عەلی سیستانی

لە ویکیپیدیاوە، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
عەلی سیستانی

سەید عەلی حوسەینی سیستانی (١٩٣٠-..) یەکیکە لە ڕابەری گەورە مەرجەعیەکانی ئاینی شیعە لە عێراق و لە جیھان دا ، دانیشتووی شاری نەجەفە ، سەرکردایەتی مەرجەعیەی زانستی ئاینی حەوزەی نەجەفی گرتە بەر دوای مردنی سەید ئەبولقاسمی خوئی.

سەید عەلی سیستانی لە شاری مەشھەد لە خور ھەڵاتی ئێران لە دایک بووە لە ٤ ئابی ١٩٣٠ زاینی. باوکی بە قورعە زانای بەناوبانگ سەید محمد باقرە وە دایکی کچی سەید ڕەزا میھرەبانی سەرابی یە. دایکی ئافرەتیکی زور بە تەقوا بوو وە ھەر لەبەر ئەوەش زور شووی دەکرد بە سیغە جونکە سیغە لە ئاینی شیعەدا باداشتیکی زور کەورەی ئاینی ھەیە. وە لەو پیاونەی کە بە سیغە دایکی سیستانی شوویانی بیکردبوو‌ زاناو فەقیھی گەورە سەید محمد کوھەکمریە ، بەلام لەدوای ئەو بو ماوەیەک بە سیغە شوو بە ئایەتوللا میرزا محمد مەھدی ئەصفەھانی دەکات و دوای ئەو بە سیغە شوو بە زانای بیروز سەید محمد باقر دەکات ، لیرەدا دوای ئەو جەند بە سیغە شووکردنە دایکی سەید عەلی سیستانی سکی دەبیت و سەید عەلی سیستانی لە دایک دەبیت ، بەلام دایکی سەید عەلی سیستانی نەیدەزانی کە مندالەکەی کوری کام سەیدە. بویە رویشتە حەوزەی زانستی ئاینی لە شاری قومی بیروز لە ئیران وە لەوی فەقیھی گەورە سەید حووسین تەباتەبائی بروجەردی فەتوای بو داو ووتی لە بەر ئەوەی عیلاقەی یەکەم براوە ئەوا سەید عەلی سیستانی کوری سیغەی یەکەم نی یە ، وە لە بەر ئەوەی سیغەی دووەم و سی یەم لە کاتیکی زور لە یەکتر نیزیک کراوە ناتوانریت دەستنیشان بکریت کە کام سەید باوکی یەتی بویە بە قورعە واتە بە ھەلبزاردن زانای بیروز سەید محمد باقریان ھەلبزارد وەک باوکی سەید سیستانی. باوکی سەید محمد باقر سەید عەلی یە کە لە خیزانیکی ئاینی بەناوبانکە. سەید سیستانی نازناوی سیستانی یە لە بەر ئەوەی خەلکی شاری سیستانە لە باشوری خور ھەلاتی ئیران . سەید سیستانی تاکە مەرجەعی یە یە لە جیھان کە تا ئیستا ھیج ووتاری بە دەنکی نی یە. وە زور لە ریکخراوانی جیھانی جائیزەی کەورەیان داناوە بو ئەوانەی کە بتوانن ووتاریکی دەنکی سەید عەلی سیستانی بەیدا بکەن. وە ھەروەھا سەید سیستانی بە قوورتارکەری مروف دا دەنریت و بە ئەلقەی کەیاندن لە نیوان کەلانی جیھان دا. وە ئەمەش لە بەر فەتوا بەناوبانکەکانیەتی دەربارەی بابەتی جینسی لە جیھان دا لە بیناوی خزمەت کردنی مروفایەتی. بو نموونە لە فەتواییکدا وەلامی کەنجیکی شیعە دەدات دوای ئەوەی کە کەنجەکە لیی دەبرسیت ئایا حوکمی زن ھینانی بە سیغە کردن جی یە لە کەل ئافرەتیکی بوژی ئەکەر بیت و ئەو ئافرەتە شادە بینیت بو کاتیکی دیاری کراو بو مووتعە کردن وە دووای کوتایی ھاتنی مووتعەکە بکەریتەوە سەر ئایینە بوژییەکەی خوی. سەید عەلی سیستانی دەلت جایزە و سیغەکە تەواوھ.

