زرێبار (گۆل)

  ئەم وتارە سەبارەت بە گۆلی زرێبار نووسراوە. بۆ بینینی وتارە هاوشێوەکان بڕوانە زرێبار (ڕوونکردنەوە).

زرێبار

زرێبار یان زرێوار لە درێژایی جوگرافیایی ٤٦ دەرەجە و ٦ دەققە و پانایی جوگرافیایی ٣٥ دەرەجە و ٣١ دەقە و بەرزایی ١٢٥٠ مەتر لە ئاستی زەریـا ئازادەکان و لە پارێزگای کوردستانی ئێران و لـە سێ کیلۆمێتریی رۆژئاوای شاری مەریواندا ھەڵکەوتووە. ئاڕاستەی ھەڵکەوتنەکەشی باشووری-باکوورییە. درێژایی ناونجیی زرێبار ٦/٥ کیلۆمەترە. پانتاییەکەی ١٥ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە. زۆرترین قووڵاییەکەی ٦ مەترە. نزیکەی ٣٠ ملـیۆن مەتری شەش‌گۆشە ئـاوی تێدایە. ڕادەی ناونجیی بارینی ساڵانە لـە زرێباردا ٧٨٦ میلیمەترە. سەرچاوەی ئاوی زرێبار بریتییە لە کانییەکانی بنی زرێبار و بارین. لە بڕێک لە زستانە سەردەکاندا زرێبار بە تەواوی دەڕچێت. شوێنی کانییەکان نەختێک دێرتر دەڕچن.

ناو و ئەفسانەی زرێبار

قەبری دەروێش لە ڕۆژھەڵاتی زرێباردا

ئەنوەر ڕەوشەن لێکۆڵینەر و نووسەری مەریوانی، لە ساڵی ٢٠٠٨ دا، فیلمێکی بەڵگەیی بەناوی زرێبار، شوناسێکی دێرینی ئەم ھەرێمە ئامادە کرد. لە بەشی یەکەمی فیلمەکەدا پسپۆڕان و لێکۆڵینەرانی شاری مەریوان لەسەر ناو و مێژووی زرێبار لێدوانێکی زۆر دەکەن و چەند پیرەوەپیاوی ناوچەکە ئەفسانەی دروست بوونی گۆلەکە دەگێڕنەوە. ئەفسانەکە وایە کە لە جێگەی گۆلەکەدا شارێک بووە کە حاکمەکەی ناوی فەیلەقووس بووە. دەروێشێک لەگەڵ ژنە دووگیانەکەی بە سواریی کەرێکەوە دەگەنە شارەکە و پیاوانی فەیلەقووس کلکی کەرەکە دەقرتێنن و ژنەکە دادەکەوێت و مناڵەکەی لەباردەچێ. دەروێشەکە سکاڵا دەکا لە حاکم. فەیلەقووس بە خراپتر وەڵامی دەداتەوە و دەروێشەکە دەچێتە سەر کێوێک و سەری لە سەر زەوی دادەنێت و دەپاڕێتەوە لە خوا. کە سەر بەرز دەکاتەوە شارەکە بووە بە ژێر ئاوەوە و گۆلی زرێبار بەم شێوە دروست دەبێ. لە بەرزایییەکانی ڕۆژھەڵاتی زرێباردا قەبرێک ھەیە کە دەوترێ قەبری ئەو دەروێشەیە.

هۆنراوه‌ی شاعیره کورده‌کان سه‌باره‌ت به زرێبار

مامۆستا ناری له هۆنراوه‌یه‌کدا که بۆ شێخ مەحموودی حەفیدی وتوه‌ ده‌ڵێت:

که من غه‌رقی زرێباری خه‌می تۆ بم له بێلوودا

له ناڵه و شیوه‌ن و ده‌رد و خه‌می ئه‌غیار و یارم چی

هه‌ر وه‌ها مەولەوی له شێعرێکدا ئاوا باسمان بۆ ده‌کات:

ساتێک قافڵه‌که‌ت ساکن که سه‌یر بۆ

یه عــه‌رزێ دێرم ئۆغـــرت خێــــر بـۆ

گێجی زرێبار هه‌رسم مه‌وج وه‌رده‌ن

سارای مەریوان ته‌مام هه‌ڕ که‌رده‌ن

بازش هه‌ناسه‌م ، سوب وه‌نه‌ش ده‌رۆ

یه‌خ که‌رۆ ، قه‌تار ئاسان بوویه‌رۆ

پێشانگا

وێنەی پانۆڕاماییی زرێبار لە ھاوینی ٢٠٠٧دا

وێنەی پانۆڕاماییی زرێباری سەرانسەر ڕچاو لە زستانی ٢٠٠٨دا

سەرچاوەکان

• کورتەیەک لەسەر زرێبار - ھیوا بووتیمار - ماڵپەڕی ڕێکخراوی ژینگەپارێزی چیا (سەردانی ٢٩/٤/٢٠٠٩)