەو کەسانەی کەم خوێنن، دەرمانی باشە. گەڵای کوتراوی ئەم گیایە بۆ ساڕێژکردنی برینی چڵکن و ئەیلتھاب کردووی پێستی زۆر باشە. ھەروەھا دەرمانی باشە بۆ ئێش و ژان بەتایبەتی سەرئێشە و ئێشی ئارتۆزیی. بەکارھێنانی ریشووەکەی بۆ ئەو ژنانەی کە پێش عادەتی مانگانەیان تووشی سیندرۆم دەبن زۆر باشە. ئەم گیایە ھورمۆنەکانی لەش میزان دەکا و ئیشە و ئازاری لەو جۆرە چارەسەر دەکا. کاریگەری و کرداری سەرەکی ئەم گیایە بەھێز کردنی لەشە بۆ وەرگرتنی کەلسیۆم کە بۆ پاراستنی ددانەکان و بەھێزکردنی ئێسکەکان باشە. بۆ خاوێن کردنەوە و سڕینەوەی ژەھر لە میزڵدان و بۆڕییەکانی میزدا زۆر باشە. ئەو رادە ئینسولینە کە تێدایە، بە شێوەیەکی بەرچاو بەرگری لە تووش بوون بە نەخۆشی شێرپەنجەوە دەکا. ریشووی وشک کراو و ھاڕدراوی ئەم گیایە لەگەڵ ھەنگوین دەرمانێکی باشە بۆ برونشیتە تووند و بەھێزەکان. سەیری کاسنی بکە.

سەرچاوە[دەستکاری]

گوڵنامەی کوردی