سیستانی و رولی سیاسی[دەستکاری]

سیستانی دوای ھاتنی ھیزەکانی ئەمریکا و بەریتانیا بو عیراق ناوبانگێکی زوری دەرکرد لە بواری سیاسەتدا لە بەر رولە سیاسی یە‌ گرنگەکانی کە بالبشتی لە ھێزەکانی ئەرمریکا و ئینگلستان دەکات ، و لە رولە سیاسی یە کرنکەکانی دا بالبشتی کردنی ھەلبزاردنی لیستی ئیئتلافی عیراقی یەک کرتوو دەکات. کە ھیزە کەورەی ئەم لیستە مەجلسی ئەعلا و ھاو بەیمانەکانی یەتی وەک حیزبی دەعوە و تەیاری سەدری‌.

خویندنی[دەستکاری]

سەید عەلی سیستانی ھەر لە منالی یەوە لە تەمەنی بینج سالی دەستی بە خویدننی ئاینی کردووە، لە سالی ١٩٤١ دەستی بە خویندن کردووە لە حەوزەی زانستی ئاینی لە قوم. وە لە سالی ١٩٥١ شاری قوم جی دەھیلیت و دەجیتە شاری نەجەف. لە سالی ١٩٦١ دەجیتە مەشھەد وە دوای سالیک دەکەریتەوە شاری نەجەف.

سیستانی و داکیرکردنی عیراق لە لایەن ھیزەکانی ئەمریکاو بەریتانیا[دەستکاری]

بول بریمەر لە کتیبە بەناوبانکەکەی دا بە ناوی "سالیکم بە سەر برد لە عیراق" دەلیت سیستانی لە عیراق "زور یارمەتی ھیزەکانی ئەمریکاو بەریتانیای دەدا " وھەروەھا دەلیت سیستانی نەیدەویست بە شیوەیەکی ئاشکرا ھەلسوکەوت لە کەل ھیزەکانی ئەمریکا و بەریتانیا بکات بەلام بە شیوەیەکی بەردەوام نامەی نھینی بوم دەنوووسی دەربارەی بارودوخی عیراق. بول بریمەر : سیستانی روزیکیان نامەیەکی بو ناردم و ووتی نەبوونی جاو بیکەوتن لە نیوانماندا لە بەر رق لی بوونەوە نی یە بەلکو لە بەر ئەوەیە کە ئەم شیوەیە نھینیە باشترە بو بە دەست ھینانی ئامانجە ھاوبەشەکانمان، وە ھەرەوەھا ووتی لەوانەیە بشتیوانەکانی لە دەست بدات ئەکەر بیتوو بە شیوەیەکی ئاشکرا ھەلسو‌کەوت لەکەل ئەمەریکا بکات، وە دەلیت لە ماوەی جوار مانک زیاتر لە ٣٠ نامەی زور کرنکی بو ناردم وە ھەروەھا سەید سیستانی فەتوای ئەوەی دا نابیت بە ھیج شیوەیەک ریکە لە ھیزەکانی ئەمەریکاو بەریتانیا بکریت "بە بیانووی ئەوەی کە ئەم کارە بە زیانە".

فەتواکانی سیستانی[دەستکاری]

سەید سیستانی فەتوای زوری ھەیە کە زور بواری جوراو جور دەکریتەوە. یەکیک لە فەتوا بەناوبانکەکانی ئەوەیە کە نابیت شەری ھیزەکانی ئەمریکاو بەریتانیا لە عیراق بکریت و ھەروەھا فەتوای دا بە واجبی دەنک دان بە لیستی ئیئتیلافی عیراقی شیعی، وە ووتی ئەوەی دەنک نەدات بەم لیستە ئەوا دەجیتە ئاکری دوزەخەوە وە خیزانەکەشی تەلاق ددریت . وە سەرسوورمانترین فەتوای ئەوەیە کە شیعە دەتوانن لە مانکی رەمەزان دا شیعی بە روزوو بووو تا ٣ دانە جکەرە بکیشیت.

کرنکترین فەتوای سیستانی ئەو شەرعیەت دانەیە بە ھیزەکانی ریکخراوی بەدر و سوبای مەھدی سەر بە موقتەدا سەدر و ھەروەھا حیزبی دەعوە لە تەقینەوەی ئوتومبیلی مین کراو لە ناو خەلکی مەدەنی شارەکانی سووننی لە عیراق دا وە ھەروەھا تەقاندنەوەی مزکەوتەکانی سوونە.

سەرجاوەکان[دەستکاری]