زرێبار (گۆل)

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان

پۆتانەکان: ٣٥°٣٢′N ٤٦°٠٨′E / ٣٥.٥٣٣°N ٤٦.١٣٣°E / 35.533; 46.133

Disambig RTL.svg  ئەم وتارە سەبارەت بە گۆلی زرێبار نووسراوە. بۆ بینینی وتارە هاوشێوەکان بڕوانە زرێبار (ڕوونکردنەوە).

زرێبار یان زرێوار لە درێژایی جوگرافیایی ٤٦ دەرەجە و ٦ دەققە و پانایی جوگرافیایی ٣٥ دەرەجە و ٣١ دەقە و بەرزایی ١٢٥٠ مەتر لە ئاستی زەریـا ئازادەکان و لە پارێزگای کوردستانی ئێران و لـە سێ کیلۆمێتریی رۆژئاوای شاری مەریواندا ھەڵکەوتووە. ئاڕاستەی ھەڵکەوتنەکەشی باشووری-باکوورییە. درێژایی ناونجیی زرێبار ٦/٥ کیلۆمەترە. پانتاییەکەی ١٥ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە. زۆرترین قووڵاییەکەی ٦ مەترە. نزیکەی ٣٠ ملـیۆن مەتری شەش‌گۆشە ئـاوی تێدایە. ڕادەی ناونجیی بارینی ساڵانە لـە زرێباردا ٧٨٦ میلیمەترە. سەرچاوەی ئاوی زرێبار بریتییە لە کانییەکانی بنی زرێبار و بارین. لە بڕێک لە زستانە سەردەکاندا زرێبار بە تەواوی دەڕچێت. شوێنی کانییەکان نەختێک دێرتر دەڕچن.

ناو و ئەفسانەی زرێبار[دەستکاری]

قەبری دەروێش لە ڕۆژھەڵاتی زرێباردا

ئەنوەر ڕەوشەن لێکۆڵینەر و نووسەری مەریوانی، لە ساڵی ٢٠٠٨ دا، فیلمێکی بەڵگەیی بەناوی زرێبار، شوناسێکی دێرینی ئەم ھەرێمە ئامادە کرد. لە بەشی یەکەمی فیلمەکەدا پسپۆڕان و لێکۆڵینەرانی شاری مەریوان لەسەر ناو و مێژووی زرێبار لێدوانێکی زۆر دەکەن و چەند پیرەوەپیاوی ناوچەکە ئەفسانەی دروست بوونی گۆلەکە دەگێڕنەوە. ئەفسانەکە وایە کە لە جێگەی گۆلەکەدا شارێک بووە کە حاکمەکەی ناوی فەیلەقووس بووە. دەروێشێک لەگەڵ ژنە دووگیانەکەی بە سواریی کەرێکەوە دەگەنە شارەکە و پیاوانی فەیلەقووس کلکی کەرەکە دەقرتێنن و ژنەکە دادەکەوێت و مناڵەکەی لەباردەچێ. دەروێشەکە سکاڵا دەکا لە حاکم. فەیلەقووس بە خراپتر وەڵامی دەداتەوە و دەروێشەکە دەچێتە سەر کێوێک و سەری لە سەر زەوی دادەنێت و دەپاڕێتەوە لە خوا. کە سەر بەرز دەکاتەوە شارەکە بووە بە ژێر ئاوەوە و گۆلی زرێبار بەم شێوە دروست دەبێ. لە بەرزایییەکانی ڕۆژھەڵاتی زرێباردا قەبرێک ھەیە کە دەوترێ قەبری ئەو دەروێشەیە.

ھۆنراوەی شاعیرە کوردەکان سەبارەت بە زرێبار[دەستکاری]

زرێبار لە ئەدەبی کوردیدا زۆر بەر چاو دەکەوێت. ھەم لە ھۆنراوەی شاعیراندا و ھەم لە گۆرانییە فۆلکلۆرەکاندا. ئەمە چەن نموونە لە ئەو شێعرانەی کە ناوی گۆلی زرێباریان تێدایە. ناری لە ھۆنراوەیەکدا کە بۆ شێخ مەحموودی حەفیدی وتوە دەڵێت:

کە من غەرقی زرێباری خەمی تۆ بم لە بێلوودا

لە ناڵە و شیوەن و دەرد و خەمی ئەغیار و یارم چی[١]

مەولەوی لە شێعرێکی ھەورامیدا دا دەڵێت:

ساتێک قافڵەکەت ساکن کە سەیر بۆ
یە عــەرزێ دێرم ئۆغـــرت خێــــر بـۆ
گێجی زرێبار ھەرسم مەوج وەردەن
سارای مەریوان تەمام ھەڕ کەردەن
بازش ھەناسەم ، سوب وەنەش دەرۆ
یەخ کەرۆ ، قەتار ئاسان بوویەرۆ

پێشانگا[دەستکاری]

وێنەی پانۆڕاماییی زرێبار لە ھاوینی ٢٠٠٧دا
وێنەی پانۆڕاماییی زرێباری سەرانسەر ڕچاو لە زستانی ٢٠٠٨دا
وێنەی پانۆڕاماییی زرێبار لە بەھاری ٢٠١٥دا کە لە بەری بەگزادەوە لە ئاوایی یەنگیجەوە گیراوە.

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ناری، مەلا کاکە حەمە، دیوانی ناری، ساغ کردنەوەی کاکەی فەلاح، ١٩٨٦.