دەرەبەگایەتی

لە ویکیپیدیاوە، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
کێشراوی دەرەبەگایەتی لە کۆمەڵگای ئینگلیزیدا لە دەوروبەری ساڵانی ۱۳۱٠

دەرەبەگایەتی ھەندێ نەریتی یاسایی و سەربازی بوو لە چاخەکانی ناوەندی ئەوروپا کە گەشەی سەند لە نێوان سەدەکانی ۹ھەم بۆ ۱٥ھەمی زاینی، کە ئەگەر بە گشتی پێناسە بکرێت، ئەوا سیستمێکی پێکھێنانی کۆمەڵگایە لەسەر پەیوەندیەکی دامەزرێنراو لەسەر خاوەندارێتی زەوی بەرامبەر خزمەتکاری یان کرێکاری.

لە ناو ڕۆشنبیرانی کورددا زاراوە لاتینیەکە بەکاردێت کە "فیوداڵیزم"ە، زاراوەی "فیوداڵیزم" خۆشی لەبنەمادا لە زاراوەی feodum یان feudumەوە ھاتوە[١].

دەرەبەگایەتی لە ناو کوردان[دەستکاری]

دەرەبەگایەتی لە ناو کورداندا ڕیشەکەی بە بڕوای ئیسماعیل بێشکچیی کۆمەڵناس ئەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی سوڵتان سەلیم و شەڕی چاڵدێران[٢]. لە مێژووی نوێشدا لە کوردستانی عێراق بەبڕوای ھەندێ مێژووی ئەگەڕێتەوە بۆ دامەزراندنی دەوڵەتی پاشایەتی لە عێراق و مەلیک فەیسەڵی یەکەم[٣].

شاعیرانی کوردیش بە شیعرەکانیان سەرکۆنەی ئەم سیستمەیان کردووە، بۆ نمونە شاعیری کورد قانع ئەڵێ:[٤]

گوێگرە قانوونی سۆشیالیستی دەنگی دایەوە ڕۆژی مەرگت زۆر نزیکە ئەو دەنگە یاسینتە
نۆکەر و پێش خزمەت و کارەکەر و دایانەکەت کەوتە ڕۆژی خۆی بزانە دوژمنی خوێنینتە
باخێ ھێندە قایم و مەحکەم نەبووی من ناتگەمێ دەستی ئیستیعمارە ھێز و کۆمەک و پەرژینتە

پەراوێز[دەستکاری]

  1. feodum – see The Cyclopedic Dictionary of Law, by Walter A. Shumaker, George Foster Longsdorf, pg. 365, 1901.
  2. ئیسماعیل بێشکچی. ڕۆژهەڵاتی ئەنادۆڵ - بنەما کۆمەڵناسی و ئابوریە ڕەگەزیەکانی، ۱۹٦۹ چاپی ۲. پەڕەی ۲٦
  3. کڵاوڕۆژنە، دەرەبەگایەتی مۆدێرن، ۲۸/۱۱/۲٠۱۱. دوا سەردان ۲۸.۹.۲٠۱۳
  4. بڵاگی مەریوانی نوێ، مامۆستا قانع، دوا سەردان ۲۸.۱۲.۲٠۱۳

نووسراوە پەیوەندیدارەکان[دەستکاری]

سەرچاوەکان[دەستکاری]