ئۆریانا فالاچی

لە ویکیپیدیاوە، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
فالاچی بە چارشێوەوە لە کاتی چاوپێکەوتنی لەگەڵ خومەینی لە تاران لە ساڵی ١٩٧٩.

ئۆریانا فالاچی (ماوەی ژیان: ٢٩ی حوزەیرانی ١٩٢٩ تاکوو ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٦) ڕۆژنامەنووسی ئیتالی و نووسەری سیاسی و هەڤپەیڤێنەری سیاسییە، لە ماوەی شەڕی جیهانی دووەم دژی حکوومەتەکەی فاشیزمی ئیتالی وەستاوەتەوە، فالاچی چاوپێکەوتنی گەورەی لەگەڵ سیاسەتمەدارەکانی جیهانی کردووە لەوانە ھێنری کیسینجەر، محەممەدڕەزا پەھلەوی، یاسر عەرەفات، موعەمەر قەزافی، خومەینی، ئیندریا گاندی و چەندانی دیکەش، فالاچی بۆچوونەکانی دژی بیروبۆچوونی مەکسیکییەکان و عەرەب و ئیسلام بوون، بابەتەکانی فالاچی بۆ زێدەتر لە ٢١ زمان وەرگێڕدراون.

ئۆریانا فالاچى 29/7/1929 لەشارى (فلۆرەنسا)ى ئیتاڵیا لەدایکبووە. بەگەنجى کە هاوزەمان بووە لەگەڵ دووەمین شەڕى جیهانى، یەکێ بووە لەخەباتکارانى دژ بەفاشیزم لەوڵاتەکەى خۆى، بەڵام ئەوەى کە ناوو کەسێتى ئەوى درەوشاندەوە ئەو وتووێژە بەنێوبانگانە بوو لەگەڵ چەند کەسایەتییەکى سیاسى ئەنجامى داون. لەتەمەنى بیست ساڵی کارى رۆژنامەوانى دەسپێکرد. لەسەردەمى شەڕى ڤێتنام لە ساڵانى شەستى سەدەى پێشوو، ئۆریانا بۆ کارى رۆژنامەوانیى چووە ئەو وڵاتەو دواتر کتێبى " ژیان.. جەنگ و هیچ تر"ى نووسى، کە بەوردى باسى ئەو رۆژانە دەکا لە ڤێتنام بووە. ساڵى 1974 کتێبى ( گفتوگۆ لەگەڵ مێژوو)ى چاپکرد، ئەو دیدارانە بوو کە لەگەڵ ژمارەیەکى زۆر سەرۆک و سیاسییەکان ئەنجامیدابوون. ئۆریانا لەدواى ئەو کتێبە ناوى تەواو درەوشایەوە بەهۆى ئەو بوێرى لەگەڵ سەرۆکەکان نواندى. لەو سەرۆکانەى کە لەوڵاتانى خۆیان کەس نەیدەوێرا بڵێ بەرى چاوتان کلى پێوەیە، ئۆریانا بەبێ روپامایى پرسیارى لێدەکردن، ئەو سیاسى و سەرۆکانەى دواجار بەشى زۆریان بوونە دیکتاتۆرو لەمێژوودا شوێنێکى خراپ و ناوێکى خراپیان تۆمارکرد. ئۆریانا سڵى لێنەدەکردنەوە. کتێبەکانى: - گفتوگۆ لەگەڵ مێژوو - ئەگەر خۆر بمرێ - پەیام بۆ ئەو کۆرپەى هەر لەدایک نەبوو - پیاوێک - ژیان.. جەنگ و هیچى تر - رەگەزى بێ کەڵک - سێکسى بێ خەرجى - حەوت تاوانى هۆلیۆد - پەنە پۆلۆ دەچێ بۆ شەڕ دوایین کتێبى بەناوى (رق و لوتبەرزیى) نووسى بە بۆنەى هێرش بۆسەر تاوەرەکانى ئەمریکا لەنیویۆرک لە11ى سێپتەمبەرى 2001، بەبۆنەى ئەو کتێبەوە رەخنەى زۆرى لێگیرا لە لایەن موسڵمانانەو چەند گروپێکی ئیسلامى هەڕەشەى کوشتنیان لێکرد. لەدوا دواى تەمەنیدا بەهۆى رەخنەگرتنى لەتوندڕەوى ئیسلامى، ئۆریانا رەخنەى لێگیراو بەدەمارگیر وەسفیان دەکرد. ئۆریانا کاتێ بۆى دەرکەوت دوو چارى نەخۆشیى شێرپەنجە -سەرەتان هاتووەو چارى نییە، بڕیاریدا دەسهەڵگرێ لە نووسین و رۆژنامەنووسى و بۆخۆى لەگۆشەى ماڵێ بحەوێتەوە تا مردن. کاتێ گروپە ئیسلامییەکان لەپاى دوایین کتێبى هەڕەشەى کوشتنیان لێکرد بێ باکانە وتبووى: من هێواش هێواش چاوەڕێى مردنم بەهۆى سەرەتانەوە، بێ مننەتم لێتان ئێوەیش ببنە هەڕەشەیەکى دیکە بۆسەر مردنە نزیکەکەم. رۆژى 15/9/2006 لەو شارەى لێى لەدایکبوو، بەهۆى نەخۆشییەکەیەوە وەفاتیکرد. مردنێک کە دەنگدانەوەى هەبوو، دۆستەکانى بۆیان نووسى "ئەو ژنەى لەگوللە نەدەترسا سەرەتان کوشتى" ئەم بابەتە لە پێشەکی کتێبی (گفتوگۆ لەگەڵ ئەوانەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستیان گۆڕی) کە کاوە شێخ عەبدوڵڵا لە فارسییەوە کردوویەتی بە کوردیی، وەرگیراوە. کتێبەکە هاوینی ساڵی ٢٠١٣ لە لایەن کۆمپانیای شار چاپ و بڵاو کرایەوە.